II OSK 1827/06

II OSK 1827/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-01-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-11-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Gliniecki
Janina Kosowska /sprawozdawca/
Maria Rzążewska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 518/05 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-06-07
II OZ 216/06 - Postanowienie NSA z 2006-03-08
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art.37 ust. 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Gliniecki Sędzia NSA Janina Kosowska ( spr. ) Protokolant Elżbieta Maik po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. i M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 czerwca 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 518/05 w sprawie ze skargi M. i M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] maja 2005 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 czerwca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 518/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. i M. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] maja 2005 r., Nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.
Przedstawiając stan faktyczny rozpoznanej sprawy, Sąd I instancji wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2005 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106, poz. 1126 ze zm.), nakazał skarżącym rozebrać wybudowany w warunkach samowoli budowlanej obiekt parterowy z poddaszem użytkowym o konstrukcji drewnianej, z dachem dwuspadowym krytym blachą trapezową, o wymiarach 5,30 m x 8,70 m, w tym zadaszony taras o wymiarach 5,30 m x 2,45 m, zlokalizowany na działce nr [...], położonej we W. T. w gminie K. W uzasadnieniu wskazał, iż przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na terenie, który zgodnie z obowiązującymi w dniu jego wybudowania przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod zabudowę. Zgodnie z obowiązującymi wówczas zapisami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy w K. z dnia [...] lipca 1991 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), teren działki nr [...] przeznaczony był bowiem pod uprawy polowe i ogrodnicze. Plan ten utracił moc prawną z dniem [...] grudnia 2003 r. Powołując art. 103 ust.2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. wyjaśniono, że w rozpoznawanej sprawie wobec samowolnego wybudowania wskazanego obiektu w 1994 r. w sprawie zastosowanie mają przepisy art. 37 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Wskazano między innymi, że stosownie do przepisu zawartego w art. 37 ust. 1 tej ustawy "obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce, jeżeli znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę, albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę. Zaś według unormowania wynikającego z art. 37 ust. 2 powołanej ustawy, który w ocenie organu ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, organ administracji państwowej stopnia powiatowego może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce, jeżeli jest to uzasadnione innymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1 tego artykułu. Organ I instancji zauważył jednocześnie, iż działka nr [...] położona jest na terenie [...] Parku Krajobrazowego, a w tych warunkach zalegalizowanie samowoli budowlanej byłoby sprzeczne z rozporządzeniem Wojewody G. nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...] ze zm.), którym w celu zachowania wartości przyrodniczych, historycznych i kulturowych parków krajobrazowych wprowadzono na ich terenach określone zakazy, ograniczenia i obowiązki. Organ podkreślił przy tym, że nie bez znaczenia w niniejszej sprawie jest również całkowicie przypadkowa lokalizacja obiektów budowlanych na przedmiotowej działce, która w połączeniu z zabudową działek sąsiednich nie tworzy żadnej regularnej linii zabudowy oraz ich przypadkowa architektura, co stwarza chaos przestrzenny i architektoniczny oraz powoduje degradację krajobrazu naturalnego. Nieuregulowana jest także gospodarka wodno-ściekowa, co ma znaczący wpływ na degradację środowiska naturalnego [...] Parku Krajobrazowego.
W odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący wnieśli o jej uchylenie bądź zawieszenie jej wykonania do czasu zakończenia przez Gminę K. prac nad nowym planem zagospodarowania przestrzennego dla obszaru obejmującego m.in. ich działkę. Uzasadniając swój wniosek odwołali się do treści pisma Stowarzyszenia "[...]" z dnia [...] lutego 2005 r., którego kopię załączyli do odwołania.
W wyniku rozpoznania odwołania, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G., decyzją z dnia [...] maja 2005 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, iż z akt niniejszej sprawy wynika, że przedmiotowy obiekt budowlany powstał przed dniem 1 stycznia 1995 r., a zatem na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1994 r. mają do niego zastosowanie przepisy ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., w tym art. 37 ust. 2 powołanej ustawy, dający właściwym organom uprawnienie do wydania decyzji o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w art. 37 ust. 1 powołanej ustawy. Organ odwoławczy zauważył, iż wybudowany w warunkach samowoli obiekt budowlany znajduje się na działce położonej w granicach [...] Parku Krajobrazowego. Przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz rozporządzenie Wojewody G. nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r., zmienione rozporządzeniem Wojewody G. nr [...] z dnia [...] września 1998 r., w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń, zakazują natomiast m.in. lokalizacji i budowy domów letniskowych wraz z zabudową towarzyszącą na terenie tego Parku.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy dodał, że planowane przez Gminę K. podjęcie działań w celu sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi W. T. nie ma wpływu na podjęte rozstrzygnięcie, gdyż organ nadzoru budowlanego obowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji.
W skardze na decyzję organu odwoławczego, skarżący zarzucili organom administracji publicznej naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37, 39 i 40 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rażące naruszenie art. 2, 7 i 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto obrazę przepisów prawa miejscowego poprzez uznanie, że przepisy rozporządzenia Wojewody G. nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r., które weszło w życie po wybudowaniu przez nich altany ogrodowej, mają zastosowanie w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący nie uzyskali pozwolenia na budowę, wybudowanego w 1994 r., obiektu budowlanego, który użytkowany jest w całości jako obiekt letniskowy. Podniósł, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: 1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub 2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Stosownie do art. 37 ust. 2 powołanej ustawy, właściwy organ może wydać ponadto decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1.
W ocenie Sądu I instancji, zawarty w przepisie art. 37 ust. 2 powołanej ustawy, zwrot "wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy" dotyczy wybudowania obiektów budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Wobec powyższego, za niezasadne uznał zarzuty skargi, że nie zachodzi pierwsza z przesłanek przewidzianych w tym przepisie z powodu nieobowiązywania w czasie budowy obiektów budowlanych przepisów dotyczących istnienia i ochrony [...] Parku Krajobrazowego. Sąd wskazał ponadto, iż rozstrzygnięcie oparte na podstawie tego przepisu ma charakter fakultatywny i dlatego też w jego uzasadnieniu powinno być wskazane, jakie względy legły u jego podstaw. Zauważył, iż w niniejszej sprawie, organy administracji publicznej wykazały, że sporny obiekt budowlany wzniesiony został na terenie objętym ochroną jako [...] Park Krajobrazowy. Rozporządzenie Wojewody G. nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich nakazów i ograniczeń na terenie parków krajobrazowych, zmienione rozporządzeniem nr [...] z dnia [...] września 1998 r., w § 3 pkt 6 zabrania natomiast lokalizowania i budowy w parkach nowych obiektów letniskowych. Skoro zatem zgodnie z przywołanym przepisem na omawianym obszarze nie może być lokalizowana nowa zabudowa letniskowa, to brak jest podstaw do legalizacji zabudowy wzniesionej z naruszeniem przepisów prawa. W świetle powyższego, Sąd I instancji stwierdził, że przyczynami uzasadniającymi orzeczenie rozbiórki w niniejszej sprawie były względy ochrony przyrody. W ocenie Sądu, przesłanka istnienia innych ważnych przyczyn powinna być bowiem oceniana według stanu na dzień orzekania nakazu rozbiórki, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę sformułowania "jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami" w czasie teraźniejszym oraz cel uregulowania art. 37 ust. 2 powołanej ustawy. Sąd wskazał jednocześnie, iż stwierdzenie istnienia "ważnej przyczyny" dokonane na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie jest działaniem prawa wstecz, bowiem poza pierwszą przesłanką każda dalsza brana jest pod uwagę w dacie wydania decyzji. Stronę dokonującą samowoli budowlanej obciąża zatem ryzyko późniejszego zaistnienia okoliczności stanowiącej ważną przyczynę nakazu rozbiórki w rozumieniu art. 37 ust. 2 powołanej ustawy.
W świetle powyższego, Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji publicznej prawidłowo zinterpretowały i zastosowały w niniejszej sprawie omawiany przepis prawa. Sąd nie znalazł ponadto podstaw do uwzględnienia pozostałych zarzutów podniesionych w skardze.
