II OSK 2478/16

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) Sędziowie sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant asystent sędziego Tomasz Muszyński po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wa 103/16 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 103/16, oddalił skargę A. N. (dalej jako skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...], w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na pobyt stały.

Powyższy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.

A. N., obywatel Białorusi, urodzony [...] grudnia 1979 r., zwrócił się do Wojewody Mazowieckiego o udzielenie zezwolenia na pobyt stały na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej powołując się na fakt posiadania Karty Polaka. Cudzoziemiec wykazał, iż posiada Kartę Polaka nr [...] wydaną przez Konsula w Grodnie, ważną do [...] listopada 2021 r.

Wojewoda Mazowiecki decyzją z [...] lipca 2015 r. orzekł o odmowie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały na terytorium RP stwierdzając, że zachodzi wobec niego przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organ w toku prowadzonego postępowania ustalił, że w dniu 18 lutego 2015 r. dokonano wpisu danych cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych na terytorium Polski z terminem obowiązywania wpisu do [...] października 2017 r. Jako podstawę dokonania wpisu wskazano art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców po rozpozaniu odwołania skarżącego w decyzji z dnia [...] grudnia 2015 r. nr [...] podzielił stanowisko organu pierwszej instancji i utrzymał decyzję tego organu w mocy.

Organ ten stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy co prawda wskazuje, że cudzoziemiec spełnia obie przesłanki do udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały w Polsce, wskazane w art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, tj. posiada ważną Kartę Polaka oraz wykazał zamiar osiedlenia się w Polsce na stałe, jednak organ pierwszej instancji wykazał również, że dane cudzoziemca figurują w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, z datą obowiązywania wpisu do dnia [...] października 2017 r. i te dane zostały do niego wpisane na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Skoro dane aplikującego figurują w ww. wykazie w momencie wydawania rozstrzygnięcia przez Wojewodę Mazowieckiego jak i decyzji organu odwoławczego, to zachodziła przesłanka z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy zaznaczył, że wpis do wykazu na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny podobnie jak odmowa udzielenia przedmiotowego zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy.

Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując na naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, które doprowadziło do wydania negatywnej dla niego decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/Wa 103/16, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej jako: P.p.s.a.), oddalił skargę A. N. uznając, że postawione w skardze zarzuty są niezasadne.

Sąd zauważył, że bezspornie skarżący jest posiadaczem ważnej Karty Polaka do [...] listopada 2021 r. i wyraził zamiar osiedlenia się na stałe na terytorium RP. Ta okoliczność nie była kwestionowana przez organy wydające decyzje w przedmiotowej sprawie.

Sąd zwrócił uwagę, że przepisy prawa materialnego zawierają nie tylko katalog podstaw udzielenia tego zezwolenia, ale także w art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach zawierają katalog podstaw odmowy udzielenia zezwolenia. Współistnienie przepisów wynikających z art. 195 ustawy i art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach nie powoduje w ocenie Sądu żadnej sprzeczności. Ustawa przewiduje zarówno przesłanki pozytywne udzielenia zezwolenia na pobyt stały jak i przesłanki negatywne. Słusznie zatem organy wywiodły, że spełnianie przesłanek pozytywnych udzielenia zezwolenia na pobyt stały przez cudzoziemca nie wyklucza możliwości wydania decyzji odmownej w przypadku zaistnienia jednej z okoliczności, o których mowa w art. 197 ust. 1 pkt 2-9 ustawy o cudzoziemcach, w sytuacji braku wyłączenia stosowania któregokolwiek z tych przepisów na podstawie art. 197 ust. 2 czy ust. 3 ustawy o cudzoziemcach.

Ograniczenia w stosowaniu art. 197 ust. 1 pkt 2-9 przewiduje art. 197 ust. 2 i 3 ustawy. Gdy cudzoziemiec posiada polskie pochodzenie i zamierza osiedlić się na terytorium RP na stałe (art. 195 ust. 1 pkt 3 ustawy, realizujący wraz z art. 195 ust. 2 oraz art. 5 ust. 1-3 ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. o repatriacji odesłanie z art. 52 ust. 5 Konstytucji RP) odmowa udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały możliwa jest tylko w przypadkach, o których mowa w art. 197 ust. 1 pkt 1, 4 i 7 ustawy o cudzoziemcach. Drugi przypadek dotyczy osoby, której udzielono w RP azylu, nie jest możliwa odmowa udzielenia zezwolenia na pobyt stały w oparciu o przepisy art. 197 ust. 1, które miałyby pozostawać niezależne od spełniania wymogów pozytywnych udzielenia zezwolenia.

