Pełny tekst orzeczenia II OSK 2574/14

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka Sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Protokolant asystent sędziego Monika Mamińska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 332/14 w sprawie ze skargi I. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony I. oddala skargę kasacyjną; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 kwietnia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 332/14 oddalił skargę I. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

W dniu 14 czerwca 2013 r. I. S. (obywatelka [...]) wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Jako uzasadnienie swego wniosku cudzoziemka wskazała fakt kontynuacji studiów.

Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] odmówił udzielenia cudzoziemce zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w 2013 r. cudzoziemka ponownie realizuje program II roku studiów. W ocenie organu w tym stanie faktycznym zastosowanie ma art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, w myśl którego cudzoziemcowi odmawia się udzielenia zezwolenia na czas oznaczony w przypadku, gdy nie zaliczył on roku studiów i nie uzyskał warunkowego wpisu na rok następny rok lub semestr.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpatrzeniu odwołania I. S. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], na podstawie art. 57 ust. 1a w związku z art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.; dalej: ustawa o cudzoziemcach) oraz art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że stosownie do postanowień art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który przybywa lub przebywa na terytorium RP w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych lub stacjonarnych studiów doktoranckich na tym terytorium, także gdy podjął studia na terytorium innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, które zamierza kontynuować lub uzupełnić na terytorium RP jeżeli okoliczność, która jest podstawą ubiegania się o to zezwolenie, uzasadnia jego zamieszkiwanie na terytorium RP przez okres dłuższy niż 3 miesiące. Natomiast art. 57 ust. 1a powyższej ustawy stanowi, że cudzoziemcowi odmawia się udzielenia kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 16 także w przypadku, gdy nie zaliczył roku studiów i nie uzyskał warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów.

Organ wskazał, że w dniu składania wniosku I. S. przebywała na terytorium Polski na podstawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego jej decyzją Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] z terminem ważności do dnia [...] lipca 2013 r. Podstawą udzielenia powyższego zezwolenia był fakt kontynuacji przez cudzoziemkę stacjonarnych studiów wyższych.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wskazał, że cudzoziemka w dniu 1 października 2010 r. rozpoczęła stacjonarne jednolite studia magisterskie na kierunku [...] na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Pierwotnie przewidywany termin ukończenia studiów został określony na 30 września 2015 r. Do przedmiotowego wniosku cudzoziemka dołączyła zaświadczenie z 13 czerwca 2013 r. wydane przez Wydział [...] Uniwersytetu [...] stwierdzające, że I. S. jest studentką II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...]. Termin ukończenia studiów został określony na 30 września 2016 r. W toku postępowania o udzielenie przedmiotowego zezwolenia organ pierwszej instancji w dniu 19 lipca 2013 r. uzyskał od cudzoziemki informację, że nie zaliczyła ona II roku studiów i nie posiada wpisu na rok następny. Wskazując na powyższe okoliczności organ pierwszej instancji stwierdził, że wobec wnioskodawczyni ma zastosowanie art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach.

W toku postępowania odwoławczego organ drugiej instancji w piśmie z dnia 23 września 2013 r. wezwał cudzoziemkę do przedstawienia określonych dokumentów, w tym potwierdzających fakt kontynuowania stacjonarnych studiów wyższych. W odpowiedzi na powyższe w dniu 11 października 2013 r. cudzoziemka przedstawiła m.in. zaświadczenie z 10 października 2013 r. wydane przez Wydział [...] Uniwersytet [...], zgodnie z którym I. S. w roku akademickim 2013/2014 jest studentką II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], zaś termin ukończenia studiów został określony na 30 września 2017 r.

