II OSK 1709/07

II OSK 1709/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-11-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Alicja Plucińska -Filipowicz /przewodniczący/
Jerzy Bujko /sprawozdawca/
Jerzy Siegień
Symbol z opisem
6313 Cofnięcie zezwolenia na broń
Hasła tematyczne
Broń i materiały wybuchowe
Sygn. powiązane
VI SA/Wa 885/07 - Wyrok WSA w Warszawie z 2007-07-18
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 1999 nr 53 poz 549
art. 18  ust. 1  pkt 2 w zw. z  art. 15  ust. 1  pkt 6
Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Alicja Plucińska - Filipowicz Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko (spr.) sędzia del. WSA Jerzy Siegień Protokolant Renata Sapieha po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2007 r. sygn. akt VI SA/Wa 885/07 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską 1) uchyla zaskarżony wyrok, decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2007r. nr. [...] oraz poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, 2) zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz T. G. kwotę 760 (siedemset sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego za obie instancje.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] lutego 2007 r. Komendant wojewódzki Policji w Gdańsku cofnął przyznane w 1991 r. T. G. pozwolenie na posiadanie palnej broni myśliwskiej. Podstawą do wydania tej decyzji było stwierdzenie, że T. G. wyrokiem sądu Rejonowego w B. z dnia [...] kwietnia 2006 r. (sygn. akt [...]) został skazany na podstawie art. 178a § 1 k.k. za popełnienie przestępstwa kierowania samochodem osobowym w stanie nietrzeźwym. Organ uznał, że osoba, która dopuściła się kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości nie daje gwarancji bezpiecznego używania broni palnej i tym samym budzi uzasadnione obawy, że może użyć broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Osoby popełniające przestępstwa umyślne nie mogą, przynajmniej do czasu zatarcia skazania i przy braku kolejnych naruszeń prawa oraz spełnienia ustawowych warunków, posiadać pozwolenia na broń. Organ oparł swoją decyzję na podstawie przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.).
T. G. odwołał się od wymienionej decyzji, lecz Komendant Główny Policji, decyzją z dnia [...] kwietnia 207 r., utrzymał ją w mocy. Podzielając ustalenia i oceny organu pierwszej instancji organ odwoławczy stwierdził nadto, iż pozytywne opinie wystawione odwołującemu się przez władze gminy, przełożonego i kolegów myśliwych nie mają wpływu na merytoryczne rozstrzygnięcie, bowiem nie eliminują faktu popełnienia przez niego czynu przestępczego o znacznym stopniu szkodliwości, który mógł spowodować tragiczne skutki.
T. G. zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja oraz jej uzasadnienie są niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, oraz że decyzja jest dla niego krzywdząca. Wskazywał, iż w dniu [...] stycznia 2006 r. spożył na rodzinnym spotkaniu kilka butelek piwa, a nie mogąc się doczekać na przyjazd kolegi, który miał go przywieść do miejsca zamieszkania, i będąc przekonany, iż w jego organizmie nie występuje stężenie alkoholu, sam wrócił samochodem do miejsca zamieszkania w sąsiedniej wsi. Za ten czyn poniósł zasłużoną karę, ale uważa iż nie jest osobą która mogłaby użyć broni w innym celu niż w celach łowieckich.
Ponadto w ocenie skarżącego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zawarto szereg nieprawdziwych twierdzeń i dowolnych interpretacji przepisów prawnych stanowiących podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń myśliwską, np. wskazując, iż popełnienie czynu z art. 178a § 1 k.k. wzbudza obawę użycia broni w sposób o którym mowa w art. 15. ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Wyrokiem z dnia 18 lipca 2007 r. (sygn. akt VI SA/Wa 885/07) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie skargę oddalił. Sąd stwierdził w motywach wyroku, że poczynione przez organy obu instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez ten organ ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi strzeżeń. Zdaniem Sądu organy obu instancji wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadziły dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a. i art. 77 k.p.a.) oraz zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.). Ponadto w ocenie Sądu działania organów były oparte na prawidłowej wykładni przepisów obowiązującej ustawy broni i amunicji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził następnie, że organy Policji, badając stan faktyczny sprawy, trafnie przyjęły, iż skarżący dopuszczając się popełnienia wskazanego przestępstwa, za które został skazany prawomocnym wyrokiem, we wskazanych okolicznościach, tj. pijąc świadomie duże ilości alkoholu, 4-krotnie przekroczył próg trzeźwości i kierował samochodem osobowym w tym stanie, należy do katalogu osób, o których mowa w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Wobec rodzaju naruszenia prawa oraz okoliczności, w których się go dopuścił skarżący nie daje gwarancji, iż nie użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dopuścił się bowiem w okolicznościach wskazujących na lekceważenie zasad porządku publicznego czynu godzącego bezpośrednio w ochronę tegoż porządku, za który to czyn został skazany prawomocnym wyrokiem sądu.
Sąd podkreślił, iż przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji jedynie przykładowo wymienia - jako okoliczność budzącą uzasadnioną obawę użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego - prawomocne skazanie orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu oraz toczące się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. Wskazuje na to użycie w tym przepisie sformułowania "w szczególności skazanym (...)". Zatem katalog sytuacji objętych dyspozycją tego przepisu jest otwarty (niewyczerpujący). Nie sposób więc podzielić rozumowania skarżącego, iż popełniony przez niego czyn nie jest czynem przestępczym wymienionym w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy. Zauważyć bowiem wypada, iż czyn objęty przepisem art. 178a § 1 k.k., usytuowany jest wprawdzie w rozdziale XXI k.k., zatytułowanym "Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji", jednak przedmiotem ochrony tego przepisu jest życie i zdrowie człowieka. Tego rodzaju zachowanie (tj. prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości) często wywołuje tragiczne skutki w postaci wypadków powodujących śmierć i kalectwo ludzi. Niewątpliwie broń jest towarem szczególnie reglamentowanym; a dostęp do jej posiadania ograniczony jest przepisami ustawy o broni i amunicji. Broń nie może bowiem stwarzać zagrożenia dla osób trzecich, a zagrożenie takie niewątpliwie występuje w przypadku posługiwania się bronią przez osobę, która ma nad nią ograniczoną kontrolę, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub odurzenia.
Dotychczasowa opinia, na którą powołuje się skarżący została zniweczona poprzez popełnienie wskazanego przestępstwa i skazania za nie prawomocnym wyrokiem sądu.
Wymieniony wyrok zaskarżył skargą kasacyjną T. G. reprezentowany przez radcę prawnego Z. K.. Wyrokowi temu zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 68 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 oraz art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi;
2) naruszenie przepisów art. 15 ust. 1 pkt 1-6 i art. 18 ust. 1 - ustawy o broni i amunicji (Dz.U. z 1999 r. Nr 53 poz. 549), a także przepisów art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego mające wpływ na wynik sprawy.
Wskazując na powyższe podstawy skargi kasacyjnej skarżący wniósł o:
1) uchylenie zaskarżonego wyroku w całości;
2) zasądzenie od Komendanta Głównego Policji w Warszawie na rzecz skarżącego - T. G. kosztów postępowania w sprawie, w tym wyodrębnionych kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant główny Policji wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za częściowo uzasadnione. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Stanowi on, że organ cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano, należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-6 tej ustawy. W rozpoznawanej sprawie organy zastosowały przepis art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy stanowiący, że pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, a w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw.
Cofnięcia pozwolenia na broń nie uzasadnia więc sam fakt skazania za jakiekolwiek przestępstwo, lecz dopiero stwierdzenie, że posiadacz borni zalicza się do kategorii osób wymienionych przepisem art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Dlatego w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wyrażony jest pogląd (por. wyroki WSA w Warszawie z 28 maja 2004 r. sygn. akt II SA 2258, Lex nr 158939 i powołany w nim wyrok NSA z dnia 9 października 2001 r. sygn. akt III SA 866/02 oraz wyrok NSA z 20 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 955/06, niepubl.), iż przy cofnięciu pozwolenia na broń nie można powoływać się jedynie na fakt skazania wyrokiem karnym, lecz konieczne jest wykazanie bezpośredniego związku pomiędzy popełnionym przez skarżącego czynem, za który został on skazany, i cechami charakteru oraz jego dotychczasowym postępowaniem, które mogłyby stworzyć obawy, że posiadacz pozwolenia na broń użyje broni w celach sprzecznych z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Ustawodawca nie wprowadził bowiem generalnego zakazu posiadania broni przez wszystkie osoby skazane wyrokami sądów za popełnienie przestępstw, lecz przez osoby posiadające szczególne cechy, wskazujące na możliwość zachowań wskazanych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, w tym skazane za popełnienie przestępstw wymienionych tym przepisem albo w stosunku do których toczy się postępowanie o popełnienie takich przestępstw.
Pozbawiając pozwolenia na broń organy uznały, iż posiadacz takiego pozwolenia powinien charakteryzować się nieskazitelnym charakterem i przestrzegać prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę podzielił te poglądy i nadto wskazał na ugruntowane w orzecznictwie tego Sądu stanowisko, iż skazanie za przestępstwo z art. 178a § 1 k.k. stanowi podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń palną na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.
Odnosząc się do tych poglądów należy zauważyć, że zasada legalizmu, w oparciu o którą działają organy administracji publicznej (art. 6 k.p.a.) i sądy administracyjne (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), wymaga, aby zarówno organy jak i sądy działały na podstawie przepisów prawa i w granicach nimi określonymi. Sprzeczne z tą zasadą jest tworzenie w procesie stosowania prawa, zamiast ustawodawcy, dodatkowych, pozaustawowych przesłanek stosowania przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Takimi pozaustawowymi przesłankami przyjętymi w niniejszej sprawie jest niekaralność posiadacza pozwolenia na broń za jakiekolwiek przestępstwo, jego nieskazitelna postawa i absolutne przestrzeganie przez niego prawa. Pomijając fakt, iż przestrzegania prawa należy oczekiwać od wszystkich obywateli a nie tylko od posiadaczy broni należy zauważyć, iż wymienione okoliczności mogą mieć znaczenie - łącznie z prawidłowo zebranym i rozważonym materiałem dowodowym - dla oceny, czy w stosunku do posiadacza pozwolenia na broń zachodzi uzasadniona obawa użycia broni w sposób wskazany w art. 15 ust. 1 pkt 6 omawianej ustawy, lecz samodzielnie nie mogą stanowić przesłanki do zastosowania tego przepisu, gdyż przepis ten jako przesłankę jego zastosowania określa powstanie uzasadnionej obawy użycia broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Przyjęcie więc przez Sąd, iż w stosunku do każdego sprawcy przestępstwa prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości należy cofać wydane mu pozwolenie na broń, bez względu na jego cechy osobowe, dotychczasową opinię i ocenę okoliczności faktycznych zaistniałego zdarzenia, stanowi pozaustawowe rozszerzenie przesłanek pozbawienia pozwolenia na broń o charakterze kary dodatkowej za popełnione przestępstwo. Możliwość taką mógł wprowadzić ustawodawca a nie organy stosujące prawo w procesie jego stosowania.
Skoro więc w rozpoznawanej sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich istotnych okoliczności sprawy mogących służyć ocenie zaistnienia przesłanek z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji i ich wszechstronnie nie oceniły a oparły się wyłącznie na fakcie skazania skarżącego z art. 178a k.k., Wojewódzki Sąd Administracyjny zaś stanowisko to zaakceptował oddalając skargę, to zarzuty skargi kasacyjnej należy uznać za uzasadnione. Wobec tego, iż wadliwość zaskarżonego wyroku wiąże się wyłącznie z naruszeniem prawa materialnego w sprawie, zaistniały podstawy do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonych decyzji administracyjnych. Dlatego na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 203 pkt 1 tej ustawy orzeczono jak w sentencji.
Zasądzone od organu na rzecz skarżącego koszty postępowania za obie instancje składają się z wpisów sądowych i kancelaryjnej opłaty od wniosku za uzasadnienie wyroku. Wynagrodzenie za udział w sprawie pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy ustali Sąd I instancji.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej należy uznać, iż są one nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył bowiem wymienionych w podstawie tej skargi przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, które w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie mają zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ani wskazanego przepisu ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który to przepis nie obowiązuje od dnia 1 stycznia 2004 r. (por. art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.). Niezasadność tych zarzutów nie ma jednak wpływu na treść rozstrzygnięcia z przyczyn wskazanych wyżej. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.