II OSK 1883/25

II OSK 1883/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-10-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-08-06
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Robert Sawuła /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Umorzenie postępowania
Sygn. powiązane
II SA/Ke 94/25 - Wyrok WSA w Kielcach z 2025-04-16
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 105 § 1, art. 138 § 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Dnia 1 października 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 1 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 94/25 oddalającego sprzeciw J.R. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia 23 stycznia 2025 r. znak: WOA.7721.133.2024 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1.Wyrokiem z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Ke 94/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Kielcach oddalił sprzeciw J.R. od decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach (ŚWINB) z 23 stycznia 2025 r. znak: WOA.7721.133.2024, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.
2.1. Jak wynika z ustaleń sądu pierwszej instancji, Z.L. podjęła interwencję u Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Kielce (PINB) m. in. w sprawie wykonania na sąsiedniej działce kanalizacji sanitarnej i instalacji wodociągowej, przy ogrodzeniu z jej działką o nr ewid. [...] przy ul. [...] w K., bez wymaganych warunków technicznych.
W odpowiedzi organ I instancji poinformował o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie przyłącza wody oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku przy ul. [...] w K.
2.2. Wyrokując w sprawie II SA/Ke 94/25 kolejno wskazano, że 25 czerwca 2024 r. inspektorzy PINB przeprowadzili kontrolę, w wyniku której ustalono, że na działce o nr ewid. [...] przy ul. [...] znajduje się studzienka przyłącza kanalizacji sanitarnej, do której jest podłączony budynek mieszkalny jednorodzinny. Wzdłuż ogrodzenia działki o nr ewid. [...], od strony południowej wykonano kanalizację sanitarną i instalację wodociągową w odległości około 0,5 m od istniejącego ogrodzenia od działki o nr ewid. [...] przy ul. [...]. W czasie kontroli wyłaz od studzienki był zamknięty, właściciel działki J.R. nie okazał dokumentów świadczących o legalności budowy przyłączy. Uczestniczący w czynnościach kontrolnych M.L. oświadczył do protokołu kontroli, że przyłącze kanalizacji i wody, przebiegające wzdłuż ogrodzenia działki, zostało wykonane w kwietniu 2024 r. w odległości około 0,5 m od ogrodzenia – bez jakichkolwiek zezwoleń – co jest jego zdaniem, niedopuszczalne, w związku z czym wnosi o jego likwidację, zwłaszcza że studzienka znajduje się w części jego działki i działki sąsiada. W celach dobrosąsiedzkich zgodził się, aby poprzedni właściciel sąsiedniej działki miał kanalizację sanitarną do momentu powstania kanalizacji sanitarnej w ul. M. w K. Przyłącze jest prywatne i wszelkie podłączenie wymaga zgody właściciela, przez którego działkę biegnie przedmiotowe stare przyłącze kanalizacji. Z kolei J.R. oświadczył, że problem z przyłączem należy rozwiązać na poziomie W.
2.3. Wwyroku ustalono dalej, że Z.L. dołączyła pisma W. Sp. z o.o. z 24 kwietnia 2024 r. i z 3 czerwca 2024 r.
W piśmie złożonym 14 sierpnia 2024 r. J.R. oraz A.M. złożyli wyjaśnienia odnośnie prac budowlanych na terenie działki o nr ewid. [...], wskazując m. in., że wykonana kanalizacja sanitarna spełnia w swojej kategorii warunki techniczne – co stwierdziła sekcja W. na ich wniosek o badanie kamerą wszystkich odcinków kanałów sanitarnych na działkach o nr ewid. [...] i [...], stanowiących teren posadowienia kanału sanitarnego. W przedmiotowym piśmie zadeklarowano, że wybudowany przykanalik zostanie w sposób trwały zakorkowany i nie będzie użytkowany.