Zdaniem organu odwoławczego istotne znaczenie ma fakt, że cudzoziemka rozpoczęła studia 1 października 2010 r., zaś w roku akademickim 2012/2013 pozostawała studentką II roku stacjonarnych studiów wyższych. Zgodnie z zaświadczeniem z 10 października 2013 r. w roku akademickim 2013/2014 w dalszym ciągu pozostaje ona studentką II roku ww. studiów. W ocenie organu ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że I. S. nie zaliczyła II roku studiów i wobec cudzoziemki zachodzi obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, określona w art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. Wobec powyższego organ odstąpił od badania, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w art. 53b ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, gdyż ustalenia te nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w art. 57 ust. 1a powyższej ustawy, odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest obligatoryjna i nie mieści się w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Skargę na powyższą decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniosła I. S. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji Wojewody Dolnośląskiego, skarżąca wskazała w uzasadnieniu, że organ powinien oprzeć się na zaświadczeniu uczelni z 10 października 2013 r., potwierdzającego, że nadal kontynuuje ona studia na stacjonarne jednolite magisterskie na kierunku [...].

W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd przypomniał, że materialoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. Problem w niniejszej sprawie sprowadzał się zatem do oceny, czy I. S. nie zaliczyła roku studiów i nie uzyskała warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów. Podstawą do przyjęcia takiego stanowiska przez organ było zaświadczenie z 10 października 2013 r. wydane przez Wydział [...] Uniwersytetu [...], zgodnie z którym I. S. w roku akademickim 2013/2014 jest studentką II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], zaś termin ukończenia studiów został określony na 30 września 2017 r. Powyższe zaświadczenie organ zestawił z faktem, że cudzoziemka rozpoczęła studia 1 października 2010 r., zaś w roku akademickim 2012/2013 również pozostawała studentką II roku stacjonarnych studiów wyższych. Zdaniem Sądu organ słusznie więc ustalił, że w roku akademickim 2013/2014 I. S. w dalszym ciągu pozostaje studentką II roku ww. studiów. Powyższe wskazuje, że skarżąca nie zaliczyła II roku studiów i nie uzyskała warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów, a więc spełniła się przesłanka z art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach skutkująca odmową udzielenia kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Odnosząc się wskazanego w skardze zarzutu naruszenia art. 190 ust. 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572) Sąd podniósł, że reguluje on zagadnienie skreślenia z listy studentów przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej, czyli kształtuje jedynie uprawnienia i obowiązki studenta na uczelni. Sąd wyjaśnił, że wskazanie, że I. S. nie zaliczyła II roku studiów i nie uzyskała warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów, nie odnosi się do statusu skarżącej jako studentki, jej praw i obowiązków na uczelni. Okoliczności niezaliczenia II roku studiów i nieuzyskania warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów wynika z przedłożonego przez skarżącą zaświadczenia z uczelni z 10 października 2013 r. i jest jednocześnie przesłanką określoną w ustawie o cudzoziemcach skutkującą odmową udzielenia kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony.

Wobec ustalenia obligatoryjnej przesłanki do odmowy udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, określonej w art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, Sąd uznał, że organ słusznie odstąpił od badania, czy wnioskodawczyni spełnia przesłanki określone w art. 53b ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach, gdyż ustalenia te i tak nie miałyby wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy.

Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja odpowiada warunkom określonym w art. 107 k.p.a., jak również została prawidłowo zredagowana pod względem merytorycznym i prawnym. Prowadząc postępowanie organy administracji publicznej właściwie zastosowały przepisy procedury administracyjnej, jak również przepisy prawa materialnego.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła I. S. Wyrok zaskarżyła w całości i zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 57 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy o cudzoziemcach poprzez uznanie, iż skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie, a w konsekwencji bezpodstawne przyjęcie, że sytuacja skarżącej obligowała organ administracji do odmowy wydania zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony;

2. naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisu art. 53 ust. 1 pkt 16 art. 53b ust. 1 i art. 53b ust. 3 ustawy o cudzoziemcach oraz poprzez dowolne uznanie, iż bez znaczenia dla wydania na zamieszkanie na czas oznaczony jest fakt, czy skarżąca posiada status studenta;

3. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy poprzez brak wszechstronnej oceny całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co za tym idzie nierozpoznanie sprawy co co istoty;

4. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia sprzecznego zarówno z interesem społecznym, jak i słusznym interesem strony.