Sąd stwierdził, że ustawodawca w żaden sposób nie ograniczył stosowania art. 197 ust. 1 ustawy, ani jego pkt 2. Niewątpliwie przepis art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach należy do kategorii przepisów wiążących organ orzekający, co oznacza, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu to organ zasadniczo nie ma wyboru, co do treści rozstrzygnięcia.

Mając na uwadze treść art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach będący podstawą prawną wydania zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że z materiału dowodowego sprawy wynikało, iż dane skarżącego znajdują się w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej jest niepożądany. Była to okoliczność bezsporna. Organ odwoławczy przed wydaniem decyzji ustalił, że dane skarżącego zostały umieszczone w wykazie, i obowiązuje wpis tych danych, z terminem obowiązywania do dnia [...] października 2017 r.

Podstawa materialnoprawna umieszczenia danych cudzoziemca w wykazie została wywiedziona w art. 435 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o cudzoziemcach. Zdaniem Sądu organy dokonały prawidłowo ustalenia stanu faktycznego w sprawie, nadto dokonały właściwej oceny prawnej wynikającej z treści art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Stan faktyczny pomiędzy decyzjami organu I instancji, a decyzją organu odwoławczego nie zmienił się.

Sąd za całkowicie niezasadny uznał zarzut skargi niezastosowania przez organ art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach, bowiem ustalony stan faktyczny wskazywał na to, że organy były obowiązane do zastosowania art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.

W przekonaniu Sądu pozbawione argumentów były zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. Autor skargi nie wykazał na czym w jego ocenie polegało dokonanie ustaleń w sposób dowolny, czy wybiórcza oraz sprzeczna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocena materiału dowodowego. Sąd dodał, że brak uwzględnienia w stanie faktycznym sprawy okoliczności pobytu w RP cudzoziemca wraz z żoną i córką, a także fakt zatrudnienia żony cudzoziemca stanowi o słusznym zarzucie skargi, nie mniej nie miało to wpływu na wynik podjętej decyzji oraz wynik rozstrzygnięcia Sądu. Decydujące znaczenie miała przesłanka negatywna, którą organy miały obowiązek zastosować.

Wyjaśniając kwestię figurowania danych cudzoziemca w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany, Sąd wskazał, że podstawa wpisu wynika z art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Skarżący nie zanegował powyższego faktu, przyznał w złożonym wniosku, że był karany sądownie. Umieszczenie danych cudzoziemca w wykazie stanowi czynność materialnotechniczną, dokonywaną przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców jako organ prowadzący wykaz. Sąd zaznaczył, że organ w zaskarżonej decyzji słusznie wywiódł, że czynność ta ma oparcie w przepisach prawa, zaś organ prowadzący wykaz nie ma obowiązku zawiadamiania o tym, że dane zostały umieszczone. Poza tym zawiadamianie strony wiązałoby się z ustalaniem adresu, co niejednokrotnie byłoby znacznym utrudnieniem, a wręcz czasami niemożliwe.

Sąd za niezasadne uznał zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów prawa materialnego. Posiadanie ważnej Karty Polaka i zamiar osiedlenia się na terytorium RP, a więc spełnianie pozytywnych przesłanek uprawniających do złożenia wniosku, nie przekreśla konieczności zastosowania art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, gdyż decyzja nie ma charakteru uznaniowego, a odmowa udzielenia zezwolenia stanowiła o obligatoryjnym rozstrzygnięciu organu. Nie zachodziła sprzeczność powołanych przepisów.

