II OSK 2068/22

Naczelny Sąd Administracyjny2024-01-17
NSAochrona środowiskaWysokansa
ochrona przyrodypark krajobrazowyzagospodarowanie przestrzennewarunki zabudowypas 100mlinia brzegowaturystyka wodnazbiornik bezodpływowyszambozakaz zabudowy

NSA uchylił wyrok WSA, oddalając skargę na postanowienie o odmowie uzgodnienia budowy szamba w pasie 100m od jeziora, uznając je za obiekt naruszający zakaz zabudowy, mimo powiązania z turystyką wodną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie odmawiające uzgodnienia budowy szamba w pasie 100m od jeziora, uznając je za obiekt służący turystyce wodnej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę. NSA uznał, że szambo, mimo pośredniego związku z turystyką wodną, nie jest obiektem, bez którego turystyka wodna nie byłaby możliwa, a wyjątki od zakazu zabudowy w pasie ochronnym należy interpretować ściśle.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie GDOŚ odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zbiornika bezodpływowego (szamba) o pojemności do 10 m3 na działce zlokalizowanej w pasie 100 m od brzegu jeziora, na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego. WSA uznał, że szambo, służące obsłudze planowanej stanicy wodnej, jest obiektem służącym turystyce wodnej, co stanowi wyjątek od zakazu zabudowy w pasie ochronnym. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, oddalając skargę. NSA stanął na stanowisku, że choć stanica wodna i inne obiekty bezpośrednio związane z turystyką wodną mogą być lokalizowane w pasie 100 m, to budowa szamba, nawet jeśli pośrednio związane z obsługą turystów wodnych, nie jest obiektem, bez którego turystyka wodna nie byłaby możliwa. NSA podkreślił konieczność ścisłej interpretacji wyjątków od zakazu zabudowy w pasach ochronnych ze względu na cele ochrony przyrody i krajobrazu, uznając, że szambo nie mieści się w definicji obiektu służącego turystyce wodnej w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Wojewody.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zbiornik bezodpływowy nie jest obiektem, bez którego uprawianie turystyki wodnej nie byłoby możliwe, a wyjątki od zakazu zabudowy w pasie 100 m należy interpretować ściśle.

Uzasadnienie

NSA uznał, że szambo, mimo pośredniego związku z turystyką wodną, nie jest obiektem koniecznym do jej uprawiania. Wyjątki od zakazu zabudowy w pasie ochronnym, ze względu na cele ochrony przyrody, muszą być interpretowane zawężająco.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (3)

Główne

Rozporządzenie Nr 9 Wojewody art. 3 § ust. 1 pkt 7

Rozporządzenie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 stycznia 2006 r., Nr 9, w sprawie Mazurskiego Parku Krajobrazowego

Zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej. Interpretacja NSA jest zawężająca.

Pomocnicze

u.o.p. art. 17 § ust. 1 pkt 7

Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

Podstawa prawna dla zakazu zabudowy w parkach krajobrazowych.

p.p.s.a.

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Przepisy dotyczące postępowania kasacyjnego, w tym art. 145, 151, 134, 133, 183, 188, 207.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Budowa szamba w pasie 100 m od brzegu jeziora narusza zakaz zabudowy, nawet jeśli jest ono związane z obiektami służącymi turystyce wodnej. Wyjątki od zakazu zabudowy w pasach ochronnych należy interpretować ściśle ze względu na cele ochrony przyrody. Szambo nie jest obiektem, bez którego uprawianie turystyki wodnej nie byłoby możliwe.

Odrzucone argumenty

Szambo, jako element obsługi stanicy wodnej, jest obiektem służącym turystyce wodnej i jako taki podlega wyłączeniu z zakazu zabudowy w pasie 100 m.

