Orzeczenie

II OSK 1628/11Sprzedaż porzuconych zwierząt interpretacja kodeksu cywilnego

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona zwierzątbezdomne zwierzętauchwała rady gminykodeks cywilnyustawa o ochronie zwierzątwłasność zwierzątporzucenie zwierzęciasprzedaż zwierzątsąd administracyjny

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w Starachowicach w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt. Uchwała ta, w § 6 ust. 2, dopuszczała sprzedaż lub uśpienie psów i kotów po upływie określonych terminów pobytu w schronisku (14 dni dla psów, 5 dni dla kotów). Stowarzyszenie [...] zaskarżyło tę uchwałę, argumentując, że zwierzęta, w świetle ustawy o ochronie zwierząt, nie są rzeczami i nie można ich sprzedawać. Podkreślano, że ustawa o ochronie zwierząt opiera się na koncepcji "dereifikacji" zwierząt, traktując je jako istoty żyjące zdolne do odczuwania cierpienia. Stowarzyszenie twierdziło, że przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy mogą być stosowane do zwierząt tylko w sprawach nieuregulowanych ustawą, a kwestia sprzedaży bezdomnych zwierząt jest uregulowana w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach częściowo uwzględnił skargę, stwierdzając nieważność § 8 ust. 1 uchwały (dotyczący eutanazji zwierząt agresywnych, kalekich i nieuleczalnie chorych) oraz § 6 ust. 2 w części dotyczącej uśmiercania po terminie. Sąd I instancji uznał jednak, że sprzedaż zwierząt po terminie jest dopuszczalna, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy porzuconych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Stowarzyszenia, uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował przepisy. NSA podkreślił, że art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt stanowi odesłanie do przepisów dotyczących rzeczy w sprawach nieuregulowanych ustawą. Sąd uznał, że przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy, w tym art. 180 i 181 kc (dotyczące porzucenia rzeczy i nabycia własności rzeczy niczyjej), mogą być odpowiednio stosowane do zwierząt. W szczególności, NSA stwierdził, że czyn porzucenia zwierzęcia z zamiarem pozbycia się go jest związany z tym zamiarem i pozwala na stosowanie art. 181 kc, co oznacza, że zwierzę porzucone może stać się własnością osoby, która je przygarnie, a następnie może być sprzedane po upływie terminów określonych w uchwale. NSA rozróżnił sytuację zwierząt porzuconych od zwierząt zabłąkanych lub uciekłych, do których stosuje się przepisy o rzeczach znalezionych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uchwała w zakresie dopuszczającym sprzedaż zwierząt porzuconych jest zgodna z prawem.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów o ochronie zwierząt w powiązaniu z Kodeksem cywilnym, zwłaszcza w kontekście porzucenia zwierząt i możliwości ich sprzedaży.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji porzuconych zwierząt i możliwości ich sprzedaży przez gminy. Nie przesądza o wszystkich aspektach traktowania zwierząt jako podmiotów prawa.

Zagadnienia prawne (3)

Czy przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy, w tym możliwość nabycia własności rzeczy porzuconej, mogą być odpowiednio stosowane do zwierząt bezdomnych w kontekście uchwał gminnych dotyczących ich wyłapywania i dalszego postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy mogą być odpowiednio stosowane do zwierząt, w tym zezwalające na sprzedaż zwierząt porzuconych po upływie określonych terminów.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie zwierząt zawiera odesłanie do przepisów dotyczących rzeczy w sprawach nieuregulowanych. Czyn porzucenia zwierzęcia z zamiarem pozbycia się go pozwala na stosowanie art. 181 kc, co oznacza, że zwierzę porzucone może stać się własnością osoby, która je przygarnie, a następnie może być sprzedane po upływie terminów określonych w uchwale.

Czy uchwała rady gminy dopuszczająca sprzedaż lub uśmiercenie bezdomnych zwierząt po upływie określonego czasu pobytu w schronisku jest zgodna z ustawą o ochronie zwierząt?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Uchwała dopuszczająca sprzedaż zwierząt po upływie terminów jest zgodna z prawem, o ile stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Uśmiercanie zwierząt po terminie pobytu w schronisku zostało uznane za niezgodne z prawem przez sąd niższej instancji, ale kwestia ta nie była przedmiotem skargi kasacyjnej w tej części.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny uznał, że sprzedaż zwierząt porzuconych jest dopuszczalna na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących rzeczy porzuconych. Ustawa o ochronie zwierząt nie reguluje tej kwestii wprost, a odesłanie do przepisów o rzeczach pozwala na takie rozwiązanie.