Skarżący, reprezentowani przez zawodowego pełnomocnika procesowego, złożyli skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Zaskarżając przedmiotowy wyrok w całości, wnieśli o jego uchylenie i uwzględnienie skargi lub ewentualnie przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Jako podstawy skargi kasacyjnej, wskazali:
1/. naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 37 ust. 1 w związku z ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. poprzez wadliwą wykładnię art. 37 ust. 1, a w konsekwencji wadliwe zastosowanie art. 37 ust. 2 oraz
2/. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
– art. 10 § 1 i art. 40 kpa poprzez wadliwą ich interpretację polegającą na uznaniu, że wysyłanie jednego pisma do dwojga uczestników (stron) będących małżeństwem czyni zadość wymogom formalnym i nie ogranicza ich praw procesowych,
– art. 7 w związku z art. 77 kpa oraz art. 141 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia istotnych dla niniejszej sprawy okoliczności faktycznych i prawnych,
– art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezastosowanie, zamiast zastosowanego art. 151.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skarżący podnieśli, iż praktyka wysyłania jednego pisma procesowego do dwóch uczestników (stron) będącymi małżonkami nie jest prawnie usprawiedliwiona. W ich ocenie, działanie takie może ograniczać prawo do obrony oraz narażać na skutki prawne uchybienia terminowi w postępowaniu administracyjnym. W konsekwencji stwierdzili, iż organ I instancji naruszył w niniejszej sprawie wszelkie zasady wynikające z kpa poprzez doręczanie wszystkich pism, w tym zawiadomienia z dnia 15 kwietnia 2005 r., w sposób wadliwy i wskazał, że dokonane przez Sąd I instancji ustalenie, że pismo z dnia 15 kwietnia 2006 r. dotarło do obojga uczestników, jest tym samym całkowicie dowolne. Już tylko zatem to uchybienie powinno skutkować, w ich ocenie, odmiennym rozstrzygnięciem. Zaakceptowanie takiej praktyki przez Sąd skutkuje natomiast naruszeniem wskazanych w pkt. 2 skargi kasacyjnej norm kpa (w zakresie doręczeń), co mogło mieć w sposób oczywisty wpływ na wynik sprawy.
Zdaniem skarżących, Sąd I instancji w sposób nieuzasadniony odrzucił również możliwość nie nakazywania w niniejszej sprawie rozbiórki obiektu budowlanego wobec braku zaistnienia i wykazania przez organy administracji publicznej szczególnych przesłanek wynikających z art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący zauważyli, iż ze wskazanego przepisu wynika wprost, iż można zarządzić wykonanie rozbiórki obiektu budowlanego tylko i wyłącznie z powodu konkretnych i ważnych powodów, których jednak, w ich ocenie, w niniejszej sprawie w sposób precyzyjny nie przedstawiono. Podnieśli, iż Sąd I instancji bezpodstawnie ustalił, iż dodatkową przesłanką niezbędną do orzeczenia rozbiórki jest potrzeba ochrony środowiska. Wskazali, iż w tym zakresie nie poczyniono żadnych konkretnych ustaleń faktycznych i dodali, że sporna nieruchomość korzysta z biologicznej oczyszczalni ścieków. W ich ocenie, ograniczenia wynikające z przepisów szczególnych – rozporządzenia Wojewody G. nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r. nie powinny mieć natomiast zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż nie obowiązywały one w chwili wznoszenia i zakończenia budowy i dotyczyły wyłącznie nowych obiektów powstałych po wejściu rozporządzenia w życie (§ 3 pkt 1 ppkt 6). Ponadto w decyzjach jako podstawę prawną wskazano wyłącznie art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Skarżący zauważyli jednocześnie, że przyjęte przez Sąd stanowisko prowadzi w istocie do pogarszania sytuacji obywateli, gdyż na skutek późniejszego aktu prawnego niższej niż ustawa rangi pozbawia się ich ustawowych uprawnień, tj. skorzystania z dobrodziejstwa odstąpienia przez organ od nakazu rozbiórki wadliwych prawnie obiektów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskiem. W świetle art. 174 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie, skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach ustawowych. Co do zasady, w sytuacji, gdy w skardze zarzuca się zarówno naruszenie prawa materialnego, jak i naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ostatnio wymieniony zarzut. W warunkach niniejszej sprawy, w pierwszej kolejności odnieść należy się jednak do zarzutu naruszenia prawa materialnego, gdyż rozstrzygnięcie, czy podstawa oparta na tym zarzucie jest usprawiedliwiona, czy też nie, będzie miało decydujący wpływ na ocenę zasadności zarzutu naruszenia przepisów postępowania.