W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.:

1) naruszenie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie skargi A. N., podczas gdy Sąd sprawując kontrolę działalności administracji publicznej, zobowiązany był zastosować w stosunku do wadliwej decyzji wydanej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudziziemców wszystkie przewidziane ustawą środki, celem usunięcia w zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez stwierdzenie przez Sąd naruszenia przez organ administracji publicznej prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym uchylenie wadliwej decyzji w całości, - co w konsekwencji spowodowało nieprawidłową ocenę zastosowania norm prawa materialnego przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców tj. art. 195 ust. 1 pkt 9 w zwz. z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 9 ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego poprzez ich błędną łączną wykładnię, polegająca na braku poinformowania strony o umieszczeniu jej danych osobowych w wykazie cudzoziemców, których pobyt jest niepożądany na terytorium RP, skutkujące brakiem zapewnienia stronie czynnego udziału w postępoewaniu oraz wydanie negatywnej decyzji w przedmiotowej sprawie, co z kolei doprowadziło do niewłaściwego uznania, iż w niniejszej sprawie, pomimo spełnienia przez skarżącego przesłanek wskazujących wprost na udzielenie mu zezwolenia na pobyt stały ze względu na posiadanie ważnej Karty Polaka oraz zamiaru osiedlenie się na terytorium RP na stałe, nie zachodzi po stronie organu obowiązek wydania zezwolenia na pobyt stały - podczas gdy organ administracji publicznej jest obowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, jak również obowiązkiem organu jest czuwanie na d tym, aby strony i osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, w związku z czym wskutek zaniedbania przez organ obowiązku poinformowania, skarzący poniósł szkodę w postaci pozbawienia możności obrony swych praw, a jak wynika z akt sprawy i materiału dowodowego przedstawionego we wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały, ustawowe przesłanki zostały przez skarżącego spełnione;

2) naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie i wskazanie w uzasadnieniu skarżonego wyroku nieadekwatnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia w zakresie zarzutu skarzącego dotyczącego naruszenia art. 195 ust. 1 pkt 9 oraz art. 197 ust. 1 ptk 2 ustawy o cudzoziemcach poprzez orgraniecznie się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w warszawie do sormułowania:"(...) organ prowadzący wykaz nie ma obowiązku zawiadomiania o tym, że dane zostały umieszczone. Poza tym zawiadamianie strony wiązałoby się z ustalaniem adresu, co niejednokrotnie byłoby znacznym utrudnieniem, a wręcz czasami niemożliwe". (str. 7 skarzonego wyroku), podczas gdy Sąd zobowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stronom postępowania przyczyn rozstrzygnięcia wyroku, a każde twierdzenie sądu powinno zostać poparte wskazaniem podstawy prawnej przemawiającej za przyjęciem konkretnego rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie.

Na podstawie tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpozania sądowi, które przedmiotowe orzeczenie wydał. Ponadto pełnomocnik skarżącego wystąpił o rozpoznanie sprawy na rozprawie i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej została przedstawiona argumentacja mająca potwierdzać słuszność postawionych wyżej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 P.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 P.p.s.a. Nadto, zgodnie z treścią art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu.

Zdaniem NSA, skarga kasacyjna A. N. jest pozbawiona podstaw i jako taka podlega oddaleniu.

W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie ma ustalenie czy skarżący spełniał przesłanki do wydania mu zezwolenia na pobyt stały.

Przesłanki, które obligują organ do udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt stały na jego wniosek wskazuje art. 195 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Wśród wymienionych tam okoliczności, w pkt 9 wskazano, że zezwolenia na pobyt stały udziela się cudzoziemcowi na czas nieoznaczony na jego wniosek, jeżeli posiada ważną Kartę Polaka i zamierza osiedlić się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na stałe.

Niewątpliwie z akt sprawy wynika, że skarżący jest posiadaczem ważnej Karty Polaka do [...] listopada 2021 r. i wyraził zamiar osiedlenia się na stałe na terytorium RP. Podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji w wyroku a także organy administracji w wydanych decyzjach nie kwestionowały tych okoliczności. Można było zatem uznać, że skarżący spełnia wymogi udzielenia mu zezwolenia na pobyt stały zgodnie z żądaniem jego wniosku, co konsekwentnie podkreśla skarżący w skardze i skardze kasacyjnej.