Godne uwagi sformułowania

wyjątki od reguły ogólnej należy interpretować zawężająco, tak aby obowiązujące zakazy zabudowy rzeczywiście realizowały cele ochronne Obiekty służące turystyce wodnej to obiekty budowlane, bez istnienia których uprawianie turystyki wodnej nie byłoby możliwe. obowiązujące wyjątki od zakazu zabudowy w pasie 100 m od brzegu jeziora nie wyłączają spod tego zakazu obiektów związanych z gospodarką ściekową.

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący sprawozdawca

Piotr Broda

sędzia

Tomasz Bąkowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'obiektów służących turystyce wodnej' w kontekście zakazu zabudowy w pasie 100 m od brzegu zbiorników wodnych, zwłaszcza w parkach krajobrazowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego kontekstu Mazurskiego Parku Krajobrazowego i konkretnego rozporządzenia, ale zasady interpretacji wyjątków od zakazów ochronnych są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu budowy w pasach ochronnych i interpretacji przepisów dotyczących ochrony przyrody, co jest istotne dla wielu właścicieli nieruchomości i inwestorów.

Szambo nad jeziorem: czy to już turystyka wodna? NSA rozstrzyga.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 2068/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-01-17
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-09-16
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Paweł Miładowski /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Broda
Tomasz Bąkowski
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 814/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-06-21
Skarżony organ
Inspektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Sentencja
Dnia 17 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 814/22 w sprawie ze skargi J. D. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 4 marca 2022 r., znak: DOA-WPPOH.612.560.2021.EK.2 w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 814/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę J. D., uchylił postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zwanego dalej "GDOŚ", z dnia 4 marca 2022 r., znak: DOA-WPPOH.612.560.2021.EK.2, oraz poprzedzające je postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, zwanego dalej "RDOŚ", w Olsztynie z dnia 1 grudnia 2021 r., znak: WOPN.612.37.147.2021.EBK, którym odmówiono uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3 na części działki o nr ew. [...], obręb [...], gmina R..
Sąd wskazał, że konieczność dokonania wskazanego wyżej uzgodnienia w niniejszej sprawie, wynikała z faktu, że przedmiotowa działka zlokalizowana jest na terenie Mazurskiego Parku Krajobrazowego utworzonego uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Olsztynie z dnia 8 grudnia 1977 r., nr X/38/77, w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Krajobrazowego (Dz. U. WRN w Olsztynie Nr 11 poz. 51) oraz uchwałą Nr VIII/31/77 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Suwałkach z dnia 5 grudnia 1977 r. w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Krajobrazowego (Dz. U. WRN w Suwałkach Nr 8 poz. 36), na terenie którego obowiązują zapisy rozporządzenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 stycznia 2006 r., Nr 9, w sprawie Mazurskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. Woj. War.-Maz. z 2006 r. Nr 20 poz. 506 ze zm.).
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy błędnie przyjęły, że ww. inwestycja narusza zakaz zawarty w § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia Nr 9 Wojewody, w myśl którego w Parku wprowadza się zakaz budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej.
W rozpoznawanej sprawie, bezspornym jest, że planowana inwestycja położona jest w strefie stumetrowej od brzegów jeziora [...]. Jednak ww. budowa zbiornika bezodpływowego związana jest ściśle z budową budynku stanicy wodnej służącej turystyce wodnej wraz z infrastrukturą techniczną na części tej samej działki. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy o sygn. akt VII SA/Wa 813/22 kopii mapy zasadniczej wynika, że ww. szambo szczelne będzie obsługiwało sanitariaty ww. stanicy wodnej.
