II OSK 1923/14

SENTENCJA

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Włodzimierz Ryms (spr.) sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant sekretarz sądowy Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt IV SA/Wa 2345/13 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu w całości.


UZASADNIENIE

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi M. T. uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2013 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] marca 2013 r. o odmowie udzielenia M. T. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W dniu 20 grudnia 2012 r. M. T. wystąpiła do Wojewody Dolnośląskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z uwagi na fakt kontynuacji studiów w Polsce. Do wniosku cudzoziemka dołączyła zaświadczenie W. z dnia 15 grudnia 2012 r. potwierdzające, że jest studentką drugiego roku studiów niestacjonarnych w roku akademickim 2012/2013. Wniosek został złożony z naruszeniem terminu określonego w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r., Nr 264, poz. 1573 ze zm.), dlatego wnioskodawczyni w dniu 19 lutego 2013 r. wystąpiła z prośbą o rozpatrzenie złożonego wniosku w oparciu o art. 53a ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy. Uzasadniając wniosek, wskazała, że przekroczenie terminu do złożenia wniosku o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony nastąpiło z powodu trudności w kompletowaniu dokumentów koniecznych do ubiegania się o zezwolenie. Cudzoziemka wyjaśniła, że nie opuściła terytorium Polski przed upływem terminu zezwolenia na zamieszkanie udzielonego jej do dnia 18 stycznia 2013 r., gdyż dopiero po przeczytaniu pisma organu I instancji z dnia 7 lutego 2013 r. zdała sobie sprawę, że jej pobyt jest nielegalny. Wskazała ponadto, że w celu uzyskania zaliczenia roku studiów konieczne jest odbycie 85 godzin praktyk w semestrze letnim 2012/2013, co uniemożliwia jej opuszczenie terytorium Polski. Cudzoziemka nadmieniła, że wyjazd z Polski uniemożliwi jej uzyskanie prawa jazdy kategorii B. Organ stwierdził, że podniesione przez cudzoziemkę okoliczności nie stanowią podstawy do udzielenia jej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w oparciu o art. 53a ust. 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, ponieważ nie zachodzi okoliczność niezależna od cudzoziemki i uniemożliwiająca jej opuszczenie Polski.

Skargę na powyższą decyzję wniosła M. T., zarzucając naruszenie art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, art. 12 § 1 i 2 w zw. z art. 35 § 1 i 2 K.p.a., art. 8 i 9 K.p.a. oraz art. 77 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uwzględniając skargę, wskazał, że dla młodej 22-letniej osoby, tak jak skarżąca, głównym zadaniem i celem życiowym w tym okresie życia jest nauka, tj. studiowanie i zdobywanie zawodu. Przerwanie studiów, w związku z koniecznością wyjazdu z Polski, wiązać się będzie dla skarżącej z nagłą, negatywną zmianą jej sytuacji życiowej. W okolicznościach sprawy można uznać, że sytuacja osobista, w jakiej znalazła się skarżąca, ma charakter wyjątkowy. Konieczność przerwania studiów nie tylko z subiektywnego punktu widzenia skarżącej, ale również obiektywnie, nie jest w interesie uczelni skarżącej i społeczeństwa, ponieważ student, który rozpoczął studia nie powinien ich przerywać z powodu sytuacji w jakiej znalazła się skarżąca. Nauka wiąże się z koniecznością osobistego uczestniczenia studenta w zajęciach zgodnie ze złożonym do akt sprawy grafikiem zjazdów, dlatego Sąd I instancji uznał, że sytuacja osobista skarżącej wymaga jej obecności na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Udzielenie skarżącej zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony w trybie art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, pozwoli jej legalnie opuścić Polskę, a następnie ponownie wjechać celem kontynuacji studiów. Sąd I instancji ocenił, że z powołanego przepisu nie wynika, jak przyjęły to organy orzekające w sprawie, że wyjątkowa sytuacja osobista cudzoziemca musi się wiązać ze zdarzeniem niezależnym od jego woli. Skarżąca znalazła się w sytuacji nielegalnego pobytu w Polsce, gdyż z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach złożyła wniosek o udzielenie kolejnego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony. Sąd I instancji uznał za zasadny zarzut naruszenia przez organ I instancji w toku postępowania art. 8 i 9 K.p.a. Już z treści wniosku skarżącej z dnia 20 grudnia 2012 r. wynika, że złożyła wniosek z uchybieniem co najmniej 45 dni przed upływem terminu ważności poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, dlatego organ, wypełniając dyspozycję art. 8 i 9 K.p.a., powinien był od razu poinformować skarżącą o tym fakcie w piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r., a nie dopiero w piśmie z dnia 16 stycznia 2013 r.