2.4. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że w piśmie z 14 października 2024 r. W. Sp. z o.o. – w odniesieniu do zapytania PINB o legalność wykonania przewodów kanalizacji sanitarnej i wodociągowej wzdłuż ww. ogrodzenia w odległości około 0,5 m od granicy działki o nr ewid. [...] – poinformowały, że przewód kanalizacji sanitarnej do studzienki na działce o nr ewid. [...] został wykonany bez wiedzy tej Spółki. Nowy przewód kanalizacji sanitarnej został włączony do studzienki zlokalizowanej na działce o nr ewid. [...]. Projekt techniczny na odprowadzenie ścieków poprzez przedmiotową studzienkę wraz z poprowadzonym przewodem kanalizacji sanitarnej poprzez działkę o nr ewid. [...] do kanału w ul. H. został uzgodniony w Spółce w 1983 r. Do tej dokumentacji technicznej dołączone zostało zezwolenie ówczesnego właściciela działki o nr ewid. [...] na przeprowadzenie kanalizacji sanitarnej. Spółka nie posiada informacji na temat własności przedmiotowych przewodów, w tym również studzienki kanalizacji sanitarnej. W przedmiotowym piśmie wskazano, że na ewentualną rozbudowę przewodu kanalizacji sanitarnej właściciel winien uzyskać zgodę Spółki w formie warunków technicznych oraz opracowania dokumentacji technicznej. Kwestie formalno-prawne dotyczące włączenia do prywatnego przyłącza kanalizacji sanitarnej leżą w gestii właściciela posesji, na której posadowione jest przyłącze oraz inwestora ww. przyłącza. Spółka nie może ingerować w zakresie własności przewodów osób trzecich. Na przedmiotowe nowe instalacje wodociągowe i kanalizacji sanitarnej na terenie działki o nr ewid. [...] Spółka nie wydała zgody. Natomiast Spółka wydała warunki techniczne, na podstawie których inwestor winien złożyć projekt techniczny wraz ze zgodą właściciela posesji przy ul. [...] w K. Wytyczne nie wskazują jednoznacznie minimalnej odległości instalacji wodnokanalizacyjnych od granicy działki, a jedynie zalecają, w zależności od średnicy przewodów kanalizacji sanitarnej i instalacji wodociągowej. Każde rozwiązanie jest rozpatrywane i uzgadniane przez Spółkę indywidualnie. Wyżej wymienione przyłącza zostały zrealizowane na podstawie aktów prawnych obowiązujących w latach 80 ub. w.
2.5. W wyroku podana dalej, że J.R. złożył inwentaryzację geodezyjną dla działki o nr ewid. [...], nieostateczną decyzję Prezydenta Miasta Kielc nr 202/2024 o warunkach zabudowy z 2 września 2024 r., umowę zawartą z Wodociągami Kieleckimi na dostawę wody i odprowadzenie ścieków z działki o nr ewid. [...] z kwietnia 2024 r. oraz raport z przeglądu przykanalika sanitarnego do nieruchomości na działkach o nr ewid. [...] i [...], z którego wynika, że odcinek od studzienki w ul. Miłej do studzienki na działce o nr ewid. [...] jest zamulony i brak było możliwości wykonania inspekcji, natomiast pozostałe odcinki nie budzą zastrzeżeń osoby kontrolującej.
W piśmie z 25 listopada 2024 r. pełnomocnik Z.L. powołał się na informację W. z 24 kwietnia 2024 r., z której wynika, że stwierdzono nielegalne włączenie do istniejącego przykanalika z budynku przy ul. [...] – wykonane bez wiedzy W. i naruszające interes Z.L. Ponadto, w piśmie z 14 października 2024 r. W. wskazały minimalne zalecane odległości instalacji wodno-kanalizacyjnej od granicy działki.
2.6. W wyroku II SA/Ke 94/25 przywołano dalej, że mając na uwadze powyższe PINB wydał – na podstawie art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024, poz. 572 ze zm., K.p.a.) – decyzję z 27 listopada 2024 r. znak: PINB-SO.5140.26.2024.IV, w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w tej sprawie. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał organ powiatowy na treść art. 29 ust. 4 pkt 3d ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2024 r. poz. 725, uPb) stanowiącego, że nie wymaga decyzji o pozwoleniu na budowę oraz zgłoszenia wykonanie robót budowlanych polegających na instalowaniu wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku instalacji, z wyłączeniem instalacji gazowych. PINB podniósł, że J.R.: rozbudował instalację wodociągową oraz instalację kanalizacji sanitarnej na działce o nr ewid. [...] w K. w odległości około 0,5 m od granicy z działką o nr ewid. [...]; nie powiadomił W. o prowadzonych pracach oraz nie uzyskał warunków technicznych i zgody właściciela działki o nr ewid. [...] w sytuacji wpięcia do prywatnego przewodu; wykonał nowe przewody kanalizacji sanitarnej i wodociągowej, które nie zostały podłączone bezpośrednio do sieci należącej do W. – w związku z czym nie ma podstaw, aby traktować je jako przyłącza, a tym samym należy umorzyć postępowanie w sprawie.
