II OSK 2214/18

II OSK 2214/18 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-09-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2018-07-26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący/
Anna Szymańska /sprawozdawca/
Barbara Adamiak
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
I OSK 2214/18 - Postanowienie NSA z 2020-07-09
II SA/Bd 1478/17 - Postanowienie WSA w Bydgoszczy z 2018-02-14
II SA/Bd 642/17 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2018-01-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1651
art. 83 f ust. 1 pkt 3a i pkt 3b, art. 83 c ust. 4, art. 83 d ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak Sędziowie Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 30 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 642/17 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2018 r. (sygn. akt II SA/Bd 642/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę S. K. (dalej także jako: "skarżący" lub "skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z [...] kwietnia 2017 r. (nr [...]) w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji podał, że Wójt Gminy Grudziądz decyzją z [...] stycznia 2017 r. (znak: [...]) - wydaną na podstawie art. 83 ust. 1, art. 84 ust. 1-4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (tj. Dz. U. z 2016 r., poz. 2134 ze zm.), dalej jako: "ustawa o.p." – udzielił skarżącemu zezwolenia na usunięcie 449 drzew i 86 m kw. krzewów, rosnących na działce nr [...] i [...] w miejscowości Ś. oraz ustalił z tego tytułu opłatę w wysokości 319.903,25 zł, której pobranie odroczono na okres 3 lat. Dalej uzależniono wydanie zezwolenia od zastąpienia drzew objętych zgodą na wycięcie innymi drzewami w postaci 448 sztuk gatunku brzoza brodawkowata oraz 86 m kw. krzewów gatunku ligustr i berberys, które należy nasadzić w terminie do dnia 30 października 2017 r. W decyzji ustalono także, że nasadzenia zastępcze nastąpią na działce nr [...], [...], [...] i [...], poza obszarem wału/nasypu istniejącego na działce nr ew. [...], i [...] w miejscowości Ś.. Jednocześnie organ zobowiązał skarżącego do wykonania inwentaryzacji powykonawczej przeprowadzonych nasadzeń w terminie 14 dni od daty nasadzenia oraz zgłoszenia po upływie 3 lat od nasadzeń zieleni w celu sprawdzenia zachowania ich żywotności.
Wskutek wniesionego odwołania przez S. K., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Toruniu decyzją z [...] kwietnia 2017 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Grudziądz z [...] stycznia 2017 r.
Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniósł S. K., zarzucając naruszenie art. 15 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., art. 12 ust. 1 k.p.a., art. 6-11, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 155 k.p.a., a także przepisów prawa materialnego tj. art. 83d ust. 2 i art. 83 f ust. 1 pkt 3b ustawy o.p. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że od 1 stycznia 2017 r. zezwolenie na wycięcie drzew i krzewów nie jest wymagane. Dalej organ nie badał, czy usunięcie drzew wynika z celu związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącego organ błędnie wywodzi, że rekultywacja wyrobiska to działalność gospodarcza.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z 9 stycznia 2018 r. (sygn. akt II SA/Bd 642/17) oddalił skargę.
Sąd I instancji podkreślił, że podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 83a-d ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, w brzmieniu wynikającym z ustawy z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r, poz. 2249), dalej jako: "ustawa zmieniająca", co wynika z art. 4 ust. 1 ustawy zmieniającej.
Zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy o.p. usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości - za zgodą właściciela tej nieruchomości. Dalej ustawodawca w art. 83c ust. 3 ustawy o.p. pozostawił uznaniu organu uzależnienie wydania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów od określonych przez organ nasadzeń zastępczych lub przesadzenia drzew lub krzewów. Organ orzekając w tym zakresie na podstawie art. 83c ust. 4 ustawy o.p. ma obowiązek brać pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych. Sąd I instancji uznał, że organ I instancji miał umocowanie, aby na podstawie art. 83c ust. 3 ustawy o.p. uzależnić wydanie zezwolenia na usunięcie drzew od zastąpienia usuwanych drzew innymi. Ponieważ omawiana decyzja ma charakter uznaniowy konieczne było, aby organ wydający decyzję ważył dwa przeciwstawne interesy - ochronę przyrody i interes wnioskodawcy. Warunek ten został spełniony.
Dalej zdaniem Sądu I instancji organ miał prawo wskazania miejsca nasadzeń, co wynika z art. 83d ust. 2 pkt 1 ustawy o.p. Przy wyborze miejsca organ kierował się ustaleniami dokonanymi w postępowaniu prowadzonym przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego, dotyczącymi likwidacji wału ziemnego na działce nr [...]. Z tego względu zalecił, aby nasadzeń dokonać poza obszarem tego wału/nasypu na działce nr [...] w miejscowości Ś., pozostającej we władaniu skarżącego. Wyznaczone przez organ miejsce nasadzeń jest zdaniem Sądu I instancji konkretne i precyzyjne. Sąd I instancji ocenił, że powody ograniczenia terenu przeznaczonego pod nowe nasadzenia były w pełni uzasadnione i podyktowane ewentualną likwidacją nasypu/wału. Powierzchnia działki nr [...] wynosi 6,4622 ha, co oznacza, że jej obszar jest tak duży, że pozwoli na dokonanie nasadzeń w części poza wałem. Poza tym lokalizacja nasadzeń mogła zostać rozstrzygnięta samodzielnie przez organ.
Sąd podkreślił, że do budowy spornego wału użyto popiołów - odpadów z odzysku, zaś z pisma Wojewódzkiego Inspektora Ochrony Środowiska w Bydgoszczy z 24 sierpnia 2016 r. wynika, że z wału wystają kawałki folii. Biorąc pod uwagę także jakość materiałów użytych do nasypania wału, zasadnie zdaniem Sądu I instancji, wyłączono powierzchnię owego wału z miejsca potencjalnych nasadzeń zastępczych.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 83 f ust. 1 pkt 3b ustawy o.p. to zdaniem Sądu I instancji nie zasługiwał on na uwzględnienie. Skarżący podkreślił, że przyczyną usunięcia drzew i krzewów była kolizja z rekultywacją wyrobiska pocegielnianego oraz skarżący dokonywał tego usunięcia w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sąd I instancji uznał, że rekultywacja gruntów po wyczerpaniu złoża stanowi działalność gospodarczą w zakresie wydobywania kopalin. Ponadto realizacja obowiązku rekultywacji nie jest równoznaczna z przywróceniem gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego. Taki wniosek Sąd wyprowadził z dopuszczonej jako dowód w sprawie na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a decyzji Starosty Powiatu Grudziądzkiego z dnia [...] grudnia 2016 r. znak [...] uzgadniającej warunki rekultywacji wyrobiska pocegielnianego w Ś. prowadzonej przez Zakład Produkcyjno-Handlowo-Usługowy [...] [...] [...]. Sąd I instancji uznał, że rekultywacja nie jest prowadzona w kierunku rolnym, co wynika z pkt 5 tej decyzji. Prace związane z zakończeniem rekultywacji obejmować będą mechaniczne rozplantowanie nakładu skalno-glebowego, mechaniczna orkę i wysiew nawozów mineralnych, założenie trawników oraz wykonanie nasadzeń roślinności różnopiennej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł S. K., żądając uchylenia zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 9 stycznia 2018 r. (sygn. akt II SA/Bd 642/17) i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania.