Mając na uwadze powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi - uznanie, że w przypadku skarżącej zachodzą przesłanki udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na zasadzie art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach przy spełnieniu przez nią wymogów z art. 53b ustawy o cudzoziemcach, a także o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach ma charakter bezwzględnie obowiązujący i jeśli zostały spełnione przesłanki określone w tym przepisie, organ nie może odmówić wydania stosownego zezwolenia. W jego ocenie skarżąca kasacyjnie spełniła wszystkie te warunki, m.in. posiada status studenta i kontynuuje stacjonarne studia wyższe na Uniwersytecie [...] na kierunku [...]. Dalej powołano się na powszechny w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym przedstawienie przez cudzoziemca wiarygodnego zaświadczenia wystawionego przez uprawnioną placówkę naukową dotyczącego kontynuacji przez niego studiów powinno być wystarczające do uznania przez organ, że w takiej sytuacji nie zachodzi przypadek, o jakim mowa w art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. W ocenie skarżącej kasacyjnie skoro dziekan Wydziału [...] Uniwersytetu [...] nie znalazł podstaw do wykreślenia skarżącej z listy studentów, a tym samym nie stwierdził braku postępów w nauce ani też nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, to tym bardziej organ samodzielnie nie powinien dochodzić do takich wniosków.

Zdaniem skarżącej kasacyjnie odmowa udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony powinna być skutkiem ewidentnego braku wyników w nauce i zaangażowania w nią. Natomiast gdy student kontynuuje tę naukę, zaś jego trudności mają charakter przejściowy, nie należy stosować przepisu art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach mechanicznie, gdyż zawsze trzeba go dostosowywać do indywidualnego przypadku toczącej się sprawy.

Zarzucono ponadto, że na etapie postępowania administracyjnego przed organami obu instancji doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy - art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organ dokonał ustaleń faktycznych w oparciu o niekompletny i niewystarczająco zweryfikowany materiał dowodowy, nie wziął bowiem pod uwagę, że skarżąca w dalszy ciągu jest studentką, kontynuuje studia na Uniwersytecie [...] na kierunku [...], o czym świadczy m.in. zaświadczenie z uczelni z 5 lipca 2013 r. Jej zdaniem fakt niezaliczenia roku studiów nie stanowi przesłanki do uznania, że skarżąca nie kontynuuje nauki. Wskazała, że pomimo niezaliczenia drugiego roku studiów kontynuowała ona edukację poprzez ponowne realizowanie programu studiów przewidzianego na drugim roku na kierunku [...]. Podniosła, że student powtarzający semestr / rok studiów kontynuuje studia na określonym przez dziekana etapie studiów, ale nie traci statusu studenta, ponieważ nie jest skreślony z listy studentów. Na poparcie tego stanowiska przedłożyła pismo z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 czerwca 2014 r.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.

Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zawiera ona usprawiedliwionych podstaw, toteż podlega ona oddaleniu.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że sporządzona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie jest prawidłowo skonstruowana. Jak wyżej wspomniano, Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, przez co należy rozumieć, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. W odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego Naczelny Sąd Administracyjny nie bada zatem całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. Sąd ten nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania (uzupełniania lub uściślania) zarzutów za autora skargi kasacyjnej, czy też stawiania hipotez w tym obszarze, sanując zaistniałe braki. Nie może domniemywać intencji strony albo wyręczać autora skargi kasacyjnej w prawidłowym stawianiu zarzutów, czy też poszukiwać za nią (albo wręcz wskazywać) naruszeń prawa, których mógł dopuścić się (dopuścił się) sąd pierwszej instancji, a które nie zostały zarzucone w skardze kasacyjnej od wyroku, z którym strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 902/14; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej wskazał m.in. na "naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa, poprzez brak wszechstronnej oceny całego, zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a co za tym idzie nierozpoznanie sprawy do co istoty". Autor skargi kasacyjnej, powołując się na naruszenie przepisów postępowania, nie sprecyzował jednak, które przepisy naruszył jego zdaniem Sąd pierwszej instancji. W tej sytuacji powołanie się na bliżej nieokreślone naruszenie prawa procesowego, bez precyzyjnego wskazania przepisu prawa, któremu uchybiono, stanowi wadę konstrukcyjną skargi kasacyjnej dyskwalifikującą tak sformułowany zarzut.