2.7. Odwołanie od ww. decyzji złożyła Z.L., wnosząc o uchylenie ww. decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.
3.1. ŚWINB opisaną na wstępie decyzją, na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., uchylił decyzję PINB w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ wojewódzki wskazał że odwołanie zasługuje na uwzględnienie bez względu na treść jego uzasadnienia, a decyzja PINB podlega uchyleniu z jednoczesnym przekazaniem sprawy do ponownego rozpatrzenia, gdyż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy zwrócił uwagę, że PINB umorzył postępowanie w sprawie spornego przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku przy ul. [...], nie wskazując jaki jest jego przebieg. Zdaniem ŚWINB budynek przy ul. [...] w K. może być podłączony do kanalizacji sanitarnej w trojaki sposób tj.:
- przez działkę o nr ewid. [...],
- przez działkę o nr ewid. [...],
- przewód kanalizacji może biec wzdłuż ogrodzenia z działką o nr ewid. [...] w kierunku wschodnim.
3.2. Organ odwoławczy zauważył, że w aktach sprawy nie znalazła się żadna dokumentacja potwierdzająca legalność wykonania ww. kanalizacji. Co więcej, jeżeliby przyjąć, że budynek przy ul. [...] podłączony jest do kanalizacji sanitarnej biegnącej przez działkę przy ul. [...], z uwagi że odcinek tej kanalizacji usytuowany na działce o nr ewid. [...] jest zamulony – a tym samym niezdatny do użytkowania – powstaje pytanie w jaki sposób są odprowadzane ścieki sanitarne z budynku usytuowanego przy ul. [...] w K. Nad tym zagadnieniem PINB się jednak nie pochylił. Jako kolejną kwestię wymagającą wyjaśnienia ŚWINB wskazał sprawę podłączenia budynku mieszkalnego przy ul. [...] do sieci wodociągowej. Pomimo faktu, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte również w sprawie przyłącza wody i w kwestii tej organ I instancji orzekł zaskarżoną decyzją, to sprawa legalności podłączenia budynku przy ul. [...] w K. do sieci wodociągowej nie została zbadana. W rezultacie wskazano, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy PINB winien uzupełnić materiał dowodowy o:
- wyjaśnienie, jaki jest przebieg czynnej kanalizacji sanitarnej do budynku przy ul. [...],
- wyjaśnienie, czy przyłącze kanalizacyjne i wodociągowe zostało wykonane legalnie,
- szkic sytuacyjny, obrazujący przebieg instalacji wodociągowej i kanalizacyjnej do budynku mieszkalnego przy ul. [...].
4.1. W sprzeciwie wniesionym do WSA w Kielcach od ww. decyzji J.R. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, że ŚWINB nie uzasadnił dlaczego do rozpoznania sprawy przyłącza wodociągowego oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej, wykonanych w pobliżu granicy z sąsiednią działką w związku z wybudowaniem wiaty, konieczne jest ustalenie przebiegu przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku przy ul. [...] oraz wyjaśnienie, czy podłączenie budynku do sieci wodociągowej jest legalne.
4.2. Zdaniem skarżącego organ II instancji wyszedł poza granice postępowania wyznaczone przez PINB, którego rozstrzygnięcie było prawidłowe co do:
- zakresu (odnosiło się do przedmiotu postępowania - "sprawy przyłącza wody oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej wykonanych przez skarżącego w kwietniu 2024 r."),
- meritum (umorzenie postępowania w sytuacji stwierdzenia, że art. 29 ust. 4 pkt 3d uPb nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia na wykonywanie robót budowlanych, polegających na instalowaniu instalacji wewnątrz i na zewnątrz użytkowanego budynku, z wyłączeniem instalacji gazowych). Natomiast decyzja ŚWINB nie jest prawidłowa ani co do zakresu (wychodzi poza granice "sprawy przyłącza wody oraz przyłącza kanalizacji sanitarnej", nakazując badać legalność podłączenia całego budynku sieci wodociągowej), ani co do treści (zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. w sytuacji, gdy nie było to uzasadnione).
4.3. W odpowiedzi na sprzeciw organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
5.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Kielcach oddalił sprzeciw.