Skarżący kasacyjnie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżył w całości wyrok i zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 106 § 3 p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p,p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 3 i art. 80 k.p.a. poprzez oddalenie skargi, w sytuacji niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności twierdzeń składanych przez skarżącego na etapie postępowania administracyjnego;
2) naruszenie art. 145 § 3 p.p.s.a.- w związku z błędnym uznaniem, że decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z [...] kwietnia 2017 r. w przedmiocie wydania zezwolenia na wycięcie drzew i krzewów oraz organu I instancji - nie naruszają prawa, z jednoczesnym zaniechaniem ustalenia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego, w czego następstwie Sąd I instancji nie uchylił obydwu wydanych w sprawie decyzji, ze skutkiem umorzenia postępowania administracyjnego;
3) naruszenie art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia wyroku w sposób nieprawidłowy, w szczególności braku dostatecznego wyjaśnienia motywów jakimi kierował się Sąd I instancji uznając, że w oparciu o art. 83 c ust. 4 i art. 83d ust. 3 ustawy o.p., organ I instancji miał prawo wyłączyć spod nasadzeń, usypany z gleby antropogenicznej wał, nie wskazując jednocześnie przepisu prawa, który upoważniałby Marszałka Województwa do sformułowania nakazu rozbiórki wału zbudowanego przez stronę;
Dalej skarżący kasacyjnie zarzuca zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego:
1) art. 83 f ust. 1 pkt 3a i pkt 3 b ustawy o.p., w związku z błędnym przyjęciem, że nie wystąpiły przesłanki skutkujące brakiem konieczności wydawania zezwolenia na usunięcie drzew, ze względu na fakt, że drzewa są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego;
2) art. 83 c ust. 4 ustawy o.p. w związku z jego błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem poprzez przyjęcie, że obowiązek badania dostępności miejsc do nasadzeń zastępczych, uprawniał do wyłączenia spod nasadzeń usypanego wału, ze względu na polecenie rozbiórki wału wydane przez Marszałka Województwa, które zostało wydane bez podstawy prawnej (naruszenie art. 6 i 7 k.p.a.);
3) art. 83 d ust. 2 pkt 1 ustawy o.p. - w związku z jego błędną wykładnią, że przepis ten uprawniał do wyłączenia spod nasadzeń usypanego wału, ze względu na polecenie rozbiórki wału wydane przez Marszałka Województwa, które zostało wydane bez podstawy prawnej (naruszenie art. 6 i 7 k.p.a.), z pominięciem faktu, że nasadzenia na wale zostały wskazane jako optymalne z punktu widzenia żywotności sadzonek przez uprawnionego inżyniera leśnika, współpracującego ze skarżącym.
Skarga kasacyjna wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto powyższe zarzuty. Odnośnie zarzutu naruszenia prawa procesowego i konieczności umorzenia postępowania administracyjnego to fundamentalną kwestią okazało się ustalenie, czy istniał obowiązek uzyskiwania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z gruntów, które są przywracane do rolniczego użytkowania. Wniosek bowiem o wydanie zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów realizował obowiązki nałożone na skarżącego decyzją Starosty Grudziądzkiego z [...] grudnia 2006 r., uzgadniającą warunki rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego [...]. Stan faktyczny należało zatem ocenić pod kątem art. 83 f ust. 3b ustawy o.p. Zdaniem skarżącego kasacyjnie ze względu na wskazany przepis, postępowanie administracyjne w sprawie uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów winno zostać umorzone.
Dalej skarżący kasacyjnie zarzuca, że Sąd I instancji błędnie przyjął, iż usunięcie drzew i krzewów nie mieści się w dyspozycji art. 83 f ust. 3b ustawy o.p., a stanowisko to jest związane z faktem zaniechania dowodowego - poprzez brak odniesienia się do decyzji Starosty Grudziądzkiego z [...] grudnia 2006 r. Argumentacja ta jest wynikiem wykładni przepisu art. 83 f ust. 3a ustawy o.p. tj. usuwania drzew lub krzewów, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Skarżący kasacyjnie kwestionuje przyjęcie za podstawę ustaleń faktycznych zarówno organu, jak i Sądu I instancji, wezwania Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego do rozbiórki wału, co miało miejsce pismem z 17 listopada 2016 r. Jego zdaniem Sąd I instancji winien dokonać oceny zgodności tego wezwania z przepisami prawa. Ponadto w ten sposób marszałek decyduje o miejscu, na jakim nie mogą być dokonane nasadzenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zasadniczo ostatnio wymieniony zarzut. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść ‒ w granicach określonych w skardze ‒ do ocen o charakterze prawnomaterialnym.
Jedna grupa zarzutów naruszenia przepisów procesowych w istocie sprowadza się do zakwestionowania przeprowadzonego przez Sąd I instancji postępowania sądowoadministracyjnego prowadzącego do wydania błędnego wyroku, który dodatkowo nie został uzasadniony zgodnie z regułami wskazanymi w art. 141 § 4 p.p.s.a. Druga natomiast dotyczy naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 83 f ust. 1 pkt 3a i 3b ustawy o.p., co zostało doprecyzowane dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.
