II OSK 1675/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą ustanowienia użytku ekologicznego dla ochrony fiołka bagiennego, potwierdzając prawidłowość uchwały Rady Gminy.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej E.K. i R.K. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił ich skargę na uchwałę Rady Gminy Zabierzów ustanawiającą użytek ekologiczny "Uroczysko Podgołogórze" w celu ochrony fiołka bagiennego. Skarżący zarzucali m.in. brak podstaw prawnych, niewłaściwe określenie granic użytku oraz naruszenie prawa własności. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uchwała była zgodna z prawem, a zgromadzony materiał dowodowy, w tym opracowania naukowe, potwierdzał potrzebę ochrony stanowiska chronionego gatunku rośliny.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E.K. i R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wcześniej oddalił ich skargę na uchwałę Rady Gminy Zabierzów z dnia 23 września 2016 r. nr XXI/225/16 w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego "Uroczysko Podgołogórze". Celem uchwały było zachowanie stanowisk i siedliska fiołka bagiennego (Viola uliginosa Besser), gatunku objętego ścisłą ochroną. Skarżący podnosili zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 134 P.p.s.a., oraz naruszenia prawa materialnego, w tym art. 44 ust. 1 i 2 Ustawy o ochronie przyrody (u.o.p.) poprzez brak dostatecznych przesłanek do utworzenia użytku, niewłaściwe objęcie ochroną ich działki nr [...]/135, a także naruszenie art. 42 i 45 ust. 1 u.o.p. oraz art. 31 Konstytucji RP poprzez ingerencję w prawo własności i naruszenie zasady proporcjonalności. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie stwierdził nieważności postępowania. Odnosząc się do zarzutów, NSA stwierdził, że Sąd I instancji prawidłowo rozpoznał sprawę w jej granicach. W kwestii prawa materialnego, NSA podzielił stanowisko Sądu I instancji, że uchwała Rady Gminy zawierała wszystkie wymagane elementy, a zgromadzony materiał dowodowy, w tym liczne opracowania naukowe potwierdzające występowanie fiołka bagiennego, uzasadniał utworzenie użytku ekologicznego. Sąd wskazał, że fiołek bagienny ma długą historię występowania w Rząsce, a jego obecność potwierdzano wielokrotnie od 1978 r. NSA uznał, że granice użytku ekologicznego, obejmujące również działkę skarżących, były uzasadnione potrzebą ochrony zlewni potoku i ciągłości cieków wodnych, co jest niezbędne dla zachowania siedliska fiołka. Sąd podkreślił, że granice użytku nie muszą pokrywać się z granicami działki ewidencyjnej, a ochrona ta nie narusza istoty prawa własności ani zasady proporcjonalności, gdyż opiera się na obiektywnych przesłankach i służy ochronie cennych zasobów przyrodniczych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną i zasądził koszty postępowania od skarżących na rzecz Gminy Zabierzów.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, uchwała została podjęta zgodnie z prawem, a zgromadzony materiał dowodowy uzasadniał jej ustanowienie i nie narusza prawa własności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że uchwała spełnia wymogi formalne i materialne, a zgromadzone opracowania naukowe jednoznacznie potwierdzają występowanie chronionego gatunku i potrzebę ochrony jego siedliska, w tym poprzez objęcie ochroną działki skarżących, co nie narusza zasady proporcjonalności.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.o.p. art. 44 § 1, 2 i 3a
Ustawa o ochronie przyrody
Przepisy te określają wymogi dotyczące ustanawiania użytków ekologicznych, w tym cel ochrony, zasięg przestrzenny i zakazy.
u.o.p. art. 45 § ust. 1 pkt 7
Ustawa o ochronie przyrody
Przepis ten określa zakazy obowiązujące na terenie użytku ekologicznego, w tym zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi.
u.o.p. art. 42
Ustawa o ochronie przyrody
Definiuje, co może być przedmiotem ochrony w ramach użytku ekologicznego, w tym stanowiska i siedliska rzadkich lub chronionych gatunków roślin.
Pomocnicze
u.s.g. art. 7 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 18 § ust. 2 pkt 15
Ustawa o samorządzie gminnym
u.s.g. art. 40 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
p.p.s.a. art. 134 § ust. 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa zakres rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Reguluje oddalenie skargi.
p.p.s.a. art. 174
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Reguluje ograniczenia prawa własności i zasady proporcjonalności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała rady gminy o ustanowieniu użytku ekologicznego została podjęta z zachowaniem wymogów prawnych. Istnienie chronionego gatunku rośliny (fiołka bagiennego) na danym terenie uzasadnia ustanowienie użytku ekologicznego. Granice użytku ekologicznego zostały określone prawidłowo, uwzględniając potrzebę ochrony całego ekosystemu (zlewni potoku). Ograniczenia prawa własności wynikające z ustanowienia użytku ekologicznego są proporcjonalne i uzasadnione interesem publicznym.
Odrzucone argumenty
Brak podstaw prawnych do ustanowienia użytku ekologicznego z powodu niewystarczających badań. Niewłaściwe określenie granic użytku ekologicznego, w tym objęcie ochroną działki skarżących, na której nie występują chronione gatunki. Naruszenie prawa własności i zasady proporcjonalności poprzez zbyt szerokie zakazy. Niedopełnienie przez Sąd I instancji obowiązku rozpoznania skargi w granicach sprawy.
Godne uwagi sformułowania
stanowisko klasyczne gatunku (locus classicus) granice użytku ekologicznego są determinowane potrzebami ochrony, a nie granicami działki ewidencyjnej ograniczenia wprowadzone zaskarżoną uchwałą nie naruszają istoty prawa własności
Skład orzekający
Barbara Adamiak
przewodniczący
Jerzy Stelmasiak
sprawozdawca
Piotr Korzeniowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie ustanowienia użytku ekologicznego, interpretacja przepisów o ochronie przyrody, granice ochrony przyrodniczej, ochrona prawa własności w kontekście ograniczeń publicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji ochrony fiołka bagiennego i konkretnego obszaru, ale zasady interpretacji przepisów są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu między prawem własności a ochroną przyrody, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy dotyczące ochrony środowiska w praktyce.
“Własność kontra ochrona przyrody: Czy można zakazać zabudowy dla ochrony rzadkiego kwiatka?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyII OSK 1675/17 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2019-05-14 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2017-07-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Adamiak /przewodniczący/ Jerzy Stelmasiak /sprawozdawca/ Piotr Korzeniowski Symbol z opisem 6136 Ochrona przyrody 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym) Hasła tematyczne Ochrona środowiska Sygn. powiązane II SA/Kr 31/17 - Wyrok WSA w Krakowie z 2017-03-31 Skarżony organ Rada Gminy Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2015 poz 1651 art. 44 UST 1,2 I 3A Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jedn. Dz.U. 2016 poz 446 art. 7 ust 1 pkt 1, 18 ust 2 pkt 15 Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Barbara Adamiak Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant asystent sędziego Julia Słomińska po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E.K., R.