Orzeczenie · 2024-08-27

II OSK 2062/23

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-08-27

NSAAdministracyjneWysokansa

ewidencja ludnościPESELrejestr mieszkańcówspadekwierzycieldłużnikinteres prawnydostęp do danychNSA

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła wniosku Spółdzielni Mieszkaniowej o udostępnienie danych z rejestru PESEL i rejestru mieszkańców dotyczących synów zmarłej dłużniczki. Spółdzielnia wskazała, że potrzebuje tych danych, aby ustalić, czy synowie odrzucili spadek po matce, która była jej dłużniczką. Organy administracji pierwszej i drugiej instancji, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, odmówiły udostępnienia danych, uznając, że Spółdzielnia nie wykazała interesu prawnego w ich uzyskaniu. Sąd pierwszej instancji argumentował, że deklaracja zainicjowania postępowania sądowego ma charakter hipotetyczny i nie dowodzi istnienia realnego interesu prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów. Sąd uznał, że wierzyciel ma uzasadniony interes prawny w ustaleniu danych spadkobierców swojego zmarłego dłużnika, zwłaszcza gdy wykaże istnienie długu i potencjalne pokrewieństwo osób, których dane są wnioskowane. NSA podkreślił wyjątkowy charakter sprawy, biorąc pod uwagę długotrwałą relację Spółdzielni ze zmarłą dłużniczką oraz fakt, że Spółdzielnia jest pierwotnym wierzycielem. Sąd uznał, że w tych okolicznościach nie zachodzi ryzyko nadużycia przepisów ani obejścia prawa, a Spółdzielnia ma prawo uzyskać dane w trybie administracyjnym.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Wykazanie interesu prawnego przez wierzyciela w celu uzyskania danych spadkobierców zmarłego dłużnika w postępowaniu administracyjnym, zwłaszcza w specyficznych relacjach (np. spółdzielnia mieszkaniowa).

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie ma charakter szczególny i powinno być stosowane z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności sprawy, w szczególności długotrwałej relacji wierzyciela ze zmarłym dłużnikiem oraz braku ryzyka nadużycia prawa.

Zagadnienia prawne (2)

Czy wierzyciel ma interes prawny w uzyskaniu danych osobowych spadkobierców swojego zmarłego dłużnika w trybie ustawy o ewidencji ludności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wierzyciel ma interes prawny w ustaleniu danych spadkobierców swojego zmarłego dłużnika, zwłaszcza gdy wykaże istnienie długu i potencjalne pokrewieństwo osób, których dane są wnioskowane, a relacja między wierzycielem a dłużniczką była długotrwała i bezpośrednia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że Spółdzielnia wykazała interes prawny, ponieważ była pierwotnym wierzycielem zmarłej dłużniczki, a jej synowie są potencjalnymi spadkobiercami. W takich okolicznościach, gdy nie ma ryzyka obejścia prawa ani nadużycia przepisów, wierzyciel może uzyskać dane w trybie administracyjnym.

Czy deklaracja zainicjowania postępowania sądowego o stwierdzenie nabycia spadku wystarcza do wykazania interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych potencjalnych spadkobierców?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

W pewnych szczególnych okolicznościach, gdy wierzyciel wykaże istnienie długu i długotrwałą relację z dłużniczką, a także brak ryzyka nadużycia, taka deklaracja może być wystarczająca do wykazania interesu prawnego.

Uzasadnienie

NSA uznał, że choć zazwyczaj interes prawny wymaga udowodnienia istnienia długu i tego, że konkretny podmiot jest spadkobiercą, w tej sprawie wyjątkowe okoliczności (długotrwała relacja wierzyciela ze zmarłą dłużniczką) pozwoliły na uznanie interesu prawnego już w aktualnej sytuacji faktycznej i prawnej.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA, decyzja Wojewody oraz decyzja Wójta zostały uchylone.

Przepisy (14)

Główne

u.e.l. art. 46 § ust. 2 pkt 1

Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności

Dane z rejestru PESEL i rejestrów mieszkańców mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny, który powinien być sprawdzalny obiektywnie, indywidualny, konkretny, aktualny, a także rzeczywisty, a nie tylko hipotetyczny. Interes prawny nie może być uzasadniany zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7a

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 81a § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 183 § § 1