Autor skargi kasacyjnej nie uniknął błędu formułując również drugi zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. "naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 ppsa, tj. art. 7 k.p.a. poprzez dokonanie rozstrzygnięcia sprzecznego zarówno z interesem społecznym, jak i słusznym interesem strony". Wyjaśnienia wymaga, że podstawą skargi kasacyjnej z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może być naruszenie przez sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach tej podstawy autor skargi kasacyjnej powinien bezwzględnie powołać przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, którym uchybił sąd pierwszej instancji, uzasadnić ich naruszenie i wykazać, że uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik. Wskazanego w skardze kasacyjnej przepisu art. 7 k.p.a. Sąd pierwszej instancji nie mógł naruszyć, skoro go nie stosował, bowiem reguluje on postępowanie przed organami administracji publicznej. Rolą Sądu wojewódzkiego było jedynie dokonanie oceny jego zastosowania w sprawie przez orzekające organy administracji publicznej.

Niezależnie od powyższych wadliwości konstrukcyjnych skargi kasacyjnej, nawet uznając zarzuty naruszenia prawa procesowego jako zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 7 oraz z art. 77 i art. 80 k.p.a. - powołanymi ogólnikowo w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, to nie zasługują one na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie ocenę prawidłowości ustalenia stanu faktycznego sprawy poprzedzać musi jednak zbadanie zarzutów naruszenia prawa materialnego. Przesądzenie o prawidłowości zastosowania przepisu art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach bezpośrednio rzutować bowiem będzie na ocenę zakresu prowadzonego przez organy postępowania wyjaśniającego.

Zamierzonego skutku nie mogły odnieść zarzuty naruszenia prawa materialnego, bowiem w tym zakresie wyrok Sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej do Sądu decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców stanowił art. 57 ust. 1a w związku z art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. W kontrolowanym postępowaniu administracyjnym rolą organów obu instancji było zatem ustalenie, czy skarżąca spełnia przesłanki udzielenia jej wnioskowanego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w związku z okolicznością kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W ramach ustalenia stanu faktycznego sprawy, poza przesłankami warunkującymi udzielenie zezwolenia wynikającymi z art. 53b ust. 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach (tj. posiadanie: ubezpieczenia zdrowotnego w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych lub potwierdzenie pokrycia przez ubezpieczyciela kosztów leczenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wystarczających środków finansowych na pokrycie kosztów utrzymania i powrotu oraz zapewnione wystarczające środki finansowe na pokrycie kosztów studiów), organ winien również ustalić, czy nie zachodzą przesłanki negatywne, tj. wymienione w art. 57 tej ustawy, których wystąpienie skutkuje odmową udzielenia zezwolenia. Samodzielną podstawą odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach jest okoliczność, że cudzoziemiec nie zaliczył roku studiów i nie uzyskał warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów.