5.2. W motywach tego wyroku sąd pierwszej instancji zgodził się z organem odwoławczym, że PINB nie rozpoznał istoty sprawy, a zakres stwierdzonych braków postępowania uzasadnia uchylenie rozstrzygnięcia tego organu. Nie podzielono przy tym twierdzenia wnoszącego sprzeciw, że stanowisko organu odwoławczego wykracza poza granice prowadzonego postępowania. Zawiadomienie Z.L. z 17 kwietnia 2024 r. dotyczyło wykonania przez właściciela sąsiedniej działki instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej i w takim też – szeroko rozumianym – przedmiocie było prowadzone postępowanie. Organ I instancji przyznał, że J.R. rozbudował instalację wodociągową oraz instalację kanalizacji sanitarnej na działce nr [...] przy ulicy [...] w K., jednak umorzył postępowanie w sprawie podnosząc, że wykonane nowe przewody kanalizacji sanitarnej i wodociągowej nie zostały podłączone bezpośrednio do sieci należącej do Spółki W., a ponadto J.R. okazał się umową na dostawę wody i odprowadzenie ścieków. Jak wskazał ŚWINB w przypadku kanalizacji sanitarnej możliwe są trzy sposoby podłączenia budynku do kanalizacji sanitarnej, przy czym w jednym z przypadków (odcinek S1-S2 biegnący przez działkę [...]) fragment sieci jest zamulony (brak odpływu do studni S1). Nie ustalono zaś, w jaki sposób następuje w tej sytuacji odprowadzanie ścieków z budynku. Zdaniem sądu pierwszej instancji trudno w tej sytuacji w sposób jednoznaczny wypowiadać się o legalności wykonanej instalacji. Brak również, jak wskazał organ II instancji, ustaleń w zakresie legalności podłączenia budynku przy ul. [...] do sieci wodociągowej.
W ocenie sądu wojewódzkiego w sytuacji stwierdzenia, że skarżący rozbudował instalację wodociągową i instalację kanalizacji sanitarnej nie wystarczy samo odwołanie się do treści art. 29 ust. 4 pkt 3d uPb.
6.1. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika – J.R., zaskarżając go w całości, na zasadzie art. 173 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 poz. 935 ze zm., Ppsa).
6.2. Na podstawie art. 174 pkt 2 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi zarzuca się naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 151a § 1 zd. 1 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a. przez niezastosowanie w sprawie, tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji w całości w sytuacji, gdy organ ten błędnie użył wariantu decyzji kasacyjnej z art. 138 § 2 K.p.a.,
- art. 151a § 1 zd. 1 Ppsa w zw. z art. 80 K.p.a. przez niezastosowanie w sprawie, tj. nieuchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy organ II instancji wykroczył poza granice postępowania administracyjnego zakreślone przez organ I instancji,
- art. 151a § 2 Ppsa przez oddalenie sprzeciwu w sytuacji, gdy powinien on zostać uwzględniony.
6.3. Z uwagi na powyższe strona skarżąca kasacyjnie wnosi o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprzeciwu,
2) zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
6.4. Zdaniem skarżącego kasacyjnie sąd pierwszej instancji błędnie wskazał, że zawiadomienie Z.L. z 17 kwietnia 2024 r. dotyczyło wykonania przez właściciela sąsiedniej działki instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej jako takiej. Instalacja ta istniała zanim J.R. nabył przedmiotową nieruchomość, on jedynie - jak podaje w zawiadomieniu Z.L. - "poprowadził kanalizację i wodę przy samym ogrodzeniu bez zachowania jakiejkolwiek odległości od ogrodzenia bez wymaganych warunków technicznych ". Wykonane przez J.R. roboty budowlane w tym zakresie ilustruje szkic załączony do protokołu kontroli nr 183/2024 przeprowadzonej przez PINB - nitka wodociągowa i kanalizacyjna biegnie od studni znajdującej się w pobliżu południowej ściany budynku przy ul. [...] w kierunku wybudowanej wiaty na końcu działki. Również z pisma W. sp. z o.o. z 14 października 2024 r. wynika, że został wykonany nowy przewód kanalizacji sanitarnej do istniejącej wcześniej studzienki na działce nr [...]. Na szkicu załączonym przez J.R. do jego pisma z 30 października 2024 r. nowy przewód sięga "innej budowli" (tj. wiaty).