Zarzut błędnej wykładni art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), a w jej konsekwencji wadliwe zastosowanie art. 37 ust. 2 powołanej ustawy uznać należy za częściowo zasadny. Pomimo naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego w tym zakresie, zaskarżony wyrok, mimo nie w pełni prawidłowego uzasadnienia, uznać należy za odpowiadający prawu.
Na wstępie, zauważyć należy, iż ocena zasadności zarzutu błędnej wykładni art. 37 ust. 1 powołanej ustawy ograniczona zostanie wyłącznie do pkt 1 tego artykułu. Skuteczną podstawą zarzutów kasacyjnych może być bowiem naruszenie wyłącznie takich przepisów, które były przedmiotem wykładni w rozpoznawanej sprawie. Mając to na uwadze, wskazać należy, iż zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce, gdy właściwy organ administracji publicznej stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę. Przepis ten był przywoływany w decyzjach organów administracji.
Z treści przytoczonego przepisu wynika, iż przewidziany w nim nakaz rozbiórki, ma charakter bezwzględny, a przesłankami wystarczającymi do jego zastosowania jest stwierdzenie przez organ administracji publicznej braku zgodności wybudowanego lub będącego w budowie obiektu budowlanego lub jego części z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, w tym także zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie z obowiązującymi w tym czasie zapisami planów zagospodarowania przestrzennego, określającymi przeznaczenie objętych tymi planami terenów. Według bowiem art. 3 obowiązującej w czasie popełnienia samowoli budowlanej (jak w niniejszej sprawie) ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. - obiekty budowlane mogły być budowane wyłącznie na terenach przeznaczonych na ten cel zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym. Zauważyć należy, iż skład orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd, utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyroki NSA z dnia 20 maja 2004 r., sygn. akt OSK 281-282/04, z dnia 19 maja 1999 r., sygn. akt IV SA 196/96, z dnia 14 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 522/05), zgodnie z którym dla rozstrzygnięcia sprawy rozbiórki samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego decydujące znaczenie ma przeznaczenie terenu, na którym ten obiekt został wybudowany, w dacie jego budowy, a nie w dacie orzekania przez organy administracji publicznej. Odmienne stanowisko w tej kwestii prowadziłoby bowiem do naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania obywateli i poczucia sprawiedliwości podmiotów, które występowały o uzyskanie warunków zabudowy i pozwolenia na budowę ale pozytywnych decyzji ze względu na przeznaczenie terenu w planie zagospodarowania nie uzyskały, nie realizowały zamierzanych przedsięwzięć bowiem przestrzegały obowiązującego prawa, a te podmioty, które dopuściły się samowoli budowlanej na tym samym terenie, a którym w sytuacji późniejszej zmiany przeznaczenia tego terenu, organy administracji publicznej legalizowałyby samowolę budowlaną, stawiając jej sprawców w tym ostatnim przypadku w sytuacji korzystniejszej także od podmiotów, którym z uwagi na przeznaczenie terenu odmówiono uprzednio możliwości legalnej zabudowy działek na tym terenie lub legalizacji samowoli przed zmianą planu..
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż celem omawianej regulacji prawnej jest przeciwdziałanie aktom samowoli budowlanej, które można uznać za takie w dacie ich popełnienia. Samowola budowlana jest bowiem działaniem nagannym, niezgodnym z prawem, które wymaga skutecznego wymuszenia przywrócenia stanu poprzedzającego naruszenie prawa.