Zgodzić trzeba się ze stwierdzeniem zawartym w treści pisma Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 27 czerwca 2014 r. załączonego do skargi kasacyjnej, że brak zaliczenia semestru lub roku studiów niekoniecznie musi stanowić podstawę do skreślenia z listy studentów. Stosownie do treści art. 160 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. W regulaminie takim przewidziane być mogą zatem inne rozstrzygnięcia wobec studenta, który nie zaliczył semestru lub roku studiów, np. warunkowy wpis na kolejny semestr czy skierowanie studenta na powtarzanie danego etapu studiów. W świetle przesłanek udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt na czas określony w związku z kontynuacją studiów, w przypadku, gdy student nie zaliczył danego roku studiów, tylko jedno z tych rozstrzygnięć daje podstawę do udzielenia przedmiotowego zezwolenia, mianowicie jeśli uzyskał on warunkowy wpis na następny rok lub semestr studiów. Powyższe wynika wprost z brzmienia przepisu art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. Wszystkie inne rozstrzygnięcia, w tym kontynuacja studiów poprzez powtarzanie danego etapu studiów (bez uzyskania warunkowego wpisu na rok następny), nie mogą uzasadniać udzielenia przedmiotowego zezwolenia, tym bardziej, że decyzja wydana na podstawie art. 57 ust. 1a jest decyzją związaną. Oznacza to, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu, skutek jest określony w przepisie, a organ nie ma wyboru co do treści rozstrzygnięcia.

Zarówno organ odwoławczy, jak i Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniach wydanych rozstrzygnięć prawidłowo - i nader czytelnie - wyjaśniły, że jeśli cudzoziemiec nie zaliczył roku studiów, to nie samo posiadanie przez niego statusu studenta, ale dodatkowo jeszcze uzyskanie warunkowego wpisu na następny rok lub semestr studiów jest warunkiem koniecznym do udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Kwestię tę skarżąca kasacyjnie zdaje się zupełnie pomijać, konsekwentnie stojąc na stanowisku niemającym oparcia w przepisach obowiązującego prawa, że sam fakt kontynuacji studiów i posiadanie statusu studenta wyklucza zastosowanie przepisu art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. Innymi słowy, warunkiem udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony jest - w sytuacji niezaliczenia roku studiów - warunkowe wpisanie studenta na kolejny, a nie jakikolwiek rok studiów, co zdaje się uszło uwadze skarżącej kasacyjnie przy przedstawionej przez nią wykładni powyższego przepisu. Stanowisko to znalazło potwierdzenie w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 2307/11 i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni je podziela. Notabene, powyższy wyrok zapadł w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 672/11, na który powołuje się autor skargi kasacyjnej.

Wbrew ocenie skarżącej kasacyjnie stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy prawidłowo, a następnie trafnie został zaakceptowany przez Sąd pierwszej instancji, bowiem niewątpliwie wypełniał on przesłanki art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach. W szczególności organy nie dopuściły się zarzucanego im w skardze kasacyjnej naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Z niezakwestionowanych przez Sąd pierwszej instancji ustaleń faktycznych organu będących podstawą jego rozstrzygnięcia wynika, że wniosek skarżącej z dnia 14 czerwca 2013 r. inicjujący postępowanie administracyjne był kolejnym wnioskiem cudzoziemki o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony z tytułu kontynuacji stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...] na Uniwersytecie [...]. Z zaświadczenia o przyjęciu cudzoziemca na studia z 18 maja 2012 r. wydanego przez Wydział [...] Uniwersytetu [...] wynika, że skarżąca rozpoczęła naukę z dniem 1 października 2010 r. Na dzień wydania ww. zaświadczenia - w roku akademickim 2011/2012 - była studentką II roku ww. studiów. W zaświadczeniu podano ponadto okres studiów: od 1 października 2010 r. do 30 września 2015 r. Powyższe nakazuje przyjąć, że realizując planowo program studiów cudzoziemka powinna być w roku akademickim: 2010/2011 - na I roku studiów, 2011/2013 - na II roku, 2012/2013 - na III roku, 2013/2014 - na IV roku i zakończyć studia w roku akademickim 2014/2015 będąc na V roku.