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 marca 2017 r. sygn. akt II SA/Kr 31/17 w sprawie ze skargi E.K., R.K. na uchwałę nr XXI/225/16 Rady Gminy Zabierzów z dnia 23 września 2016 r. w przedmiocie ustanowienia użytku ekologicznego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza solidarnie od E.K. i R.K. na rzecz Gminy Zabierzów kwotę 240 (dwustu czterdziestu) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z 31 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę E.K. i R.K. (dalej: skarżący) na uchwałę Rady Gminy Zabierzów z 23 września 2016 r. nr XXI/225/16 w sprawie ustanowienia użytku ekologicznego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną uchwałą Rada Gminy Zabierzów ustanowiła użytek ekologiczny "Uroczysko Podgołogórze" położony w miejscowości Rząska, gmina Zabierzów, powiat krakowski-ziemski. Jako podstawę uchwały wskazano art. 7 ust. 1 pkt 1, art. 18 ust. 2 pkt 15 w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r. poz. 446 ze zm.; dalej: u.s.g.) oraz art. 44 ust. 1, 2 i 3a ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2015 r. poz. 1651 ze zm.; dalej: u.o.p.) Uchwała stanowi, że szczególnym celem ochrony użytku ekologicznego jest zachowanie stanowisk i siedliska fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser (objętego ścisłą ochroną gatunkową) usytuowanych na działce ew. nr [...]/40 obr. Rząska (§ 4 uchwały). W obszernym uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił zarzuty skargi i jej uzasadnienie, jak również stanowisko zaprezentowane przez organ w odpowiedzi na skargę. Oddalając skargę Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona uchwała nie została podjęta bez podstawy prawnej. Ponadto uchwała jest kompletna w zakresie jej obligatoryjnych elementów, wskazanych w art. 44 ust. 2 u.o.p. Zakazy ustanowione w § 5 uchwały Rady Gminy Zabierzów odpowiadają zakazom wymienionym w art. 45 ust. 1 u.o.p. Dodatkowo spełniony został wymóg uzgodnienia z właściwym regionalnym dyrektorem ochrony środowiska, o czym świadczy postanowienie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z 6 lipca 2016 r. Sąd I instancji wskazał, że zebrany materiał dowodowy obejmował opracowania naukowe: "Inwentaryzacja populacji fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser na działce [...]/40 w Rząsce", "Inwentaryzacja populacji fiołka Rivina Viola riviniana Rchb. na działce nr [...]/40 w Rząsce" autorstwa prof. dra hab. E. D. i S.G. z 2015 r., "Warunki hydrologiczne obszaru występowania fiołka bagiennego w Rząsce (stanowisko w obrębie b. użytku ekologicznego "Podgołogórze")" autorstwa M. B. z 2015 r., "Viola uliginosa Besser (1809), Fiołek bagienny, Ekspertyza taksonomiczna" autorstwa J.M. oraz "Analiza pozycji systematycznej fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser na działce nr [...]/40 w Rząsce na podstawie przeprowadzonych już badań genetycznych i cytologicznych" autorstwa E.C. i W.P. z 2015 r. W ocenie Sądu I instancji z opracowań tych w sposób niebudzący wątpliwości wynika występowanie fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser na działce skarżących. Jest to zatem z pewnością stanowisko rzadkiego i chronionego gatunku rośliny w rozumieniu art. 42 u.o.p. Zdaniem Sądu I instancji powyższe opracowania stanowią rezultat badań zespołu specjalistów, zawierają obszerną argumentację i jednoznaczne, przekonujące wnioski. Nie mogło mieć zatem istotnego znaczenia oświadczenie prof. E. D. z 22 września 2016 r., wskazujące na możliwość przeprowadzenia dodatkowych badań populacji fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser w okresie kwitnienia tej rośliny. W opracowaniu autorstwa prof. E. D. z 2012 r. znajduje się fotografia kwitnącego fiołka bagiennego w Rząsce, wykonana 4 maja 2012 r. W ocenie Sądu I instancji, organ prawidłowo przyjął za podstawę ustaleń faktycznych opracowania, a nie oświadczenie. Nie można podzielić wątpliwości skarżących, czy fiołek bagienny Viola uliginosa Besser w ogóle występuje w Rząsce. Jak wskazali autorzy opracowań, a także organ współdziałający, występowanie Viola uliginosa Besser znajduje potwierdzenie nie tylko w obecnych badaniach, ponieważ fiołek ten został opisany po raz pierwszy dla nauki przez Walibalda S. Bessera w 1809 r. na stanowisku w Rząsce (locus classicus czyli stanowisko klasyczne gatunku). Jego obecność na tym stanowisku w ostatnich latach potwierdzano w 1978 r., 2001 r., 2004 r., 2006 r., 2012 r., 2014 r. i 2015 r. Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi dotyczących zbyt rozległego określenia granic użytku ekologicznego, bez analizy całości obszaru, z pominięciem opisu i oględzin działki nr [...]/135, na której nie występują pozostałości ekosystemów z unikatowymi zasobami genowymi. W ocenie Sądu I instancji, granice użytku ekologicznego znajdują przekonujące uzasadnienie w zgromadzonych opracowaniach, a zwłaszcza w opracowaniu M. B. pt. "Warunki hydrologiczne obszaru występowania fiołka bagiennego w Rząsce (stanowisko w obrębie b. użytku ekologicznego "Podgołogórze")" autorstwa M. B. z 2015 r. Wskazano w nim w szczególności, że dla zabezpieczenia stanowiska fiołka bagiennego niezbędna jest ochrona prawie całej zlewni potoku oraz nakaz utrzymania ciągłości cieków wodnych na całym obszarze. Niewielkie cieki wraz ze zbiorowiskami roślinnymi pełnią bardzo ważną funkcję przyrodniczą, stanowią struktury krajobrazowe sprzyjające migracji wielu różnych grup gatunków, a także zapewniające właściwe warunki aerosanitarne obszaru. Sąd I instancji podkreślił, że wszyscy wypowiadający się w sprawie biegli, we wspólnych wnioskach, wskazali na potrzebę powołania nowego użytku ekologicznego "w jego poprzednich granicach". Określenie granic użytku ekologicznego nie nastąpiło zatem w sposób dowolny i ma uzasadnienie w zgromadzonym materiale dowodowym. Biegli sformułowali wnioski na podstawie posiadanej wiedzy specjalistycznej oraz zebranych danych, które w ich ocenie były kompletne i wystarczające. Wniosków tych nie można kwestionować z uwagi na podnoszone przez skarżących zastrzeżenia co do nieprzeprowadzenia odrębnych oględzin ich działki. Sąd I instancji wskazał, że przesłanki ustanowienia użytku ekologicznego są zrelatywizowane i podlegają badaniu w odniesieniu do określonego obszaru, a nie w odniesieniu do określonych działek ewidencyjnych. Granice użytku ekologicznego nie muszą się pokrywać ani zamykać w granicach działki, na której występuje stanowisko chronionej rośliny. Granice użytku ekologicznego są determinowane potrzebami ochrony, a nie granicami działki ewidencyjnej. W ocenie Sądu I instancji, ustanowienie użytku ekologicznego, które w założeniu ingeruje w prawo własności, wymaga oceny z punktu widzenia art. 31 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz zasady proporcjonalności. W tej sprawie wymogi te zostały spełnione. Wbrew stanowisku skarżących, wprowadzone ograniczenia w wykonywaniu własności nie wynikają tylko z "odczucia organu czy też jego przeświadczenia", ale opierają się na przesłankach obiektywnie istniejących, udokumentowanych opracowaniami zespołu specjalistów. Zdaniem Sądu I instancji, ustanowienie użytku ekologicznego ani zakazy wprowadzone w § 5 zaskarżonej uchwały, nie naruszają zasady proporcjonalności. Wybór zakazów z katalogu ustawowego należy do kompetencji organu i w tej sprawie został dokonany w świetle zgromadzonej dokumentacji oraz w sposób racjonalny. Ponadto zakazy te zostały uzgodnione z Regionalnym Dyrektorom Ochrony Środowiska w Krakowie. W ocenie Sądu I instancji, ograniczenia wprowadzone zaskarżoną uchwałą nie naruszają istoty prawa własności. Nie przekreślają one bowiem możliwości korzystania z nieruchomości ani możliwości rozporządzania nią. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli skarżący. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: p.p.s.a.) przez niedopełnienie obowiązku rozpoznania skargi w granicach i poza granicami skargi. W ocenie skarżących, Sąd I instancji nie rozpoznał całokształtu sprawy i dokumentacji, wykraczając przy tym także poza zarzuty skargi, w oparciu o stan faktyczny błędnie ustalony przez organ oraz niepełny materiał dowodowy. Skutkowało to oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. Ponadto skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego. Po pierwsze, niewłaściwe zastosowanie art. 44 ust. 1 i 2 u.o.p. W ocenie skarżących, zaskarżona uchwała została podjęta pomimo braku dostatecznych ustawowych przesłanek do utworzenia tego rodzaju obszaru chronionego, a więc bez stosownej podstawy prawnej. Wynika to z braku przeprowadzenia aktualnych i wykonanych we właściwym dla momentu kwitnienia fiołka okresie badań dotyczących występowania fiołka, w szczególności w sytuacji gdy biegły z zakresu ochrony przyrody, który tego fiołka widział sam powziął wątpliwości co do jego występowania. Po drugie, niewłaściwe zastosowanie art. 44 ust. 2 u.o.p. polegające na objęciu działki nr [...]/135 ochroną, podczas gdy z zebranych dokumentów wynika, że istnienie stawów na działce skarżących nie ma żadnego wpływu na ewentualną populację fiołka. Po trzecie, niewłaściwe zastosowanie art. 42 u.o.p. przez uznanie, że objęcie działki nr [...]/135 użytkiem ekologicznym było prawidłowe, pomimo że na tej działce wykluczono występowanie fiołka, a zgodnie z art. 42 u.o.p. użytkiem ekologicznym mogą być wyłącznie pozostałości ekosystemów enumeratywnie wymienione w tym przepisie. Dotyczy to m.in. siedlisk oraz stanowisk rzadkich lub chronionych gatunków roślin, a więc objęcie użytkiem ekologicznym terenu, na którym takie siedliska przyrodnicze i stanowiska nie występują jest nieuzasadnione. Po czwarte, rażące naruszenie art. 42 oraz art. 44 ust. 2 u.o.p. polegające na podjęciu uchwały Rady Gminy Zabierzów w sposób dowolny, niezgodny z prawem, na podstawie niepełnych materiałów źródłowych i dokonaniu wykładni literalnej, a nie celowościowej powyższych przepisów oraz ustanowienia zbyt szerokich zakazów w zakresie ograniczeń w zagospodarowaniu terenu. W konsekwencji doszło do nieprawidłowego zastosowania tych przepisów, pomimo braku podstaw materialnoprawnych do ustanowienia użytku ekologicznego na terenie działki nr 69/135 Po piąte, art. 45 ust. 1 pkt 7 u.o.p. w związku z art. 42 u.o.p. oraz w związku z § 3 pkt 7 zaskarżonej uchwały Rady Gminy Zabierzów oraz art. 31 Konstytucji RP. Polegało to na ingerencji zaskarżonej uchwały w prawo własności skarżących oraz wprowadzenia także na terenie tej działki zakazu w zakresie zmiany sposobu użytkowania ziemi. W ocenie skarżących, na ich działce brak jest jakichkolwiek zasługujących na ochronę pozostałości ekosystemów. Doprowadziło to do naruszenia zasady adekwatności i proporcjonalności ograniczeń w zakresie prawa własności, w tym także naruszenia interesu prawnego skarżących, w stosunku do celu, dla którego ustanawia się dany użytek ekologiczny. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Po pierwsze, chybiony jest zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd I instancji rozstrzyga bowiem w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Norma ta określa zatem granice rozpoznania skargi przez wojewódzki sąd administracyjny, natomiast granice sprawy wyznacza jej przedmiot wynikający z treści zaskarżonego działania organu administracji publicznej. Oznacza to, że naruszenie tej normy zachodzi, jeżeli Sąd I instancji wykroczy poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – pomimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyjdzie poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które Sąd I instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Natomiast w tej sprawie Sąd I instancji ocenił legalność zaskarżonego aktu prawa miejscowego, czyli nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Sąd I instancji odniósł się także