Jeśli chodzi o wady proceduralne to skarżący kasacyjnie upatruje ich w nie przeprowadzeniu przez Sąd I instancji dowodów na okoliczność, czy zostało wydane administracyjne rozstrzygnięcie przez ograny nadzoru budowlanego, nakazujące rozbiórkę wału na działce nr ew. [...], dalej przeprowadzenie dowodu z opinii przyrodniczej czy gleba znajdująca się na wale zapewni żywotność nasadzonym drzewom, a w końcu - ustalenie w jakich okolicznościach wał ten został usypany.
Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek strony przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie zatem przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu jest dopuszczalne w sytuacji, gdy wnioskowany dowód będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu. Celem tego postępowania nie jest bowiem ponowne ustalenie stanu faktycznego, lecz ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w k.p.a. (art. 7, art. 77 § 1 i 3 k.p.a. i art. 80 k.p.a.). Ocena tego związku musi być powiązana z przepisami prawa materialnego, w oparciu o które orzeka organ administracji. Zgodnie z art. 83 c ust. 3 ustawy o.p. wydanie zezwolenia na usunięcie drzew może być uzależnione od określonych przez organ nasadzeń zastępczych. Stosownie natomiast do art. 83 c ust. 4 ustawy o.p. organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz określone cechy usuwanego drzewa lub krzewu. Z kolei stosownie do art. 83d ust. 2 ustawy o.p. w przypadku uzależnienia wydania zezwolenia na usunięcie drzewa od wykonania nasadzeń zastępczych, zezwolenie określa dodatkowo miejsce nasadzeń, liczbę drzew, minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm, gatunek lub odmianę drzew, termin wykonania nasadzeń, termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń. Przytoczone regulacje oznaczają, że od organu zależy ostatecznie, czy te nasadzenia mają być dokonane oraz w jakim konkretnie miejscu. Przy ustalaniu możliwości tych nasadzeń organ bierze pod uwagę w szczególności, czy występuje miejsce, w którym owe nasadzenia mogą być przeprowadzone. Wnioskodawca może zaproponować teren do nasadzeń, ale ostatecznego wyboru dokonuje organ wydający zezwolenie, mając na względzie m.in. warunki określone w art. 83 c ust. 4 ustawy o.p. Zdaniem NSA organ wyjaśnił, a Sąd I instancji wyczerpująco ocenił jako prawidłowe, przesłanki lokalizacji nasadzeń zastępczych na terenie działki nr ew. [...] poza wałem usypanym na tej działce. W tym zakresie uzasadnienie sporządzone przez Sąd I instancji spełnia wszystkie kryteria wymagane przez art. 141 § 4 p.p.s.a.
Irrelewantne zatem dla prawidłowości zastosowania przepisów procesowych pozostają podnoszone przez skarżącego kasacyjnie okoliczności usypania wału, legalności tego przedsięwzięcia. Organ był uprawniany do wyboru lokalizacji nasadzeń (art. 83 d ust. 2 pkt 1 ustawy o.p.) poprzez wykluczenie pewnego obszaru spod tych nasadzeń, choćby nawet nie toczyło się żadne postępowanie dotyczące prawidłowości usypania wału, a jego legalność nie budziłaby żadnych wątpliwości. Wybór miejsca nasadzeń mieści się w granicach zakresu uznaniowości decyzji administracyjnej. Słusznie twierdzi Sąd I instancji, że organ ma obowiązek ocenić warunki dostępności do nasadzeń przede wszystkim w zakresie przystosowawczym, w oparciu o cechy przyrodnicze i lokalizacyjne. Celem jest bowiem zapewnienie nowym nasadzeniom optymalnych warunków do przyjęcia roślin i ich wzrostu. Jako pośrednio mające znaczenie ma kwestia jakości gleby, z których wał został usypany. Był to bowiem dosyć istotny argument, który słusznie sąd I instancji zaakceptował, że jakość gleby może rzutować na warunki adaptacyjne posadzonych drzew i krzewów. Zatem niezależnie czy wał został wykonany legalnie czy nie, jakość ziemi wykluczyłaby go spod nasadzeń zastępczych. O tym zaś decyduje organ wydający zezwolenie.
Skoro przeprowadzenie przez sąd administracyjny uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu (art. 106 § 3 p.p.s.a.) jest dopuszczalne wówczas, gdy wnioskowany dowód pozostaje w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu, a taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie – zasadnie Sąd I instancji nie przeprowadził dowodów wskazanych w skardze kasacyjnej. Czyni to niezasadnym zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a, art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 141 § 4 p,p.s.a., art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., art. 151 p.p.s.a. zw. z art. 7, art. 77 § 1 i 3 i art. 80 k.p.a.