Składając wniosek skarżąca ponownie kontynuowała II rok studiów, co wynika z kolejnych zaświadczeń z uczelni złożonych przez nią. Z zaświadczenia uczelni z 13 czerwca 2013 r. wynika, że jest ona studentką II roku ww. studiów, z terminem ukończenia określonym na dzień 30 września 2016 r. Zaświadczenie to zostało prawidłowo zinterpretowane przez organy, mianowicie dowodzi, że cudzoziemka nie zaliczyła II roku studiów i nie posiada wpisu na rok kolejny. W dacie wydania ww. zaświadczenia w roku akademickim 2012/2013 realizując przewidziany program studiów cudzoziemka powinna być bowiem planowo na III roku studiów.

W trakcie rozprawy w dniu 2 sierpnia 2016 r., skarżąca uzupełniając uzasadnienie zarzutów kasacyjnych wskazała, że wydając zaskarżoną decyzję organ nie mógł wiedzieć, czy nie uzyska ona warunkowego wpisu na następny rok akademicki, ponieważ w dacie orzekania nie zakończył się jeszcze ten rok. Argumentacja ta nie jest jednak trafna.

Zapomnieć nie można, że istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu przez dwa różne organy tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Rola organu odwoławczego nie sprowadza się zatem tylko do kontroli prawidłowości procedowania przez organ pierwszej instancji, do oceny, czy utrzymać lub zmienić rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ drugoinstancyjny winien bowiem samodzielnie przeprowadzić merytoryczne postępowanie, rozważyć, jak należy daną sprawę rozstrzygnąć zgodnie z zasadą praworządności i zasadą prawdy obiektywnej. Dodatkowo, zgodnie z zasadą praworządności wyrażoną w art. 6 k.p.a., organ odwoławczy bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny obowiązujący w dacie orzekania przez ten organ.

W niniejszej sprawie, realizując przywołane wyżej zasady postępowania, organ odwoławczy pismem z dnia 22 października 2013 r. zwrócił się do Wydziału [...] Uniwersytetu [...] o udzielenie informacji, czy cudzoziemka kontynuowała studia w roku akademickim 2012/2013, czy zaliczyła ten rok i uzyskała wpis na rok kolejny oraz o przewidywany termin ukończenia przez nią studiów. Mimo że wezwanie to pozostało bez odpowiedzi i zaskarżona decyzja została wydana w dniu 20 listopada 2013 r. - już w nowym roku akademickim 2013/2014, to uwzględnia ona stan faktyczny istniejący w tej dacie. Opierając się na przedłożonym przez skarżącą zaświadczeniu z uczelni z 10 października 2013 r. organ prawidłowo stwierdził, że skarżąca w roku akademickim 2013/2014 r. nadal jest studentką II roku stacjonarnych studiów wyższych na kierunku [...], zaś termin ich ukończenia został określony na dzień 30 września 2017 r. Opisany materiał dowodowy jednoznacznie zatem potwierdza, że skarżąca nie zaliczyła II roku ww. studiów i nie otrzymała warunkowego wpisu na następny III rok studiów.

Argumentacja, jakoby organ miał oczekiwać do końca roku akademickiego 2012/2013 na potwierdzenie, czy skarżąca uzyska warunkowy wpis na kolejny rok studiów, jest nietrafna również z tego powodu, że skarżąca dwukrotnie powtarzała II rok studiów. Z zaświadczenia uczelni z 18 maja 2012 r. wynika, że cudzoziemka w roku akademickim 2011/2012 była studentką II roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...], planowy termin ukończenia tych studiów to 30 września 2015 r. Z kolejnego zaświadczenia z 13 maja 2013 r. wynika, że w roku akademickim 2012/2013 skarżąca nadal była studentką II roku ww. studiów, których termin ukończenia przesunął się na 30 września 2016 r. Oznacza to, że już w roku akademickim 2012/2013 powtarzała ona II rok studiów i nie uzyskała wtedy warunkowego wpisu na rok kolejny. Dla wydania decyzji w oparciu o art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach ustalenie to było wystarczające. Nie było tym samym konieczności oczekiwania na potwierdzenie, czy cudzoziemka, która już raz nie zaliczyła II roku studiów, w roku akademickim 2013/2014 będzie powtarzać go drugi raz, czy też uzyska warunkowy wpis na III rok studiów. Z zaświadczenia z uczelni z 10 października 2013 r. wynika, że skarżąca w roku akademickim 2013/2014 ponownie powtarza II rok studiów i nie uzyskała warunkowego wpisu na rok następny, a planowany termin ukończenia studiów przesunął się o kolejny rok - do 30 września 2017 r. Okoliczność ta, choć nie miała już wpływu na dokonane przez organ pierwszej instancji ustalenia faktyczne wypełniające przesłanki art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, to samodzielnie też uzasadniała wydanie decyzji w oparciu o wskazany przepis.