Zauważyć należy, iż w niniejszej sprawie, poza sporem pozostaje to, że przedmiotowy obiekt budowlany wybudowany został, bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, na terenie, który zgodnie z obowiązującymi w dacie jego wybudowania zapisami planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzonego Uchwałą Nr [...] Rady Gminy w K. z dnia [...] lipca 1991 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), przeznaczony był pod uprawy polowe i ogrodnicze. Nie był to zatem teren, który zgodnie z przepisami prawa miejscowego przeznaczony był pod zabudowę. W sytuacji natomiast, gdy wzniesienie obiektu budowlanego nastąpiło bez wymaganego pozwolenia na budowę i narusza ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, organ zobowiązany jest do nakazania jego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r. Przepis ten nie pozostawia bowiem organowi administracji publicznej uznania w zakresie stosowania sankcji określonej tym przepisem.
Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż pomimo przyjętego przez organy administracji publicznej stanowiska w tej kwestii, podzielonego przez Sąd I instancji, zaskarżony wyrok uznać należy za odpowiadający prawu, gdyż jak wynika z powyższego w warunkach niniejszej sprawy, bez względu na przyjętą podstawę prawną objętej kontrolą decyzji, sporny obiekt budowlany podlegałby rozbiórce. W świetle powyższego, drugorzędne znaczenie ma zatem, czy w sprawie samowola budowlana została zrealizowana po wejściu w życie rozporządzenia Wojewody G. Nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń, a zatem czy zaistniała przesłanka z art. 37 ust. 2 ustawy – Prawo budowlane z 1974 r.,
Zauważyć jednak należy, iż zgodnie z tym przepisem, właściwy organ może wydać decyzję o przymusowej rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy, jeżeli jest to uzasadnione innymi ważnymi przyczynami poza wymienionymi w ust. 1. Biorąc pod uwagę cele prawa budowlanego, można przyjąć, że przez ważne przyczyny w rozumieniu przytoczonego przepisu należy rozumieć skutki samowoli budowlanej, które godziłyby w interesy społeczeństwa inne aniżeli wymienione w art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 powołanej ustawy. Do skutków tych należy w szczególności naruszenie wartości szczególnie chronionych prawem, jak elementy przyrodnicze środowiska, co wynika z rygorów określonych przepisami o ochronie przyrody lub ustawy o ochronie zabytków itp. (takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny między innymi w wyroku z dnia 23 marca 1989 r o sygn. akt IV SA 31/89). W świetle powyższego, stwierdzić należy, że względy ochrony środowiska, wbrew stanowisku skarżącym, należą do ważnych przyczyn w rozumieniu przytoczonego przepisu, w szczególności jeśli odnoszą się do chronionych prawnie obszarów parków krajobrazowych.
W świetle powyższego, zarzut naruszenia prawa procesowego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jak można przypuszczać strona skarżąca łączy z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, uznać należy za nieuzasadniony. Za nieskuteczne uznać należy ponadto zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że skarga kasacyjna, zgodnie z art. 173 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest środkiem odwoławczym wnoszonym od orzeczeń wojewódzkiego sądu administracyjnego. W konsekwencji zarzucenie w skardze kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania powinno łączyć się ze wskazaniem w jej podstawie konkretnych przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, którym sąd uchybił, a nie przepisów postępowania administracyjnego, których Sąd I instancji, badając decyzje organów administracji publicznej w zakresie ich legalności, nie stosował. Łącząc naruszenie wskazanych przepisów z zarzutem naruszenia, wskazanego w podstawie kasacyjnej, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdzić natomiast należy, że skarżący nie wykazali, aby fakt doręczania im pism w postępowaniu administracyjnym na ich wspólny adres łącznie, mógł mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, a tylko w takiej sytuacji, Sąd I instancji zobowiązany byłby do podjęcia rozstrzygnięcia na wskazanej podstawie prawnej. Skarżący również nie kierowali oddzielnie swoich pism do organów jak i do Sądu, na każdym z nich podawali, że oboje je wnoszą i że posiadają ten sam adres.
Z przyczyn wskazanych wyżej za skuteczne nie można uznać ponadto zarzutów odnoszących się do naruszenia pozostałych przepisów kpa, powołanych w podstawie kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma natomiast obowiązku odnosić się do zarzutu naruszenia art. 141 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego termin sporządzenia uzasadnienia wyroku z urzędu, jako pozbawionego jakiegokolwiek uzasadnienia.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.