Czy zwierzęta, w szczególności bezdomne, mogą być traktowane jako rzeczy w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, zwłaszcza w kontekście nabycia własności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zwierzęta nie są rzeczami (dereifikacja), ale przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy mogą być do nich odpowiednio stosowane w zakresie nieuregulowanym ustawą o ochronie zwierząt, w tym w kwestii własności i obrotu.

Uzasadnienie

Ustawa o ochronie zwierząt stanowi, że zwierzę nie jest rzeczą, ale jednocześnie zawiera odesłanie do przepisów o rzeczach. Sąd podkreślił, że 'odpowiednie stosowanie' wymaga uwzględnienia specyfiki zwierzęcia jako istoty żyjącej, ale nie wyklucza stosowania przepisów cywilnych, np. dotyczących porzucenia i nabycia własności.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia [...] w J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach.

Przepisy (15)

Główne

u.o.zw. art. 11 § ust. 1

Ustawa o ochronie zwierząt

Nakłada na gminę obowiązek zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom.

u.o.zw. art. 1 § ust. 1

Ustawa o ochronie zwierząt

Stanowi, że zwierzę nie jest rzeczą.

u.o.zw. art. 1 § ust. 2

Ustawa o ochronie zwierząt

W sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.

u.o.zw. art. 33 § ust. 1

Ustawa o ochronie zwierząt

Enumeratywnie wylicza dopuszczalne powody uśmiercania zwierząt.

k.c. art. 180

Kodeks cywilny

Dotyczy wyzbycia się własności rzeczy ruchomej przez porzucenie.

k.c. art. 181

Kodeks cywilny

Dotyczy nabycia własności rzeczy niczyjej przez objęcie w posiadanie samoistne.

Pomocnicze

u.o.zw. art. 4 § pkt 16

Ustawa o ochronie zwierząt

Definiuje czyn porzucenia zwierzęcia jako związany z zamiarem pozbycia się go.

u.o.zw. art. 6 § ust. 2 pkt 11

Ustawa o ochronie zwierząt

Porzucenie zwierzęcia stanowi jeden z przypadków znęcania się nad zwierzęciem.

u.o.zw. art. 11 § ust. 2

Ustawa o ochronie zwierząt

Przewiduje wydanie przepisów wykonawczych dotyczących zasad i warunków wyłapywania zwierząt bezdomnych.

u.o.zw. art. 11 § ust. 3

Ustawa o ochronie zwierząt

Rada gminy określa wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z tymi zwierzętami.

k.c. art. 183 § § 2

Kodeks cywilny

Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do zwierząt, które zabłąkały się lub uciekły.

k.c. art. 187

Kodeks cywilny

Reguluje nabycie własności rzeczy znalezionej.

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 184

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

u.s.g. art. 101 § ust. 1

Ustawa o samorządzie gminnym

Dotyczy prawa do zaskarżania uchwał przez organizacje społeczne.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Możliwość odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących rzeczy do zwierząt, w tym art. 180 i 181 kc, w odniesieniu do zwierząt porzuconych.

Odrzucone argumenty

Argument Stowarzyszenia, że zwierzęta nie są rzeczami i nie można ich sprzedawać, co wyklucza stosowanie przepisów kc o rzeczach. • Argument Stowarzyszenia, że przepisy Kodeksu cywilnego o rzeczach znalezionych (art. 183 § 2 kc) nie mają zastosowania do zwierząt bezdomnych, wobec których gmina ma obowiązek opieki.

Godne uwagi sformułowania

Czyn porzucenia zwierzęcia przez człowieka (art. 4 pkt 16) jest związany z zamiarem pozbycia się zwierzęcia. • Ustawa nakazuje przyjąć, iż czyn porzucenia zwierzęcia [...] jest związany z zamiarem pozbycia się zwierzęcia. • Takie założenie, w przypadkach porzucenia zwierzęcia, pozwala stosować normę zawartą w art. 181 kc. • Ustawa każe stosować przepisy dotyczące rzeczy "odpowiednio". • Właściciel traci własność psa i nie trzeba czekać na wyrok skazujący za znęcanie się, który przecież może nigdy nie zapaść.

Skład orzekający

Wojciech Mazur

przewodniczący

Jerzy Bujko

sędzia

Bożena Popowska

sędzia del. WSA sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o ochronie zwierząt w powiązaniu z Kodeksem cywilnym, zwłaszcza w kontekście porzucenia zwierząt i możliwości ich sprzedaży."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji porzuconych zwierząt i możliwości ich sprzedaży przez gminy. Nie przesądza o wszystkich aspektach traktowania zwierząt jako podmiotów prawa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i ich statusu prawnego, a także interpretacji przepisów cywilnych w kontekście prawa administracyjnego.

“Czy porzucone zwierzę można sprzedać? NSA wyjaśnia, jak stosować Kodeks cywilny do zwierząt.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst