II OSK 2073/23Transkrypcja aktu małżeństwa osob tej samej płci etpc
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną H. B. i K. S.-B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił ich skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie transkrypcji portugalskiego aktu małżeństwa zawartego przez skarżące. Organy administracji pierwszej i drugiej instancji odmówiły transkrypcji, uznając ją za sprzeczną z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, powołując się na art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, które definiują małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje administracyjne. Sąd uznał, że odmowa transkrypcji narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a polski porządek prawny powinien być interpretowany z uwzględnieniem orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC), w szczególności wyroków w sprawach F. i inni przeciwko Polsce oraz A. przeciwko Polsce. NSA stwierdził, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP, co stanowi minimalny poziom ochrony prawnej. Sąd zasądził od Wojewody Mazowieckiego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania. Sędzia Tomasz Bąkowski zgłosił zdanie odrębne, wskazując na art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego jako samodzielną podstawę odmowy transkrypcji, argumentując, że polskie prawo definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie, że odmowa transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci narusza prawo do życia prywatnego i rodzinnego oraz że polskie sądy powinny stosować standardy EKPC.
Orzeczenie nie wprowadza instytucji małżeństw jednopłciowych w Polsce, a jedynie zapewnia minimalny poziom ochrony poprzez transkrypcję zagranicznych aktów. Zakres skutków prawnych transkrypcji w polskim prawie publicznym i prywatnym pozostaje otwarty.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci do polskiego rejestru stanu cywilnego, ze względu na sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP, narusza prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego gwarantowane przez art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odmowa transkrypcji narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, ponieważ polski porządek prawny powinien uwzględniać orzecznictwo ETPC, a transkrypcja taka stanowi minimalny poziom ochrony prawnej.
Uzasadnienie
NSA uznał, że odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci jest sprzeczna z art. 8 EKPC, powołując się na wyroki ETPC, które stwierdziły naruszenie tego przepisu w podobnych sprawach. Sąd podkreślił, że polskie prawo powinno być interpretowane z uwzględnieniem wiążących umów międzynarodowych i orzecznictwa ETPC.
Jak należy interpretować pojęcie 'podstawowe zasady porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej' w kontekście transkrypcji zagranicznych aktów stanu cywilnego, w szczególności aktów małżeństwa osób tej samej płci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Pojęcie to należy interpretować szerzej niż tylko przez pryzmat art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.o., uwzględniając inne zasady konstytucyjne (np. godność człowieka, równość), a także postanowienia ratyfikowanych umów międzynarodowych, w tym art. 8 i 14 EKPC.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że klauzula porządku publicznego powinna uwzględniać nie tylko zasady konstytucyjne dotyczące małżeństwa, ale także zasady ochrony godności człowieka, niedyskryminacji oraz prawo do życia prywatnego i rodzinnego wynikające z EKPC. Orzecznictwo ETPC stanowi podstawę do 'uprzedniego stosowania' Konwencji.
Czy polskie prawo dopuszcza transkrypcję zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci, biorąc pod uwagę definicję małżeństwa w polskim prawie krajowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dopuszcza jako minimalny poziom ochrony prawnej, nie wprowadzając jednak instytucji małżeństw jednopłciowych w polskim prawie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP, co stanowi minimalny poziom ochrony prawnej, choć nie wprowadza instytucji małżeństw jednopłciowych w polskim prawie.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (23)
Główne
p.a.s.c. art. 107 § pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
k.r.i o. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
EKPC art. 8
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
p.a.s.c. art. 107 § pkt 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Pomocnicze
p.a.s.c. art. 104
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.p.s.a. art. 145 § par.1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
EKPC art. 14
Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
p.p.m. art. 7
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe
p.a.s.c. art. 104 § ust. 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.p.s.a. art. 272 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.a.s.c. art. 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
p.a.s.c. art. 105 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa transkrypcji narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. • Polski porządek prawny powinien być interpretowany z uwzględnieniem orzecznictwa ETPC. • Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci stanowi minimalny poziom ochrony prawnej.
Odrzucone argumenty
Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej (art. 18 Konstytucji RP, art. 1 § 1 k.r.o.).
Godne uwagi sformułowania
transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie przez skarżące małżeństwa byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej • polski porządek prawny nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci • klauzula porządku publicznego • uprzednie stosowanie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności • minimalny poziom ochrony prawnej
Skład orzekający
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
zdanie odrębne
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie, że odmowa transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci narusza prawo do życia prywatnego i rodzinnego oraz że polskie sądy powinny stosować standardy EKPC."
Ograniczenia: Orzeczenie nie wprowadza instytucji małżeństw jednopłciowych w Polsce, a jedynie zapewnia minimalny poziom ochrony poprzez transkrypcję zagranicznych aktów. Zakres skutków prawnych transkrypcji w polskim prawie publicznym i prywatnym pozostaje otwarty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami osób LGBT+, prawem międzynarodowym i jego wpływem na polskie orzecznictwo. Zmiana linii orzeczniczej NSA pod wpływem ETPC jest znacząca.
“NSA: Transkrypcja małżeństwa jednopłciowego z zagranicy nie narusza polskiego porządku prawnego!”
Dane finansowe
WPS: 1157 PLN
Zdanie odrębne
Tomasz Bąkowski
Sędzia Bąkowski w zdaniu odrębnym argumentuje, że odmowa transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci powinna być oparta na art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, który stanowi, że kierownik urzędu stanu cywilnego odmawia transkrypcji, gdy dokument potwierdza zdarzenie inne niż urodzenie, małżeństwo lub zgon, przy czym polskie prawo definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.