II OSK 2101/10

I SA/Łd 525/24 - Wyrok WSA w Łodzi
Data orzeczenia
2024-11-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-08-14
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi
Sędziowie
Cezary Koziński /przewodniczący/
Joanna Grzegorczyk-Drozda
Tomasz Furmanek /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 2505
art. 56 par 1, art. 56 par 1 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Cezary Koziński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Grzegorczyk- Drozda, Asesor WSA Tomasz Furmanek (spr.), Protokolant Sekretarz sądowy Aleksandra Milczarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 czerwca 2024 r. nr 1001-IEE.7192.191.2024.2.UJ w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu R. G. kwotę -480(czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o kwotę podatku od towarów i usług tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
I SA/Łd 525/24
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2024 r., Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna, na podstawie art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2023r., poz. 2025 - dalej u.p.e.a.) odmówił K. B. (dalej: strona, skarżący) zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Od postanowienia organu I instancji skarżący wniósł zażalenie.
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 czerwca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania organ odwoławczy wyjaśnił, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna prowadzi wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne m.in. na podstawie tytułów wykonawczych z 3 listopada 2022 r.: nr [...], który obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług z tytułu wystawionej faktury za okres od listopada do grudnia 2017 roku, za lipiec 2018 roku oraz za październik 2018 roku, nr [...], który obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług z tytułu wystawionej faktury za okres od lipca do października 2017 roku, nr [...], który obejmuje zaległość w podatku od towarów i usług z tytułu wystawionej faktury za okres od marca do czerwca 2017 roku.
W toku postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny skierował do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Ł. zawiadomienie z 4 listopada 2022 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej. Zawiadomienie wraz z odpisami w/w tytułów wykonawczych skarżący odebrał w dniu 9 listopada 2022 r. W tym samym dniu zawiadomienie otrzymał dłużnik zajętej wierzytelności.
Postanowieniem z dnia 24 listopada 2022 r. organ egzekucyjny zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec na podstawie tytułów wykonawczych, w związku z wniesionymi przez skarżącego zarzutami.
Postanowieniem z dnia 29 września 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna - działając jako wierzyciel - po rozpatrzeniu zarzutów stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
Po rozpatrzeniu zażalenia, postanowieniem z dnia 28 grudnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna
W dniu 11 marca 2024 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna postanowieniem podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne.
W dniu 25 marca 2024 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego Łódź-Górna wpłynęło pismo strony z 20 marca 2024 r., w którym wniósł o zawieszenie przedmiotowego postępowania egzekucyjnego do czasu uprawomocnienia się decyzji podatkowych. Swój wniosek umotywował tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniami: sygn. akt I SA/Łd 569/23 oraz sygn. akt I SA/Łd 568/23 zawiesił postępowania w sprawie decyzji za rok 2017 i 2018.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi w pierwszej kolejności – powołując się na art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 9 marca 2023 roku o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 556) - stwierdził, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie znajdą przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) - dalej u.p.e.a.: w brzmieniu obowiązującym do 24 marca 2024 r.
Przytaczając treść art. 56 § 1 u.p.e.a. podzielono stanowisko organu pierwszej instancji, że brak jest podstaw prawnych do zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Wskazano, że nie zaistniały również przypadki, przewidziane w innych ustawach, które uzasadniałyby zawieszenie postępowania egzekucyjnego
Podkreślono także, że postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi dotyczą zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi dotyczące określenia wysokości zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2017 oraz za rok 2018. Natomiast postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 9 kwietnia 2024 r. dotyczą zawieszenia postępowań administracyjnych wznowionych na wniosek skarżącego, dotyczących ostatecznych decyzji w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2017 rok i 2018 rok oraz decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za 2017 rok i 2018 rok.
W ocenie organu zawieszenie postępowań nie stanowi przesłanki, która zgodnie z u.p.e.a. obliguje organ egzekucyjny do zawieszenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Ustawodawca nie zawarł bowiem takich przesłanek w art. 56 § 1 u.p.e.a.
K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 14 czerwca 2024 t.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi nie ustosunkował się do sporządzonego protokołu przesłuchania z 24.09.2021 r., gdzie wskazany został brak paraf na poszczególnych stronach protokołu oraz sfałszowanie podpisów pana K. B. na pierwszej i jedenastej stronie ww. protokołu. Skarżący podkreślił; że to nie są jego podpisy.
W ocenie skarżącego, protokół, który został sfałszowany ma bardzo duże znaczenie dla dalszego prowadzenia jego sprawy i podejmowania kolejnych decyzji.
Skarżący stwierdził ponadto, że w odniesieniu do postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 czerwca 2024 r. podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w pismach, które zostały nadesłane w sprawie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Pismem z dnia 20 listopada 2024 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wniósł o zasądzenie na jego rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, oświadczając że koszty te nie zostały uiszczone w całości, ani w części.
Uzupełniając argumentację skargi wskazano, że skarżący złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa (w sprawie 4195- 5.D.s.1919.2022) o czyn opisany w art. 270a §1 k.k, a art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. dopuszcza możliwość zawieszenia postępowania egzekucyjnego w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Zdaniem skarżącego zawarte w art. 18 u.p.e.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisów k.p.a., pozwala na zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 k.p.a.w sytuacji, gdy wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. Wszczęte postępowanie przygotowawcze, dotyczące w sposób bezpośredni okoliczności związanych z postępowaniem podatkowym w niniejszej sprawie, mogło więc — zdaniem pełnomocnika — prowadzić do zawieszenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest bezzasadna.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Wskutek takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone, jeśli sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.).