6.5. Mając na uwadze zakres wykonanych przez J.R. prac, twierdzenia organu II instancji o konieczności badania w jaki sposób podłączony jest do kanalizacji sanitarnej budynek przy ul. [...] w K., czy kanalizacja sanitarna została wykonana legalnie, czy połączenie budynku przy ul. [...] w K. z siecią wodociągową jest legalne, zdaniem skarżącego świadczą o ewidentnym wyjściu poza zakres postępowania administracyjnego.
Podnosi dalej skarżący kasacyjnie, że stan techniczny studzienek był przedmiotem "Raportu z przeglądu przykanalika sanitarnego", z którego wynika, że stan techniczny rur na odcinkach S2-S3, S3-S4, S4 - budynek przy ul. [...], S4 - budynek gospodarczy oraz studzienek SI, S2, S3, S4 nie budzi zastrzeżeń.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7.1. Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 182 § 2a i § 3 Ppsa, skarga kasacyjna od wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego sprzeciw od decyzji rozpoznawana jest na posiedzeniu niejawnym, na którym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. NSA zgodnie z powyższą regulacją wydał wyrok w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym.
Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji.
Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należało uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
7.2. Przechodząc do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów w pierwszej kolejności podkreślić należy, że przedmiotem oceny dokonanej w zaskarżonym wyroku była decyzja organu odwoławczego – ŚWINB – wydana na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Charakter i zakres zaskarżonej decyzji, tj. decyzji kasacyjnej, powoduje, że przedmiotem rozważań w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie były kwestie związane z merytorycznym rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, ale wyłącznie zagadnienia dotyczące wydania w postępowaniu odwoławczym tego rodzaju decyzji. Wobec powyższego ocena sądu pierwszej instancji sprowadzała się wyłącznie do skontrolowania kwestii zasadności wydania przez organ odwoławczy decyzji na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. Kontrola ta nie może natomiast, co do zasady, obejmować sformułowania końcowej oceny materialnoprawnej związanej z istotą sprawy, gdyż formułowanie wniosków w tym zakresie byłoby przedwczesne i niedopuszczalne. W wyniku rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym sprawa wraca do organu I instancji w celu dokonania niezbędnych ustaleń, których dokonanie jest istotne z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy, a które wykraczały poza zakres dodatkowego postępowania wyjaśniającego, jakie mógł przeprowadzić organ odwoławczy na podstawie przepisów art. 136 K.p.a.
7.3. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzuty naruszenia art. 151a § 1 Ppsa w zw. z art. 138 § 2 K.p.a.
Zasadność tego zarzutów należy wiązać z tym, czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., w konsekwencji, zależy to od tego, czy zaistniała przesłanka koniecznych do wyjaśnienia w sprawie okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie kontrolowanej przez sąd wojewódzki sprawy administracyjnej. W pierwszej kolejności zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną jedynie, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego, a więc gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w takim zakresie, że miało to istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a wątpliwości organu II instancji co do stanu faktycznego nie da się wyeliminować w trybie art. 136 K.p.a.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, w sprawie tej zasadnie sąd pierwszej instancji zaakceptował decyzję organu odwoławczego wydaną na podstawie art. 138 § 2 Ppsa, aprobując stanowisko organu odwoławczego wskazujące na potrzebę ponownego przeprowadzenia postępowania przez organ I instancji celem ustalenia pełnego stanu faktycznego w sprawie. W tym kontekście podkreślić należy, że w świetle art. 138 § 2 K.p.a. konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy mający istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie należy oceniać przez pryzmat przepisów prawa materialnego mogących mieć zastosowanie w danej sprawie. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego, które winny przeprowadzić organy administracji wyznaczają przepisy prawa materialnego mogące znaleźć zastosowanie w danej sprawie (por. wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., II OSK 146/20, LEX nr 2825498).
Gwarancją prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego jest należyte wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a więc należyte przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i wyczerpujące zebranie materiału dowodowego, co pozwala na prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy. Tylko prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na stwierdzenie, które przepisy prawa materialnego znajdują zastosowanie w danej sprawie. Aby móc uznać, że stan faktyczny w danej sprawie wypełnia hipotezę określonego przepisu prawa materialnego konieczne jest wyjaśnienie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy w sposób nie budzący wątpliwości. Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja administracyjna wydana bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych objętych hipotezą przepisów mających w danej sprawie zastosowanie (zob. wyrok NSA z 3 lutego 2019 r., II OSK 132/19, LEX nr 2645866).