Pominąć też nie można, że skarżąca na żadnym etapie postępowania administracyjnego ani postępowania przed sądem administracyjnym nie kwestionowała, że nie zaliczyła II roku studiów i nie uzyskała warunkowego wpisu na następny rok studiów. Wobec cudzoziemki zachodzi zatem obligatoryjna przesłanka do odmowy udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, określona w art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach.

Z powyższych względów nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 57 ust. 1a i art. 53 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Organy prawidłowo zastosowały przepis art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, odmawiając udzielenia skarżącej kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, a Sąd pierwszej instancji miał wszelkie podstawy, by ocenę tę zaakceptować. Jednocześnie nie zostało skutecznie podważone stanowisko Sądu pierwszej instancji co do stanu faktycznego przyjętego w zaskarżonym wyroku za prawidłowy.

Odnosząc się do zarzutu wadliwego niedostrzeżenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia art. 7 k.p.a. wyjaśnić należy, że powoływanie się na słuszny interes strony nie mogło doprowadzić do zmiany prawidłowego rozstrzygnięcia organów o odmowie udzielenia skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Organ administracji wówczas jest obowiązany - zgodnie z zasadą z art. 7 k.p.a. - załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ale i przede wszystkim jeśli pozwala na to przepis prawa materialnego przewidujący uznaniowy charakter rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach, który - jak już wyżej wyjaśniono - ma charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawia organowi swobody działania, jeśli ustalenia faktyczne wypełniają przesłanki określone w tej normie.

Na koniec stwierdzić trzeba, że regulamin studiów w Uniwersytecie [...], do którego odwołuje się skarżąca kasacyjnie, nie wnosi nic nowego do sprawy. Regulamin ten określa tylko organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta, nie ma natomiast żadnego odniesienia do okoliczności wskazanych w art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach będących przedmiotem oceny organów administracji publicznej w kontrolowanym postępowaniu.

Także przedłożone przez skarżącą na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2016 r. nowe zaświadczenie z uczelni z 23 czerwca 2016 r. nie mogło mieć wpływu na ocenę zaskarżonego wyroku. Uszło uwadze skarżącej kasacyjnie, że sąd administracyjny dokonując kontroli zgodności z prawem decyzji administracyjnej ocenia ją, biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w chwili wydawania danego aktu. Zaświadczenie Wydziału [...] Uniwersytetu [...] z 23 czerwca 2016 r. potwierdza, że skarżąca w roku akademickim 2015/2016 jest studentką III roku stacjonarnych jednolitych studiów magisterskich na kierunku [...]. Jak wynika jednak z zaświadczenia cudzoziemka rozpoczęła te studia 1 października 2013 r., zaś ich termin zakończenia to 30 września 2018 r. Powyższe zapisy wskazywałyby, że w roku akademickim 2013/2014 skarżąca ponownie rozpoczęła studia na kierunku [...]. Fakt, że ewentualne nowo rozpoczęte studia na tym samym kierunku skarżąca kontynuuje tym razem zgodnie z programem studiów, w żaden sposób nie zmienia oceny stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2013 r., wypełniającego przesłanki z art. 57 ust. 1a ustawy o cudzoziemcach.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.

Jednocześnie Sąd odstąpił od zasądzania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego uznając, że zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności, o których mowa w art. 207 § 2 tej ustawy.