W skardze kasacyjnej organ jako podstawy kasacyjne wskazał naruszenie prawa materialnego, tj. art. 53 a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach oraz przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 8 i 9 K.p.a., oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. Organ wskazał, że Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach, przyjmując, że nauka na niestacjonarnych studiach wyższych związana z koniecznością osobistego uczestnictwa studenta w zajęciach zgodnie z przedstawionym grafikiem zjazdów stanowi wyjątkową sytuację osobistą uzasadniającą udzielenie zezwolenia na czas oznaczony w rozumieniu powołanego przepisu. Sąd pominął przy tym, że zgodnie z art. 56 ust. 2 pkt 7 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach zezwolenia na podstawie art. 53a ust. 2 tej ustawy udziela się na okres niezbędny do realizacji celu, w którym zostało wydane, nie dłuższe niż 3 miesiące, a zatem pobyty krótkotrwałe. Zakwestionował, aby zastosowanie art. 53a ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy było uzasadnione celem zapewnienia cudzoziemce możliwości legalnego wyjazdu z Polski i ponownego wjazdu na jej terytorium. Zdaniem organu błędne jest stanowisko Sądu I instancji, że poinformowanie cudzoziemki o złożeniu przez nią wniosku z uchybieniem 45-dniowego terminu przed upływem ważności poprzedniego zezwolenia w piśmie z dnia 16 stycznia 2013 r., a nie w piśmie z 21 grudnia 2012 r. stanowi naruszenie przepisów postępowania, które powinno skutkować uchyleniem decyzji. Sąd nie uwzględnił faktu, że nawet prawidłowe procedowanie organu nie zwolniłoby strony z obowiązku wykazania okoliczności wskazujących na jej wyjątkową sytuację osobistą uzasadniającą udzielenie zezwolenia, a wobec niewykazania tej przesłanki treść decyzji byłaby taka sama.

Wskazując takie podstawy kasacyjne i zarzuty, organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] czerwca 2013 r. i jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna podlega uwzględnieniu, ponieważ została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do stwierdzenia, że decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego (art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach) oraz przepisów postępowania (art. 8 i 9 K.p.a.), a wobec tego naruszył te przepisy oraz przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c P.p.s.a.

Przepis art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach nie może być stosowany w oderwaniu od przepisu art. 56 ust. 2 pkt 7 tej ustawy, który stanowi, że cudzoziemcowi, o którym mowa w art. 53a ust. 2 udziela się zezwolenia na zamieszkanie na okres niezbędny do realizacji celu, w którym zostało wydane, nie dłuższy niż 3 miesiące. Oznacza to, że przesłanka zezwolenia, o której mowa w art. 53 ust. 2 pkt 2 ustawy, dotyczy sytuacji osobistej cudzoziemca krótkotrwałej, która może być rozwiązana w okresie nie dłuższym niż 3 miesiące. W skardze kasacyjnej trafnie podniesiono, że skarżąca nie wskazała takich okoliczności, które mogły uzasadniać udzielenie zezwolenia na podstawie art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, albowiem jako podstawę ubiegania się o zezwolenie wskazała kontynuowanie studiów przez kolejne semestry.

Podstawy do uchylenia decyzji nie mogło stanowić także naruszenie art. 8 i 9 K.p.a. Z akt sprawy wynika, że na skutek upływu terminu ważności poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, z dniem 18 stycznia 2013 r., skarżąca przebywała w Polsce nielegalnie i z tego powodu zmieniła wniosek o zezwolenie na zamieszkanie w Polsce przez okres dłuższy niż 3 miesiące, ponieważ zezwolenia takiego odmawia się, jeżeli cudzoziemiec przebywa w Polsce nielegalnie. Oznacza to, że dalsze postępowanie toczyło się o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na okres nie dłuższy niż 3 miesiące, na podstawie art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, które to zezwolenie może być udzielone cudzoziemcowi, który przebywa w Polsce nielegalnie. Nie ma więc znaczenia to, że w piśmie z dnia 21 grudnia 2012 r. skierowanym do skarżącej, organ nie zawarł informacji, iż jej wniosek z dnia 20 grudnia 2012 r. o zezwolenie na zamieszkanie został złożony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 61 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, którego zachowanie powoduje ten skutek, że pobyt cudzoziemca w Polsce uważa się za legalny do czasu wydania decyzji ostatecznej w sprawie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony (art. 61 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach). Skarżąca wiedziała o tym, że kolejny wniosek o zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony powinna złożyć co najmniej 45 dni przed upływem terminu ważności poprzedniego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, ponieważ usprawiedliwiała uchybienie temu terminowi tym, że gromadziła dokumenty. Okoliczność ta została przyznana przez skarżącą także na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Nie było więc żadnych podstaw do stwierdzenia, że brak informacji o tym terminie oraz o tym, że pobyt skarżącej w Polsce będzie nielegalny po 18 stycznia 2013 r., stanowił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

W skardze kasacyjnej organu słusznie podnosi się, że zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na podstawie art. 53a ust. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach nie może być wydane tylko dlatego, ażeby umożliwić cudzoziemcowi legalne opuszczenie Polski, a następnie przybyć do Polski w celu kontynuacji studiów. Takie rozstrzygnięcie, jeżeli nie są spełnione przesłanki określone w art. 53a ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, byłoby wydane z rażącym naruszeniem tego przepisu.

Z przytoczonych względów skoro brak było podstaw do uchylenia decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, która podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 P.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.

O odstąpieniu od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącej na rzecz organu Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., mając na uwadze sytuację osobistą skarżącej oraz to, że skarżąca nie może legalnie podjąć pracy w Polsce.