W przypadku kwalifikowanego naruszenia prawa sąd stwierdza nieważność postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, które to zastrzeżenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Kontroli Sądu poddano postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko skarżącemu.
Zasady na jakich zawiesza się postępowanie egzekucyjne w administracji określa art. 56 u.p.e.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części:
1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej;
2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany ze zobowiązanym, a jest prowadzona egzekucja z rzeczy lub prawa majątkowego, które nie wygasło wskutek śmierci zobowiązanego;
3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego;
4) na żądanie wierzyciela;
5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.
Organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 56 § 1 pkt 1–3 i 5 u.p.e.a. bądź z urzędu, bądź na wniosek wierzyciela, a na podstawie art. 56 § 1 pkt 4 — wyłącznie za żądanie wierzyciela. Zobowiązany nie jest uprawniony do złożenia takiego wniosku, może jedynie przedstawić informacje świadczące o konieczności zawieszenia postępowania z urzędu, które następnie rozważy organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Zaistnienie jednej z przesłanek zawartych w art. 56 § 1 u.p.e.a. nakłada na organ egzekucyjny obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie jednak żadne inne przyczyny nie mogą skutkować jego zawieszeniem. Organ jest związany katalogiem przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartym w cytowanym przepisie.
W analizowanej sprawie nie wystąpiła żadna z okoliczności wymienionych w art. 56 § 1 u.p.e.a. Przede wszystkim Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi trafnie wskazał, że obowiązek objęty tytułami wykonawczymi 3 listopada 2022 r. podlegał wykonaniu, ponieważ nie został wstrzymany, termin wykonania obowiązku nie został odroczony, ani też spłata należności nie została rozłożona na raty. Skarżący nie utracił również zdolności do czynności prawnych przy braku przedstawiciela ustawowego. Z przyczyn oczywistych nie zachodziły przesłanki zawieszenia wymienione w art. 56 § 1 pkt 2 i 4 u.p.e.a.
Ponadto nie zachodził żaden z przypadków przewidzianych w innych ustawach, do których odwołuje się art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. W szczególności przepis ten nie pozwala na odwołanie się do przyczyn zawieszenia postępowania wymienionych w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Pełnomocnik strony skarżącej rozumie zawarte w art. 18 u.p.e.a. odesłanie do odpowiedniego stosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji przepisów k.p.a. w ten sposób, że pozwala on na zawieszenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Stanowisko to jest jednak błędne. Odpowiednie stosowanie regulacji k.p.a., o którym mowa w art. 18 u.p.e.a., oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja u.p.e.a. okaże się niekompletna. Konsekwentnie, skoro u.p.e.a. zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56 u.p.e.a., to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a.
Co prawda w treści art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. znajduje się odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego, zawartych w innych ustawach, jednak celem ustawodawcy było odesłanie do uregulowań szczególnych, nie zaś k.p.a. (por. wyroki NSA z 4 stycznia 2012 r., II OSK 2101/10, z 13 stycznia 2015 r., II OSK 1392/13, z 4 kwietnia 2017 r., II OSK 2075/15, z 25 maja 2023 r., II OSK 1900/20, publ: CBOSA). Innymi słowy, art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a. odwołuje się do przepisów innych ustaw przewidujących wprost możliwość lub obowiązek zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. P. M. Przybysz [w:] Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, teza 5 do art. 18).
W realiach niniejszej sprawy oznacza to, że organy egzekucyjne, rozpoznając wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania z uwagi na toczące się postępowania karne oraz sądowoadministracyjne, zwolnione były z obowiązku dokonywania ocen, czy wyniki tych postępowań mogły stanowić zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Przepis ten nie mógł bowiem w ogóle znaleźć odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym (por. P. Pietrasz [w:] Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, red. D. R. Kijowski, Warszawa 2015, teza 4.3 do art. 56). Należy również zauważyć, że podstawy do zawieszenia postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym, zawarte w art. 123 i nast. p.p.s.a., nie są przepisami innych ustaw, o których mowa w art. 56 § 1 pkt 5 u.p.e.a., nie mogą mieć zatem zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Podsumowując trzeba podkreślić, że – po pierwsze - postępowanie egzekucyjne w rozpatrywanej sprawie, prowadzone jest na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na podstawie decyzji, która jest ostateczna w administracyjnym toku instancji i nie zostało wstrzymane jej wykonanie. Po drugie – uzasadnieniem dla zawieszenia postępowania egzekucyjnego nie mogły być: zawieszenie postępowań toczących się przed tutejszym sądem w sprawach I SA/Łd 568/23–569/23, zawieszenie przez organy podatkowe postępowań prowadzonych w trybie wznowienia (do czasu prawomocnego zakończeniu postępowań sądowoadministracyjnych w przedmiocie decyzji wymiarowych), jak również złożenie przez skarżącego zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa.
Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało skargę oddalić. O kosztach pełnomocnika z urzędu orzekł zaś art. 250 § 1 p.p.s.a.
ak