W ocenie Sądu, nie zachodzi żadne z odstępstw określonych w art. 17 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, niemniej istota rozpoznawanej sprawy, sprowadza się do wykładni pojęcia "obiektu służącego turystyce wodnej", który jest wyłączony z zakazu zabudowy w strefie chronionej. Planowana inwestycja stanowi bowiem obiekt służący turystyce wodnej. Sąd wskazał, że brak jest aktu normatywnego zawierającego legalną definicję pojęcia "obiektu służącego turystyce wodnej" (tylko ogólną interpretację tego terminu zawiera załącznik do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane), a w orzecznictwie sądów administracyjnych nastąpiła rozbieżność w zakresie wykładni ww. pojęcia.
Według pierwszego z poglądów, na podstawie którego organy obydwu instancji oparły swoje rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z 5 lipca 2016 r., II OSK 2581/14) odstępstwo od zakazu zabudowy takiej strefy nadbrzeżnej trzeba wykładać w sposób ścisły. Oznacza to, że powinny to być tylko takie obiekty budowlane, które są bezpośrednio, a nie pośrednio powiązane z turystyką wodną, np. pomost do umocowania niedużych jednostek pływających lub pomost, który służy do uprawiania wędkarstwa i umocowania łodzi.
Sąd nie podzielił tego rygorystycznego rozumienia "obiektu służącego turystyce wodnej". Zgodnie z definicją słownikową przez pojęcie "turystyka" rozumieć należy wszelkie formy zmiany miejsca pobytu, jeśli nie są związane z pracą zawodową lub zmianą miejsca zamieszkania, tak w kraju, jak i za granicą, a więc te służące celom poznawczym, wypoczynkowym lub rekreacyjnym. Przez turystykę wodną rozumieć zatem należy realizację tych celów przez przemieszczanie się drogą wodną, podróżowanie szlakami, drogami wodnymi przy wykorzystaniu określonego sprzętu i urządzeń. Zatem do obiektów służących turystyce wodnej zaliczyć należy takie obiekty jak: stanice wodne, kąpieliska, przystanie czy porty żeglarskie, umożliwiające żeglowanie jednostek pływających, ich kotwiczenie, cumowanie, holowanie i opuszczanie ich na wodę, i wyciąganie, wiosłowanie, ściganie się jednostek pływających, używanie nart wodnych, nurkowanie. Te bowiem obiekty są bezpośrednio powiązane z korzystaniem ze sprzętu pływającego, a więc służą "uprawianiu turystyki wodnej." A zatem z językowej wykładni tego pojęcia, wynika również bezpośredniość powiązania danego obiektu z korzystaniem ze sprzętu pływającego. Sąd podziela przestawione przez skarżącego stanowisko, zawarte w wyroku NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2083/13, że ze względu na brak legalnej definicji stanicy wodnej, należy ustalić znaczenie tego pojęcia w języku polskim. "Stanica" to schronisko turystyczne przy szlaku wodnym, wyposażone w przechowalnie łodzi, warsztaty naprawcze i inne urządzenia (Uniwersalny słownik języka polskiego PWN pod red. prof. Stanisława Dubisza, Warszawa 2008, tom III, s. 1373-1374). Budynek usługowy, którego funkcją będzie zapewnienie obsługi ruchu turystycznego bazującego na dostępie do wody, będzie obiektem służącym turystyce wodnej. Obiekty służące turystyce wodnej to nie tylko obiekty techniczne służące bezpośrednio do uprawiania tej turystyki, np. pomosty do cumowania łodzi lub uprawiania wędkarstwa, lecz również obiekty służące obsłudze turystów, np. sanitariaty, wypożyczalnie sprzętu wodnego, a więc obiekty zapewniające bezpieczne i dogodne korzystanie przez turystów z wód. Budynek służący do prowadzenia usług w postaci wypożyczania i przechowywania łodzi, kajaków, kanu bez wątpienia ma bezpośredni związek z turystyką wodną i uzasadnione jest, aby tego rodzaju budynek usługowy znajdował się w pasie szerokości 100 m od linii brzegu jeziora, aby nie było konieczności przenoszenia tego sprzętu na dalsze odległości.