7.4. W tej sprawie sąd pierwszej instancji prawidłowo – w ślad za ŚWINB – stwierdził, że umorzenie postępowania przez organ I instancji było przedwczesne. Przede wszystkim organ I instancji umarzając postępowania w sprawie przyłącza kanalizacji sanitarnej do budynku usytuowanego przy ul. [...] w K. nie wskazał, jaki jest jego przebieg. Jak słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonej do sądu I instancji decyzji kasatoryjnej ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z Internetowego Serwera Danych Przestrzennych z 25 czerwca 2024 r. wynika, że kanalizacja sanitarna na działce o nr ewid. [...] biegnie wzdłuż granicy z działkami o nr ewid. [...] i [...] w kierunku wschodnim. Dalsza analiza akt przez organ wojewódzki wskazała, że do budynku przy ul. [...] w K. biegną kolejne dwie nitki kanalizacji sanitarnej, jedna przez działkę o nr ewid. [...], a druga przez działkę o nr ewid. [...]. Ze znajdującego się w aktach sprawy "Raportu z przeglądu przykanalika sanitarnego" z 11 lipca 2024 r. wynika, że stan techniczny rur na odcinkach S2-S3, S3-S4, S4 - budynek przy ul. [...], S4 - budynek gospodarczy oraz studzienek S1, S2, S3, S4 nie budzi zastrzeżeń. Natomiast na odcinku S1-S2 brak jest możliwości do wykonania inspekcji, ponieważ odcinek jest zamulony ziemią, nie ma odpływu w studni S1. Nie ustalono w jaki sposób następuje w tej sytuacji odprowadzania ścieków z budynku, co doprowadziło sąd pierwszej instancji do trafnego wniosku, że w takiej sytuacji trudno jest wypowiadać się o legalności wykonanej instalacji z powodu braku jakiejkolwiek dokumentacji. Co więcej, jak trafnie wskazał ŚWINB, brak jest również ustaleń PINB w zakresie legalności podłączenia budynku przy ul. [...] do sieci wodociągowej. Jedyne w zasadzie co organowi udało się ustalić w tej kwestii, to że w 1979 r. została podpisana umowa między W. a ówczesnym właścicielem nieruchomości przy ul. [...] na doprowadzenie wody, a w 1996 r. została podpisana kolejna umowa w tym przedmiocie. Umowa została przepisana w kwietniu 2024 r. na nowego właściciela nieruchomości. Trafnie sąd wojewódzki zwraca uwagę na pismo W. Sp. z o.o. z 14 października 2024 r., z którego wynika, że wnioskowany nowy przewód kanalizacji sanitarnej do studzienki na działce nr [...] został wykonany bez wiedzy Spółki. Na ewentualną rozbudowę przewodu inwestor winien zaś uzyskać zgodę Spółki w formie warunków technicznych oraz opracowania dokumentacji technicznej. W Spółce brak jest dokumentacji powykonawczej, w związku z czym Spółka nie dysponuje informacją kiedy zostało wykonane i odebrane istniejące przyłącze kanalizacji sanitarnej do budynku mieszkalnego przy ul. [...] w K. Na przedmiotowe nowe instalacje wodociągowe i kanalizacji sanitarnej wykonane na terenie działki nr [...] Spółka nie wydała zgody.
W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił stanowiska strony skarżącej kasacyjnie, że organ odwoławczy niezasadnie oparł swoje rozstrzygnięcie o przepis art. 138 § 2 K.p.a.
7.5. Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 151a § 1 zd. 1 Ppsa w zw. z art. 80 K.p.a.
Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej stanowisko organu odwoławczego nie wykracza poza granice prowadzonego postępowania. Zawiadomienie Z.L. z 17 kwietnia 2024 r. – jak trafnie zauważył już sąd pierwszej instancji – dotyczyło wykonania przez właściciela sąsiedniej działki instalacji kanalizacyjnej i wodociągowej i w takim też – szeroko rozumianym – przedmiocie było prowadzone postępowanie przez organy nadzoru budowalnego, a wnioski, wynikające z dokonanej oceny dowodów, nie były w żadnej mierze dowolne (art. 80 K.p.a.). Tym samym ŚWINB prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a., a w związku z powyższym sąd pierwszej instancji nie naruszył również art. 151a § 2 Ppsa.
8. W tym stanie rzeczy, skoro skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na mocy art. 184 oraz art. 182 § 2a i § 3 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.