II OSK 2548/25Przewlekłose postępowanie pobytowe ograniczenie prawa do sądu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Wojewody Wielkopolskiego od wyroku WSA w Poznaniu, który uznał Wojewodę za przewlekle prowadzącego postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy dla obywatela Ukrainy. WSA zobowiązał organ do załatwienia wniosku w terminie 30 dni i stwierdził przewlekłość postępowania. Wojewoda zarzucił naruszenie przepisów proceduralnych, w tym art. 53 § 2b i art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z przepisami ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.o.p.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.). Argumentował, że ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu, a także powoływał się na przepisy zawieszające bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że chociaż ponaglenie zostało formalnie złożone, to kluczowe jest to, że przepisy art. 100d u.o.p., ograniczające możliwość wnoszenia skarg na przewlekłość, straciły swoją konstytucyjną podstawę po 30 czerwca 2024 r. NSA stwierdził, że przedłużenie tych przepisów ustawą z 15 maja 2024 r. narusza zasadę proporcjonalności oraz konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP), gdyż nadzwyczajne okoliczności, które uzasadniały ich wprowadzenie, przestały istnieć. Sąd podkreślił, że brak aktywności organu od 1 lipca 2024 r. do 25 marca 2025 r. uzasadniał stwierdzenie przewlekłości postępowania. NSA odmówił zastosowania przepisu przedłużającego zawieszenie terminów, uznając go za oczywiste sprzeczny z Konstytucją RP.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ograniczających prawo do sądu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, interpretacja dopuszczalności skargi na przewlekłość.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej przedłużeniami, ale stanowi ważny głos w dyskusji o proporcjonalności ograniczeń praw jednostki.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy ograniczające możliwość wnoszenia skarg na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego (art. 100d u.o.p.) mogą być stosowane po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, które uzasadniały ich wprowadzenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedłużenie stosowania przepisów ograniczających prawo do sądu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności narusza konstytucyjne prawo do sądu i zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. po 30 czerwca 2024 r. nie miało uzasadnienia w konstytucyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu, ponieważ nadzwyczajne okoliczności związane z napływem obywateli Ukrainy przestały istnieć, a zwiększona liczba wniosków stała się normą. Odmówiono zastosowania przepisu przedłużającego zawieszenie terminów jako sprzecznego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Czy złożenie ponaglenia przed upływem terminu do załatwienia sprawy, które zostało pozostawione bez rozpoznania przez organ administracji, spełnia wymóg formalny do wniesienia skargi na przewlekłość postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, złożenie ponaglenia, nawet jeśli zostało pozostawione bez rozpoznania przez organ, jest wystarczające do spełnienia wymogu formalnego dla wniesienia skargi na przewlekłość postępowania na gruncie przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że sądy administracyjne stosują własne regulacje procesowe (art. 53 § 2b p.p.s.a.), a ciężar procesowy w postaci obowiązku poprzedzenia skargi ponagleniem należy wykładać ściśle. Obowiązek ten jest zrealizowany z chwilą złożenia nieobarczonego brakami formalnymi ponaglenia, a to, czy organ ma obowiązek je rozpatrzyć, jest bez znaczenia dla dopuszczalności skargi.
Czy przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (u.o.p.) mają zastosowanie wyłącznie do spraw dotyczących obywateli Ukrainy, którzy opuścili kraj w związku z konfliktem zbrojnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości i przyczyny pobytu w Polsce.
Uzasadnienie
NSA konsekwentnie przyjmuje, że przepisy art. 100c i 100d u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, a nie tylko obywateli Ukrainy dotkniętych konfliktem zbrojnym.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
u.o.p. art. 100d § ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten ograniczał możliwość wnoszenia skarg na bezczynność lub przewlekłość postępowania w sprawach dotyczących zezwoleń na pobyt czasowy. NSA uznał, że jego stosowanie po 30 czerwca 2024 r. jest niezgodne z Konstytucją RP.
u.o.c. art. 112a § ust. 1 i 2
Ustawa o cudzoziemcach
Ustalają 60-dniowy termin na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy i zasady jego liczenia.
p.p.s.a. art. 53 § § 2b
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa wymóg formalny wniesienia ponaglenia przed skargą na przewlekłość postępowania.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Pomocnicze
u.o.p. art. 100c § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepis ten obowiązywał do 31 grudnia 2022 r. i dotyczył zawieszenia terminów w postępowaniach.
k.p.a. art. 37 § § 3a
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje pozostawienie ponaglenia bez rozpoznania, jeśli zostało wniesione przed upływem terminu.
k.p.a. art. 35
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa terminy załatwiania spraw administracyjnych.
p.p.s.a. art. 149 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego, gwarantująca ochronę praw nabytych i ekspektatyw (pewność prawa).
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa art. 1 § pkt 3
Przepis przedłużający do 30 września 2025 r. zawieszenie biegu terminów w postępowaniach dotyczących legalizacji pobytu. NSA odmówił zastosowania tego przepisu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedłużenie stosowania art. 100d u.o.p. po 30 czerwca 2024 r. narusza konstytucyjne prawo do sądu i zasadę proporcjonalności. • Złożenie ponaglenia, nawet pozostawionego bez rozpoznania, spełnia wymóg formalny do wniesienia skargi na przewlekłość.
Odrzucone argumenty
Przepisy ograniczające prawo do sądu (art. 100d u.o.p.) nadal obowiązują i uniemożliwiają skuteczne wniesienie skargi na przewlekłość. • Ponaglenie zostało wniesione przed upływem terminu do załatwienia sprawy, co skutkuje jego pozostawieniem bez rozpoznania i niedopuszczalnością skargi.
Godne uwagi sformułowania
przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. po dniu 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. ... nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności • bez znaczenia w tym kontekście jest to, czy w świetle regulacji ustawowych organ ma obowiązek podejmować dalsze czynności związane z tym ponagleniem [...] czy też istnieją podstawy do pozostawienia tego ponaglenia bez rozpoznania • w sprawach dotyczących bezczynności lub przewlekłości sąd orzeka z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego sprawy ustalonego w dniu wydania orzeczenia
Skład orzekający
Anna Szymańska
sprawozdawca
Anna Żak
sędzia
Wojciech Mazur
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy zastosowania przepisów ograniczających prawo do sądu po ustaniu nadzwyczajnych okoliczności, interpretacja dopuszczalności skargi na przewlekłość."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej przedłużeniami, ale stanowi ważny głos w dyskusji o proporcjonalności ograniczeń praw jednostki.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnego prawa do sądu i jego ograniczeń w kontekście sytuacji nadzwyczajnych, co ma szerokie implikacje prawne i społeczne. Pokazuje, jak sądy interpretują proporcjonalność ograniczeń praw jednostki.
“Prawo do sądu kontra przepisy covidowe: NSA stawia granice administracji!”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.