W świetle powyższego twierdzenia Sądu, iż przedmiotowa budowa zbiornika bezodpływowego związana jest ściśle z budową ww. budynku stanicy wodnej, skarżący złożył także skargę na postanowienie GDOŚ z dnia 4 marca 2022 r., znak DOA-WPPOH.612.451.2021.EK, utrzymujące w mocy postanowienie RDOŚ w Olsztynie z dnia 24 września 2021 r., znak: WOPN.612.37.114.2021.EBK, odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie ww. budynku stanicy wodnej. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt VII SA/Wa 813/22, a Sąd wyrokiem z dnia 21 czerwca 2022 r. uchylił postanowienia II i I instancji. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że z akt sprawy wynika, iż stanowiący przedmiot wniosku o ustalenie warunków zabudowy budynek stanicy wodnej służy bezpośrednio i wyłącznie turystyce wodnej. Wynika to z jego charakterystyki technicznej wskazanej we wniosku, jego przeznaczenia (m.in. schronienie i przeczekanie w czasie wystąpienia niebezpiecznych warunków pogodowych; osuszenie ubrań i ekwipunku; przechowywanie i wypożyczenie kajaków, pontonów, desek Surfingowych, canoe, silników do sprzętu wodnego; skorzystanie z toalety, opróżnianie toalet przenośnych do szamba; naprawa sprzętu wodnego; przygotowania podstawowego posiłku itd.), planowanej organizacji i wyposażenia budynku (m.in. zaplanowanie pomieszczenia pełniące rolę szkutni wyposażonej w narzędzia i materiały do naprawy sprzętu wodnego, wypożyczalnia i przechowalnia sprzętu wodnego). Dla pomostu na ww. działce została wydana skarżącemu ostateczna decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu przez Burmistrza Miasta i Gminy R. z dnia 10 grudnia 2020 r. W treści decyzji zostało wskazane, że pomost może mieć do 25 metrów długości, 3 metrów szerokości oraz do 9 miejsc cumowniczych. Pomost (do 9 jednostek) wraz ze stanicą (35 m2) wpisują się w definicję "przystani", która jest przywoływana przez GDOŚ jako przykład infrastruktury, która służy turystyce wodnej.
W świetle powyższego, w ocenie Sądu, także będący przedmiotem niniejszego postępowania zbiornik bezodpływowy o pojemności do 10 m3, który służy do obsługi sanitariatów ww. stanicy wodnej, oraz – jak wskazuje skarżący – służy odpłatnemu zrzutowi ścieków z żaglówek, łodzi motorowych, house-botów i innych jednostek pływających cumujących przy ww. pomoście, jest obiektem służącym turystyce wodnej.
W świetle powyższego Sąd uznał, że organy obydwu instancji naruszyły § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia Nr 9 Wojewody przez błędną wykładnię pojęcia "obiektu służącego turystyce wodnej". W ocenie Sądu, przyjęta przez organy wykładnia pojęcia obiektu służącego turystyce wodnej na tle ustalonego stanu faktycznego jest nieprawidłowa i tym samym narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.
Ponownie orzekając w sprawie organ I instancji winien uwzględnić powyżej zaprezentowane wskazania Sądu.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył GDOŚ, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz jej oddalenie; ewentualnie – uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj.
- błędną wykładnię § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia Nr 9 Wojewody, tj. zakazu budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej, polegającą na uznaniu, iż w przedmiotowej sprawie zachodzi odstępstwo o ww. zakazu dotyczące obiektów służących turystyce wodnej;
- niezastosowania § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia, tj. zakazu budowania nowych obiektów budowlanych w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, jezior i innych zbiorników wodnych, z wyjątkiem obiektów służących turystyce wodnej, gospodarce wodnej lub rybackiej, który powinien znaleźć zastosowanie w sprawie, a Sąd I instancji powinien skargę oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia polegające na uwzględnieniu skargi przez przyjęcie przez Sąd, że doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w sytuacji gdy w rzeczywistości takie naruszenie prawa materialnego nie miało miejsca;
- art. 151 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia przez niezastosowanie tego przepisu i uwzględnienie skargi, podczas gdy prawidłowa ocena prawa materialnego w sprawie doprowadzić powinna do wniosku, że skargi nie należy uwzględniać;