Z powyższych powodów jako także niezasadny należało uznać zarzut polegający na naruszeniu przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a., art. 135 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. z tego powodu, że Sąd ten nie ocenił prawidłowości nakazu rozbiórki wału sformułowanego przez Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego zawartego w piśmie z dnia 17 listopada 2016 r. zn. [...]. Jak wynika z pisma Marszałka Województwa Kujawsko-Pomorskiego z 16 listopada 2016 r. adresowanego do Wójta Gminy Grudziądz, skarżący został wezwany do zaniechania naruszania ustawy o odpadach i zlikwidowania spornego wału oraz ponownego zdeponowania w wyrobisku odpadów z niego wydobytych i wykorzystanych do budowy tego wału. Powtórzyć należy, że kwestia prawidłowości zarówno usypania wału, jak i obowiązku jego likwidacji pozostawała poza przedmiotem sprawy. Organ uznał, że właściwym miejscem lokalizacji nasadzeń zastępczych będzie obszar poza wałem i był do tego uprawniony w świetle art. 83 c ust. 4 i art. 83 d ust. 3 ustawy o.p. Kontrola zatem legalności nakazu rozbiórki tego wału - po pierwsze wykraczała poza kognicję Sądu I instancji, - po drugie przy przyjęciu marginesu decyzyjności co do wskazania miejsca nasadzeń, pozostawała bez znaczenia dla wyniku sprawy.
Zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a. został doprecyzowany w uzasadnieniu skargi kasacyjnej i należy go łączyć z art. 83f ust. 1 pkt 3a i 3b ustawy o.p. Skarżący twierdzi, że ze względu na brak podstaw prawnych do wydania zezwolenia, Sąd I instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie administracyjne.
Postępowanie w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew zostało wszczęte 1 grudnia 2016 r. Z dniem 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o ochronie przyrody oraz ustawy o lasach (Dz. U. z 2016 r, poz. 2249). W art. 4 ust. 1 tej ustawy zawarto przepis intertemporalny, zgodnie z którym do postępowań w sprawach, o których mowa w art. 83-87 wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy nowe, chyba że opłata za usunięcie drzewa naliczona na ich podstawie byłaby wyższa, niż opłata naliczona na podstawie przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że organ stosuje co do zasady nowe przepisy, chyba że opłata wyliczona o poprzednio obowiązujące byłaby korzystniejsza dla strony. Obowiązujący w dacie orzekania przez organy obydwu instancji art. 83 ust. 1 ustawy o.p. wprowadzał zasadę, w myśl której usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego na wniosek posiadacza nieruchomości – za zgodą właściciela tej nieruchomości. Jednocześnie po zmianach dokonanych ustawą z 16 grudnia 2016 r. nie jest wymagane zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, gdy drzewa te lub krzewy rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 83 f ust. 1 pkt 3a) oraz gdy drzewa lub krzewy usuwane są w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego (art. 83 f ust. 1 pkt 3b).
Skarżący kasacyjnie twierdzi, że wycinka drzew i krzewów była prowadzona w związku wykonaniem decyzji Starosty Grudziądzkiego z [...] grudnia 2006 r., uzgadniającej warunki rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego [...]. NSA stwierdza w tym miejscu, że wskazana decyzja stanowiła materiał dowodowy w postępowaniu administracyjnym, którego akta dołączone do sprawy sygn. II SA/Bd 644/17, zostały dopuszczone przez Sąd I instancji jako dowód uzupełniający (protokół rozprawy z dnia 9 stycznia 2018 r. – k. 41 akt). Jak wynika z akt i co eksponuje skarżący kasacyjnie obowiązek usunięcia drzew i krzewów miał źródło w Starosty Grudziądzkiego z [...] grudnia 2006 r., uzgadniającej warunki rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego [...]. Wymienione w decyzji rekultywacyjnej działki stanowią wyrobisko pocegielniane w wyniku długotrwałej i systematycznej eksploatacji iłu warstwowego ze złoża [...]. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dokonał wszechstronnej analizy decyzji rekultywacyjnej i doszedł do uprawnionego wniosku, że drzewa objęte zezwoleniami w związku z opisaną decyzją rekultywacyjną nie są usuwane w celu przywrócenia gruntów nieużytkowanych do użytkowania rolniczego (art. 83 f ust. 1 pkt 3b). Z pkt V. decyzji rekultywacyjnej wynika, że prace związane z zakończeniem rekultywacji obejmować będą mechaniczne rozplantowanie nakładu skalno-glebowego, mechaniczną orkę oraz wysiew nawozów mineralnych, założenie trawników oraz wykonanie nasadzeń roślinności różnopiennej. Wskazany zatem w decyzji rekultywacyjnej, zarówno zakres prac, jak i skutek prowadzi do konkluzji, że celem rekultywacji nie było przywrócenie wyrobiska pocegielnianego do użytkowania rolniczego. Założenie trawników i posadzenie roślinności wskazuje na przeznaczenie pod zieleń, nie zaś użytek rolny.
Z kolei art. 83 f ust. 1 pkt 3a ustawy o.p. wyłącza obowiązek uzyskania zezwolenia w przypadku usuwania drzew, które rosną na nieruchomościach stanowiących własność osób fizycznych i są usuwane na cele niezwiązane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Sąd I instancji zasadnie podnosił, że co prawda skarżący jest osobą fizyczną, niemniej usunięcie drzew i krzewów stanowiło wykonanie decyzji Starosty Grudziądzkiego z [...] grudnia 2006 r., uzgadniającej warunki rekultywacji wyrobiska poeksploatacyjnego [...]. Decyzja ta zaś stanowi ostatni etap prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej polegającej na eksploatacji surowca ilastego ze złoża [...]. W konsekwencji cel usunięcia drzew nie pozwala na stwierdzenie, że są one usuwane na cele niezwiązane z działalnością gospodarczą.
Oznacza to, że przy orzekaniu przez Sąd I instancji nie wystąpiły przesłanki do uchylenia zaskarżonych decyzji i umorzenia postępowania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew. Tym samym bezzasadny okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 3 p.p.s.a.
W konsekwencji powyższych rozważań bezzasadny okazał się także zarzut naruszenia art. 83 f ust. 1 pkt 3a i pkt 3 b ustawy o.p. Zasadnie Sąd I instancji ocenił, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 83 ust. 1 ustawy o.p. statuujący obowiązek uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew. Występował on zarówno w dacie złożenia wniosku (1 grudnia 2016 r.), jak w dacie wydawania decyzji obydwu instancji. Z wnioskiem o wydanie zezwolenia wystąpił skarżący i na etapie postępowania administracyjnego nie kwestionował obowiązku uzyskania decyzji administracyjnej. Obowiązek uzyskania zezwolenia nie został uchylony po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Skarżący kasacyjnie bowiem usuwał drzewa na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, jak również nie było jego zamierzeniem wycięcie drzew i krzewów w celu przywrócenia gruntów dotychczas będących wyrobiskiem do użytkowania rolniczego. Tym samym bezzasadny jest zarzut naruszenia art. 83 f ust. 1 pkt 3a i pkt 3 b ustawy o.p poprzez ich niezastosowanie.
Stosownie do art. 83 c ust. 4 ustawy o.p. organ wydając zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzenia oraz następujące cechy usuwanego drzewa lub krzewu: wartość przyrodniczą, w tym rozmiar oraz funkcję, jakie pełnią w ekosystemie, wartość kulturową, walory krajobrazowe, lokalizację. Organ prawidłowo zastosował ów przepis, a stanowisko to zaakceptował Sąd I instancji. Zbadał grunty należące do skarżącego kasacyjnie i uznał, że optymalnym miejscem nasadzeń zastępczych będzie działka nr ew. [...] poza obszarem wału. Tym samym niezasadny jest zarzut naruszenia tego przepisu, jak również art. 83 d ust. 2 pkt 1 ustawy o.p., bowiem miejsce nasadzeń zastępczych zostało wskazane w decyzji, jak tego wymaga ostatnio przywołany przepis.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Wobec tego, że skarżący kasacyjnie w skardze kasacyjnej zrzekł się rozprawy, a skarżący w terminie czternastu dni od dnia doręczenia mu odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. – skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.