Stanowisko takie zdaje się nie brać pod uwagę, że ustawodawca w ustawie o cudzoziemcach (art. art. 195 ust. 1) przewidział poza przesłankami przemawiającymi za udzieleniem zezwolenia na pobyt stały także przesłanki negatywne w tym zakresie (art. 197 ust. 1). Wystąpienie tych ostatnich powoduje, że organ administracji jest zobowiązany odmówić udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Zatem ustawodawca uznał, że w postępowaniu o udzielenie tego zezwolenia nie wystarczy spełnić przesłanki pozytywne z art. 195 ust. 1 ale należy też ustalić, że nie zachodzą przesłanki negatywne z art. 197 ust. 1 tej ustawy. Samo ustalenie przesłanek pozytywnych nie powoduje konieczności przynania uprawnienia. Konieczne jest także ustalenie, że nie ma przeciwskazań do jego przyznania. Okoliczności wskazane w tych przepisach nie wykluczają się i nie powodują wewnętrznej sprzeczności w regulacjach ustawy o cudzoziemcach. Jedne i drugie stanowią podstawę prawną dla określenia czy cudzoziemiec spełnia wymagania, dla przyznania mu zezwolenia na pobyt stały tak w ujęciu pozytywnym jak i negatywnym. Wystąpienie przesłanek negatywnych powoduje, iż pomimo spełnienia przesłanek pozytywnych należy odmówić udzielenia zezwolenia na pobyt stały. Charakterystyczne jest to, że w art. 195 ust. 1 jak i w art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach ustawodawca posłużył się sformułowaniem odpowiednio "udziela się" oraz "odmawia się" wskazując tym samym na obowiązek udzielenia lub odmowy przedmiotowego zezwolenia w sytuacji wystąpienia wskazanych w tych przepisach przesłanek. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji jak i organy podnosiły, że decyzja w sprawie zezwolenia na pobyt stały jest decyzją związaną, która obliguje organ do wydania rozstrzygnięcia wskazanego w przepisie w sytuacji spełnienia przesłanek tam wskazanych. Organ dokonując ustaleń w sprawie ma zatem obowiązek wydać rozstrzygnięcie, które odpowiada poczynionym ustaleniom. Przy tak ukszatałtowanych regulacjach ustawowych ważne jest by wystaąpiły przesłanki pozytywne a nadto zaistniał brak przesłanek negatywnych.

W art. 197 ust. 1 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach stwierdza się, że udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli nie spełnia on wymogów, o których mowa w art. 195 ust. 1. Oznacza to, że podstawę do odmowy stanowi brak przesłąnek pozytywnych z art. 195 ust. 1, a nadto inne okoliczności wskazane w dalszej części art. 197 ust. 1. Świadczy o tym użycie słowa "lub", które oznacza konieczność wzięcia pod uwagę także wskazanych tam okoliczności.

Zgodnie z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach udzielenia zezwolenia na pobyt stały odmawia się cudzoziemcowi, jeżeli obowiązuje wpis jego danych do wykazu cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ I instancji w toku prowadzonego postępowania ustalił, że w dniu [...] lutego 2015 r. dokonano wpisu danych cudzoziemca do wykazu osób niepożądanych na terytorium Polski z terminem obowiązywania wpisu do [...] października 2017 r. Podstawę dokonania tego wpisu stanowił art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach. Należy podkreślić, że wpis do wykazu na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy o cudzoziemcach ma charakter obligatoryjny podobnie jak odmowa udzielenia przedmiotowego zezwolenia na pobyt stały na podstawie art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy. Wobec tego organy administracji a za nimi Sąd prawidłowo przyjęły, że w niniejszej sporawie wystąpiła negatywna przesłanka udzielenia skarżącemu zezwolenia na pobyt stały. Takze skarżący potwierdził w złożonym wniosku, że był karany sądownie. Fakt, że skarżący nie zdawał sobie sprawy z konsekwencji skazania przez sąd w tym obligatoryjnego umieszczenia jego danych w prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w wykazie osób niepożądanych na terytorium Polski nie dowodzi tego, że naruszone zostały standardy właściwego postępowania administracyjnego.

Art. 435 ust. 1 pkt 2 lit a ustawy o cudzoziemcach stanowi, że w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest niepożądany (prowadzonym przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców - art. 434) umieszcza się i przechowuje dane cudzoziemca, jeżeli cudzoziemiec został skazany prawomocnym wyrokiem w Rzeczypospolitej Polskiej - za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności.

Zgodnie z art. 442 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach Sąd, który skazał cudzoziemca w Rzeczypospolitej Polskiej prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe na karę grzywny lub karę pozbawienia wolności, przekazuje Szefowi Urzędu odpis prawomocnego wyroku w tej sprawie, a także odpis orzeczenia zmieniającego ten wyrok. Sąd przekazuje Szefowi Urzędu kopie dokumentów potwierdzających tożsamość cudzoziemca, jeżeli sąd posiada te dokumenty (ust. 5). W myśl art. 440 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach umieszczenia danych cudzoziemca w wykazie, przedłużenia okresu obowiązywania wpisu lub usunięcia tych danych z wykazu dokonuje Szef Urzędu, z urzędu lub na wniosek jednego z organów wymienionych w tym przepisie. Na podstawie art. 444 ust. 1 i 2 tej ustawy cudzoziemiec, którego dane zostały umieszczone w wykazie lub Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, ma prawo złożyć do Szefa Urzędu wniosek o:

1) udostępnienie mu informacji o umieszczeniu jego danych w wykazie lub Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, o terminie obowiązywania wpisu i podstawie prawnej i faktycznej wpisu;

2) sprostowanie danych, jeżeli są niekompletne, nieaktualne lub nieprawdziwe;

3) usunięcie danych, jeżeli zostały umieszczone lub są przechowywane z naruszeniem przepisów ustawy.

Szef Urzędu odmawia cudzoziemcowi udostępnienia informacji o podstawie faktycznej wpisu, jeżeli jego dane są umieszczone w wykazie lub Systemie Informacyjnym Schengen na podstawie art. 435 ust. 1 pkt 4 (ust. 2).

W świetle powyższych regulacji uznać należy, że wpisanie danych skarżącego do wykazu przez Szefa Urzędu do Sparw Cudzoziemców nastąpiło zgodnie z prawem. Sąd wydając wyrok skazujący skarżącego miał obowiązek przekazać odpis prawomocnego wyroku Szefowi Urzędu a ten miał obowiązek zamieścić jego dane w wykazie na podstawie tegoż wyroku a nadto określić termin obowiązywania wpisu.

Dokonanie wpisu do wykazu osób niepożądanych na terytorium Polski nie wymagało zgody czy wiedzy skarżącego. Organ dysponując prawomocnym wyrokiem skazującym musiał dokonać czynności materialnotechnicznej czyli wpisu. Przepisy nie przewidywały konieczności zawiadamiania cudzoziemca o dokonaniu wpisu. Mógł on jedynie wystąpić o udostępnienie mu informacji o umieszczeniu jego danych w wykazie lub Systemie Informacyjnym Schengen do celów odmowy wjazdu, o terminie obowiązywania wpisu i podstawie prawnej i faktycznej wpisu; sprostowanie danych, jeżeli są niekompletne, nieaktualne lub nieprawdziwe; czy też usunięcie danych, jeżeli zostały umieszczone lub są przechowywane z naruszeniem przepisów ustawy.

Wbrew temu co podnosi skarżący w skardze kasacyjnej w postępowaniu administracyjnym nie naruszono zasady informowania strony o podjętych przez organy czynnościach. Skarżący został zawiadomiony o prawie zapoznania się z materiałami sprawy i wypowiedzenia się co do ustaleń poczynionych przez organy przed wydaniem decyzji. Skorzystał z tego prawa poprzez wniesienie odwołania.

Zdaniem NSA, niezasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie i nieuwzglednienie skargi. Wbrew stanowisku skarżącego kasacyjnie Sąd przeprowadził kontrolę legalności zaskarżonej decyzji. Uznając za prawidłowe ustalenia stanu faktycznego dokonane przez organy Sąd wskazał, że zastosowanie w sprawie będzie mieć art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach bowiem niewątpliwie wykazane zostało, że dane skarżącego zostały wpisane do wykazu osób niepożądanych na terytorium Polski i wpis ten obowiązywał do [...] października 2017 r. tj. w czasie wydawania decyzji przez organy obu instancji. Spełnienie przesłanek pozytywnych udzielenia zezwolenia na pobyt stały z art. 195 ust. 1 pkt 9 ustawy o cudzoziemcach nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie skoro niewątpliwie zachodziła przesłanka negatywna z art. 197 ust. 1 pkt 2 tej ustawy.

Tym samym nie było podstaw do uznania przez Sąd, że wydana przez organy decyzja była wadliwa a zatem Sąd nie mógł uchylić zaskarżonej decyzji w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. W tych okolicznościach należało zastosować art. 151 P.p.s.a. i oddalić skargę, co Sąd uczynił.

Sąd nie naruszył art. 135 P.p.s.a. bowiem uznał, że decyzja organu jest prawidłowa. Nie było zatem potrzeby aby Sąd stosował przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, którego nie stwierdził.

Chybione są zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przez Sąd art. 195 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach w zw. z art. 9 K.p.a. Wskazane przepisy ustawy o cudzoziemcach jak już wyżej wykazano zostały prawidłowo zastosowane w okolicznościach sprawy.

Brak zawiadomienia skarżącego o dokonaniu wpisu jego danych do wykazu osób niepożądanych nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy bowiem żaden przepis ustawy o cudzoziemcach nie zobowiązuje Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców dokonującego wpisu do informowania o dokonanym wpisie. Wpis następuje w okolicznościach przewidzianych przez ustawę i ma to charakter obligatoryjny. Skoro ustawodawca nie przewiduje konieczności informowania o wpisie danych do wykazu, to tym bardziej organ stwierdzający dokonanie wpisu nie ma obowiązku informować o tym strony przed wydaniem decyzji. Organy w postępowaniu o zezwolenie na pobyt stały miały jedynie ustalić spełnienie przesłanek pozytywnych i brak przesłanek negatywnych do wydania tego zezwolenia co uczyniono.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut skargi kasacyjnej naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Nie sposób uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku niedostatecznie wyjaśnia podstwę prawną rozstrzygnięcia. Sąd poddał analizie treść art. 195 ust. 1 i art. 197 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i dokonał ich wykładni. Wskazał też kiedy art. 197 ust. 1 ma ograniczone znaczenie - art. 197 ust. 2 i 3 tej ustawy. Odnosząc się do ustaleń stanu faktycznego tj. istnienia wpisu danych w wykazie osób niepożądanych na terytorium RP prawidłowo przyjął, że zastosowanie ma art. 197 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W konsekwencji Sąd uznał, że decyzja odmawiająca wydania zezwolenia na pobyt stały była właściwa i skargę należało oddalić. Wobec tego twierdzenia o braku dokładnego wyjaśnienia stronom przyczyn rozstrzygnięcia zawartego w wyroku są bezzasadne.

W przedmiotowej sprawie nie było także podstaw do uwzględnienia skargi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b P.p.s.a. tj. w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa dających podstawę do wznowienia postępowania. Skarżący na żadnym etapie postępowania o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie został pozbawiony udziału w postępowaniu. Fakt, że nie wiedział o wpisie danych do wykazu (bo nie istnieje prawny obowiązek informowania o wpisie osoby której wpis dotyczy) nie świadczy o tym, że w postępowaniu o zezwolenie na pobyt stały skarżący nie brał udziału w sprawie. Skarżący był informowany o możliwości zapoznania się z ustaleniami organu i zebranym w sprawie materiałem dowodowym w tym ustaleniu, że istnieje wpis jego danych do wykazu. Składał wyjaśnienia i pisma, podnosił nowe argumenty, korzystał ze środków zaskarżenia wydanych decyzji. Tym samym nie wystąpiły przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1, art. 145a i art. 145b w szczególności z art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.

Należy zauważyć, że skarżący znając motywy wydania odmownej decyzji po wydaniu decyzji przez Wojewodę Mazowieckiego nie doprowadził do usunięcia wpisu w trybie wskazanym w ustawie o cudzoziemcach. Zatem uznać należało, i tak uczyniły organy i sąd, że wpis ten jest prawidłowy nie narusza przepisów ustawy.

Nie można zatem czynić zarzutu, że organy naruszyły obowiązek informowania strony z art. 9 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że skarżący był informowany o czynnościach podejmowanych przez organy i zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, o czym świadczą pisma Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2015 r. (k. 46 akt adm.), z [...] października 2015 r. (k. 50 akt adm.).

Na marginesie zauważyć należy, że przedłożone do akt zaświadczenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2018 r. Nr [...] o niefigurowaniu skarżącego w wykazie cudzoziemców, których pobyt na terytorium RP jest niepożądany, nie miało znaczenia dla oceny zaskarżonego wyroku. Sąd pierwszej instancji oceniał legalność zaskarżonej decyzji według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania tych decyzji. Istnienie obecnie zaświadczenia o niefigurowaniu w ww. wykazie nie dowodzi tego, że w chwili orzekania przez organy taki wpis nie istniał.

Tym samym NSA stwierdza, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się bezzasadne i w związku z tym skarga ta podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.