- art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez dokonanie przez Sąd ustaleń wykraczających poza zakres orzekania, tj. poczynienie oceny merytorycznej należącej do kompetencji organu ochrony przyrody w odniesieniu do możliwości zastosowania odstępstwa od zakazu z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia w spornym postępowaniu i przyjęcie, iż uzgadniany projekt decyzji o warunkach zabudowy dotyczy obiektu służącego turystyce wodnej, tj. stanicy wodnej o powierzchni do 35 m2, stanowiącej element przystani, choć powyższe nie wynika w żaden sposób z dowodów zgromadzonych przez organy administracji w trakcie postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący – J. D. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
W piśmie procesowym z dnia 27 września 2022 r. GDOŚ odniósł się do stanowiska skarżącego zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Ponieważ strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie jej zarzuty zawierają usprawiedliwione podstawy.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona. W tym przypadku Sąd orzeka na podstawie art. 188 p.p.s.a.
Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego i procesowego poza zarzutem dotyczącym naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.
Choć Sąd I instancji niewadliwie wskazał, że do obiektów służących turystyce wodnej należałoby przede wszystkim zaliczyć stanice wodne, kąpieliska, przystanie czy porty żeglarskie – niemniej stanowisko w tym zakresie nie stanowi wystarczającej podstawy do podważenia legalności zaskarżonego postanowienia o odmowie uzgodnienia przedmiotowej inwestycji polegającej na budowie zbiornika na nieczystości ciekłe. Należy uwzględnić, że przedmiot postępowania związany jest z ochroną przyrody (krajobrazu), co oznacza, iż wyjątki od reguły ogólnej należy interpretować zawężająco, tak aby obowiązujące zakazy zabudowy rzeczywiście realizowały cele ochronne. Dlatego Sąd I instancji wadliwie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia z inwestycją, która związana jest z turystyką wodną. Taka ocena wynika z tego, że przedmiotowy obiekt wykracza poza zakres obiektów budowlanych związanych z przemieszczaniem się po wodach. Nie jest to obiekt, który jest konieczny do uprawiania turystyki wodnej. Tego rodzaju ocena ma też oparcie w ugruntowanym już orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących zakazu zabudowy w pasie 100 m od brzegu rzek, jezior lub innych zbiorników wodnych i wyjątku od tego zakazu, tj. możliwości realizacji m.in. obiektów służących turystyce wodnej. Należy wskazać, że jeżeli wnioskowana inwestycja, traktowana jako całość wraz z planowaną ww. przystanią, wykracza poza pojęcie "obiektów służących turystyce wodnej", nawet jeżeli niektóre jej elementy turystyce wodnej służą, to istnieją usprawiedliwione podstawy do stwierdzenia, że taka inwestycja narusza zakaz budowania nowych obiektów w pasie 100 metrów od linii brzegów rzek, jezior i innych naturalnych zbiorników wodnych. Dla przykładu, przeznaczenie takich obiektów, jak sanitariaty, umywalnie, biuro obsługi przystani, zmywalnia, aneks kuchenny, nie są bezpośrednio związane z turystyką wodną. To, że pośrednio związek taki jest oczywisty, nie przesądza o dopuszczalności ich wznoszenia w pasie 100 m od linii brzegu jeziora. Brak jest przeszkód aby tego rodzaje funkcje mogły być realizowane poza stumetrowym pasem ochronnym. Gdyby bowiem przyjąć, że wszelkie obiekty związane z turystyką wodną szeroko rozumianą mogą być lokalizowane w takich miejscach, oznaczałoby również zgodę na realizację takich obiektów, jak np. stacje paliw, niezbędne do eksploatacji motorówek itp. Rozumienie analizowanego pojęcia nie może być więc zbyt szerokie. Obiekty służące turystyce wodnej to obiekty budowlane, bez istnienia których uprawianie turystyki wodnej nie byłoby możliwe. Funkcją tych obiektów jest zapewnienie bezpiecznego i dogodnego sposobu korzystania z wód (por. wyroki NSA: z 13 października 2020 r., II OSK 1742/18; z 3 kwietnia 2019 