do wszystkich zarzutów skarżących, ale jednocześnie, nie będąc związany granicami tych zarzutów, dokonał analizy i oceny stanu prawnego sprawy, dokonując tej kontroli także w ramach swojej kognicji, o której stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a. Po drugie, nie są także zasadne zarzuty kasacyjne, które podnoszą naruszenie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. W prawidłowo ustalonym stanie faktycznym w tej sprawie nie nastąpiło bowiem niewłaściwe zastosowanie art. 44 ust. 1 i 2 u.o.p. dotyczące utworzenia przedmiotowego użytku ekologicznego, jak i objęcia działki ewidencyjnej nr [...]/135, będącej własnością skarżących, powyższą ochroną prawną. Wynika to z tego, że wbrew zarzutom kasacyjnym zaskarżona uchwała Rady Gminy Zabierzów z 23 września 2016 r. w sprawie utworzenia użytku ekologicznego "Uroczysto Podgołogórze" zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 44 ust. 1, ust. 2 i ust. 3a u.o.p. W szczególności precyzyjnie ustala zasięg przestrzenny i granice tej ochrony, która obejmuje także działkę ew. nr [...]/135, zakazy określone w § 5 uchwały zgodnie z art. 45 ust. 1 u.o.p. oraz określa szczególny cel ochrony. Jest to bowiem zachowanie stanowisk i siedliska fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser (objętego ścisłą ochroną gatunkową) usytuowanego na działce ew. nr [...]/40 obr. Rząska (§ 4 cyt. wyżej uchwały). Ponadto biorąc pod uwagę zgromadzony materiał dowodowy, a także treść uzgodnienia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Krakowie z 6 lipca 2016 r., należy stwierdzić, że wbrew zarzutom kasacyjnym prawidłowo został zrealizowany cel utworzenia tego obszaru specjalnego o charakterze przyrodniczym. Nie budzi bowiem wątpliwości, że zebrany materiał dowodowy potwierdza potrzebę ochrony w tej formie ochrony przyrody stanowisk i siedliska fiołka bagiennego. Wynika to przede wszystkim ze zgromadzonych w sprawie opracowań naukowych: "Inwentaryzacja populacji fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser na działce [...]/40 w Rząsce", "Inwentaryzacja populacji fiołka Rivina Viola riviniana Rchb. na działce nr [...]/40 w Rząsce" z 2015 roku, których autorami są prof. dr hab. E. D. i S.G., "Warunki hydrologiczne obszaru występowania fiołka bagiennego w Rząsce (stanowisko w obrębie b. użytku ekologicznego "Podgołogórze")" z 2015 roku, którego autorką jest Maria B., "Viola uliginosa Besser (1809), Fiołek bagienny. Ekspertyza taksonomiczna" opracowana przez J.M., a także "Analiza pozycji systematycznej fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser na działce nr [...]/40 w Rząsce" opracowanej w oparciu o już przeprowadzone badania genetyczne i cytologiczne, której autorami są E.C. i W.P. z 2015 r. Z tych względów należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w świetle powyższych opracowań naukowych wynika w sposób niebudzący wątpliwości występowanie na przedmiotowym obszarze fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser. Ponadto należy podkreślić, ze jest to stanowisko rzadkiego i chronionego gatunku rośliny w rozumieniu art. 42 u.o.p., który powinien być objęty ochroną w formie użytku ekologicznego, biorąc pod uwagę, że przedstawione wyżej opracowania naukowe stanowią wynik badań wielu zespołów specjalistów oraz zawierają obszerną argumentację jak i jednoznaczne, przekonujące wnioski. Dlatego też nie zmienia tych ustaleń faktycznych późniejsze oświadczenie prof. E. D. z 22 września 2016 r., wskazujące na możliwość przeprowadzenia jeszcze dodatkowych badań populacji fiołka bagiennego Viola uliginosa Besser, w okresie kwitnienia tej rośliny. Ponadto właśnie w opracowaniu prof. E. D. z 2012 r. znajduje się fotografia kwitnącego fiołka bagiennego w Rząsce, wykonana 4 maja 2012 r. Oznacza to, że należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym organ słusznie przyjął stan faktyczny w oparciu o powyższe opracowania naukowe, a nie tylko oświadczenie prof. E. D. z 22 września 2016 r. Z tych względów nie można przyjąć stanowiska skarżących, zgodnie z którym konieczne jest ustalenie, czy fiołek bagienny Viola uliginosa Besser w ogóle występuje w Rząsce. Jak wynika z powyższych opracowań naukowych i stanowiska organu współdziałającego, występowanie Viola uliginosa Besser znajduje potwierdzenie nie tylko w aktualnych badaniach. Fiołek bagienny został bowiem naukowo opisany po raz pierwszy przez Walibalda S. Bessera w 1809 r. właśnie na stanowisku w Rząsce (locus classicus czyli stanowisko klasyczne gatunku). Z kolei jego występowanie na tym stanowisku w ostatnich latach potwierdzono jeszcze w 1978 r., 2001 r., 2004 r., 2006 r., 2012 r., 2014 r. i 2015 r. Po trzecie, chybiony jest również zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 45 ust. 1 pkt 7 u.o.p. w związku z art. 42 u.o.p. oraz w związku z § 3 pkt 7 zaskarżonej uchwały jak i art. 31 Konstytucji RP. Na wstępie należy zaznaczyć, że zaskarżona uchwała Rady Gminy Zabierzów z 23 września 2016 r. nr XXI/225/16 w ogóle nie zawiera takiego przepisu jak "§ 3 pkt 7", ponieważ zakaz dotyczący zmiany sposobu użytkowania ziemi wprowadził § 5 pkt 7 tej uchwały. Ponadto niezasadny jest zarzut dotyczący naruszenia zasady adekwatności i zasady proporcjonalności w zakresie ochrony prawa własności skarżących, spowodowany objęciem ich działki nr [...]/15 ochroną w formie użytku ekologicznego, w tym także co do zakazu zmiany sposobu użytkowania. Należy bowiem podzielić stanowisko Sądu I instancji, że granice tego użytku ekologicznego mają oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym, a w szczególności w opracowaniu z 2015 r. autorstwa M. B. pt. "Warunki hydrologiczne obszaru występowania fiołka bagiennego w Rząsce (stanowisko w obrębie b. użytku ekologicznego "Podgołogórze")". Wynika z niego jednoznacznie, że w celu zabezpieczenia stanowiska fiołka bagiennego konieczna jest ochrona prawie całej zlewni potoku i stąd niezbędne jest utrzymanie ciągłości cieków wodnych na całym tym obszarze. Ponadto niewielkie cieki razem ze zbiorowiskami roślinnymi pełnią kluczową funkcję przyrodniczą, tworząc struktury krajobrazowe, które sprzyjają migracji wielu różnych grup gatunków. Zapewniają także prawidłowe warunki aerosanitarne na tym obszarze, jak i niezbędny poziom wód śródlądowych konieczny dla zachowania stanowiska fiołka bagiennego, stąd należało objąć tą ochroną także działkę ewidencyjną nr [...]/135 będącą własnością skarżących. Oznacza to, że ustalenie granic tego użytku ekologicznego prawidłowo jest oparte na powyższych ustaleniach faktycznych stanowiących materiał dowodowy tej sprawy. Należy również podzielić stanowisko Sądu I instancji, że podstawy utworzenia użytku ekologicznego są zrelatywizowane oraz podlegają analizie i ocenie w odniesieniu do danego obszaru specjalnego o charakterze przyrodniczym, a nie w odniesieniu do określonych działek ewidencyjnych. Oznacza to, że granice użytku ekologicznego nie muszą się pokrywać lub zamykać w granicach działki, na której znajduje się stanowisko chronionej rośliny. Wynika to z tego, że granice użytku ekologicznego powinny być ustalane biorąc pod uwagę przedmiot ochrony związany z celem utworzenia danego użytku ekologicznego, a nie granice działki ewidencyjnej. Dlatego też trzeba także podzielić stanowisko Sądu I instancji, że utworzenie danego użytku ekologicznego, jak i zakazy wprowadzone w interesie publicznym w § 5 cyt. uchwały, nie naruszają zasady proporcjonalności jak i istoty prawa własności, o której stanowi art. 31 ust. 1 Konstytucji RP. Z tych względów i na podstawie art. 184 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI