II OSK 2070/23Transkrypcja aktu małżeństwa tej samej płci narusza prawa człowieka
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie transkrypcji portugalskiego aktu małżeństwa zawartego przez parę tej samej płci. Organy administracji pierwszej i drugiej instancji oraz WSA uznały, że transkrypcja byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, opierając się na definicji małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny zawartej w art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Skarżące zarzuciły naruszenie przepisów Konstytucji, Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Prawa o aktach stanu cywilnego oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną, stwierdzając naruszenie art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego. Sąd podkreślił, że klauzula porządku prawnego powinna być interpretowana z uwzględnieniem nie tylko przepisów krajowych, ale także ratyfikowanych umów międzynarodowych, w tym art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) w sprawach F. i inni przeciwko Polsce oraz A. przeciwko Polsce, NSA uznał, że odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci narusza prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego i nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje administracyjne, zasądzając zwrot kosztów postępowania. Sędzia Tomasz Bąkowski zgłosił zdanie odrębne, argumentując, że transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci jest niedopuszczalna na podstawie art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, ponieważ polskie prawo definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 107 Prawa o aktach stanu cywilnego w kontekście ochrony praw człowieka i orzecznictwa ETPC, możliwość transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa jednopłciowego.
Orzeczenie dotyczy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa, a nie możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych w Polsce. Zakres skutków prawnych transkrypcji na terenie RP wymaga dalszego uregulowania.
Zagadnienia prawne (2)
Czy odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest zgodna z polskim porządkiem prawnym i prawem do ochrony życia prywatnego i rodzinnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest niezgodna z polskim porządkiem prawnym, ponieważ narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a polskie sądy powinny uwzględniać orzecznictwo ETPC.
Uzasadnienie
NSA uznał, że klauzula porządku prawnego RP, na którą powoływały się organy administracji i WSA, powinna być interpretowana z uwzględnieniem art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz orzecznictwa ETPC. Odmowa transkrypcji narusza prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego, a polski porządek prawny powinien zapewnić minimum ochrony związkom osób tej samej płci zawartym za granicą.
Czy art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego stanowi samodzielną podstawę do odmowy transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci?
Odpowiedź sądu
Zdaniem sędziego Tomasza Bąkowskiego, tak. Argumentuje on, że polskie prawo definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, a transkrypcja aktu potwierdzającego zdarzenie inne niż tak rozumiane małżeństwo jest niedopuszczalna.
Uzasadnienie
Sędzia Bąkowski uważa, że przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego są akcesoryjne wobec Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. W związku z tym, transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci jest niedopuszczalna na podstawie art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
p.a.s.c. art. 107 § pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Sąd uznał, że odmowa transkrypcji na podstawie art. 107 pkt 3 p.a.s.c. była niezasadna, gdyż transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP w świetle orzecznictwa ETPC. Sędzia Bąkowski wskazał na art. 107 pkt 1 jako samodzielną podstawę odmowy.
k.r.i.o. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny. Sędzia Bąkowski opiera na tym swoją argumentację.
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Stanowi, że małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzicielstwo i rodzina znajdują się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd uznał, że interpretacja tego przepisu powinna uwzględniać inne zasady konstytucyjne i międzynarodowe.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
Pomocnicze
p.a.s.c. art. 104 § ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Sąd uznał, że art. 104 ust. 5 nie stanowił podstawy do odmowy transkrypcji w tej sprawie, gdyż nie zachodziły wskazane w nim obligatoryjne przypadki transkrypcji.
p.a.s.c. art. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Reguluje zasady i tryb rejestracji stanu cywilnego.
p.a.s.c. art. 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Akt stanu cywilnego jest wyłącznym dowodem zdarzenia w nim stwierdzonego.
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Nakazuje władzom publicznym poszanowanie i ochronę przyrodzonej i niezbywalnej godności człowieka.
Konstytucja RP art. 32 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Statuuje zasadę równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Gwarantuje prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego.
Konstytucja RP art. 87 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Określa źródła prawa, w tym ratyfikowane umowy międzynarodowe.
Konstytucja RP art. 91 § ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje stosowanie ratyfikowanych umów międzynarodowych w krajowym porządku prawnym.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 207 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 209
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 272 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do wznowienia postępowania w przypadku rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.
p.p.m. art. 7
Ustawa z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe
Przepis ten nie miał zastosowania w sprawie, gdyż nie stosuje się prawa obcego w postępowaniu o transkrypcję.
p.a.s.c. art. 104 § ust. 2
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Definiuje transkrypcję jako wierne i literalne przeniesienie treści zagranicznego dokumentu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego narusza art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. • Polski porządek prawny powinien być interpretowany z uwzględnieniem orzecznictwa ETPC. • Konieczność zapewnienia minimum ochrony prawnej związkom osób tej samej płci zawartym za granicą.
Odrzucone argumenty
Transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa jednopłciowego jest sprzeczna z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego (art. 18 Konstytucji RP, art. 1 § 1 k.r.o.). • Art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego stanowi samodzielną podstawę do odmowy transkrypcji.
Godne uwagi sformułowania
transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego stwierdzającego zawarcie przez skarżące małżeństwa byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej • polski porządek prawny nie przewiduje małżeństw osób tej samej płci • klauzula porządku publicznego • następcze zastosowanie przez ETPC Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności • uprzednie stosowanie Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności • pozostawiły skarżące w próżni prawnej i nie zaspokoiły podstawowych potrzeb uznania i ochrony par osób tej samej płci pozostających w stabilnym i oddanym związku • zapewnienie minimalny poziom ochrony prawnej
Skład orzekający
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
zdanie odrębne
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 107 Prawa o aktach stanu cywilnego w kontekście ochrony praw człowieka i orzecznictwa ETPC, możliwość transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa jednopłciowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa, a nie możliwości zawierania małżeństw jednopłciowych w Polsce. Zakres skutków prawnych transkrypcji na terenie RP wymaga dalszego uregulowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8.5/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praw człowieka, jakim jest uznawanie związków jednopłciowych i ich skutków prawnych w kontekście prawa krajowego i międzynarodowego, z uwzględnieniem orzecznictwa ETPC. Jest to temat budzący duże zainteresowanie społeczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy Administracyjny: Odmowa uznania małżeństwa jednopłciowego narusza prawa człowieka!”
Zdanie odrębne
Tomasz Bąkowski
Sędzia Bąkowski uważa, że transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci jest niedopuszczalna na podstawie art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, ponieważ polskie prawo definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, a przepisy Prawa o aktach stanu cywilnego są akcesoryjne wobec Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.