r., II OSK 1279/17; z 18 stycznia 2018 r., II OSK 816/16; z 10 października 2017 r., II OSK 2444/16). A zatem planowana inwestycja, polegająca na budowie zbiornika bezodpływowego o pojemności do 10 m3 na części działki o nr ew. [...], obręb [...], gmina R., wyklucza uznanie, że miałaby ona ściśle służyć turystyce wodnej. Taka zaś ocena omawianego zagadnienia nie stoi na przeszkodzie odpowiedniego zorganizowania gospodarki ściekowej jednak z uwzględnieniem obowiązującego zakazu zabudowy w pasie 100 m od brzegu jeziora, co wymaga zastosowania zasadniczo odpowiednich rozwiązań technicznych, np. pojazdów asenizacyjnych itp. Należy wyraźnie podkreślić, że obowiązujące wyjątki od zakazu zabudowy w pasie 100 m od brzegu jeziora nie wyłączają spod tego zakazu obiektów związanych z gospodarką ściekową. Normodawcy takiego wyjątku nie przewidzieli wprost, a konieczność zastosowania w tego rodzaju sprawach wykładni ścieśniającej (z uwagi na rygory związane z ochroną przyrody) nie pozwala na przyjęcie, że obowiązujące w tym zakresie przepisy prawa zawierają normę prawną, która zwalniałaby budowę szamba spod omawianego zakazu zabudowy. Przywołany tu zakaz zawarty w § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia znajduje ustawową podstawę w art. 17 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2021 r. poz. 1098 ze zm.) i jest typowym zakazem wprowadzanym w parkach krajobrazowych. Służy on ochronie walorów krajobrazowych w otoczeniu wód, zwłaszcza rzek i naturalnych zbiorników wodnych (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2023 r., II OSK 176/20). Dlatego zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa materialnego, tj. § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia – zawierają usprawiedliwione podstawy.
W konsekwencji przedstawionej powyżej oceny zawierają usprawiedliwione podstawy zarzuty skargi kasacyjnej, a dotyczące naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia oraz art. 151 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia. Ma rację strona wnosząca skargę kasacyjną, że Sąd I instancji wadliwie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia i uchylił postanowienia organów obu instancji, zamiast zastosować art. 151 p.p.s.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia i oddalić skargę "zwykłą", ponieważ brak jest podstaw do kwestionowania legalności postanowień organów obu instancji, o czym wyżej była mowa.
Jeśli zaś chodzi o ostatni z zarzutów skargi kasacyjnej (art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a.), to wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji jakoby dokonał ustaleń wykraczających poza zakres orzekania. Skoro przedmiotem oceny Sądu Administracyjnego była kwestia legalności wykładni i zastosowania § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia przez organy ochrony przyrody w odniesieniu do przedmiotowego zbiornika na nieczystości ciekłe, to uwzględnienie w tego rodzaju sprawie szerszego tła sprawy w odniesieniu do pozostałych planów inwestycyjnych skarżącego, tj. budowy przystani wodnej, nie stanowiło istotnej wady postępowania, która miałaby wpływ na wynik sprawy. Zasadniczo taką ocenę potwierdza przedstawione powyżej stanowisko, z którego wynika, że dla rozstrzygnięcia sprawy decydujące znaczenie miała wykładnia § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Z przedstawionego powyżej wywodu wynika, że, wbrew ocenie Sądu I instancji, istniały podstawy do stwierdzenia, iż zarzuty skargi "zwykłej" nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ postanowienia organów obu instancji nie były wadliwie.
Mając powyższe na względzie, skoro końcowo uwzględnieniu podlegała skarga kasacyjna i jednocześnie wypowiedziana powyżej ocena przemawia za uznaniem wadliwości zaskarżonego wyroku, dlatego Naczelny Sąd Administracyjny uprawniony był do zastosowania art. 188 p.p.s.a. Tym samym zaistniały podstawy do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi "zwykłej".
Z tych względów, na podstawie art. 188 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI