II OSK 1628/11Sprzedaż porzuconych zwierząt interpretacja kodeksu cywilnego
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła zgodności z prawem uchwały Rady Miejskiej w Starachowicach w sprawie zasad i warunków wyłapywania bezdomnych zwierząt. Uchwała ta, w § 6 ust. 2, dopuszczała sprzedaż lub uśpienie psów i kotów po upływie określonych terminów pobytu w schronisku (14 dni dla psów, 5 dni dla kotów). Stowarzyszenie [...] zaskarżyło tę uchwałę, argumentując, że zwierzęta, w świetle ustawy o ochronie zwierząt, nie są rzeczami i nie można ich sprzedawać. Podkreślano, że ustawa o ochronie zwierząt opiera się na koncepcji "dereifikacji" zwierząt, traktując je jako istoty żyjące zdolne do odczuwania cierpienia. Stowarzyszenie twierdziło, że przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy mogą być stosowane do zwierząt tylko w sprawach nieuregulowanych ustawą, a kwestia sprzedaży bezdomnych zwierząt jest uregulowana w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach częściowo uwzględnił skargę, stwierdzając nieważność § 8 ust. 1 uchwały (dotyczący eutanazji zwierząt agresywnych, kalekich i nieuleczalnie chorych) oraz § 6 ust. 2 w części dotyczącej uśmiercania po terminie. Sąd I instancji uznał jednak, że sprzedaż zwierząt po terminie jest dopuszczalna, powołując się na przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy porzuconych. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną Stowarzyszenia, uznał, że Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował przepisy. NSA podkreślił, że art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie zwierząt stanowi odesłanie do przepisów dotyczących rzeczy w sprawach nieuregulowanych ustawą. Sąd uznał, że przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy, w tym art. 180 i 181 kc (dotyczące porzucenia rzeczy i nabycia własności rzeczy niczyjej), mogą być odpowiednio stosowane do zwierząt. W szczególności, NSA stwierdził, że czyn porzucenia zwierzęcia z zamiarem pozbycia się go jest związany z tym zamiarem i pozwala na stosowanie art. 181 kc, co oznacza, że zwierzę porzucone może stać się własnością osoby, która je przygarnie, a następnie może być sprzedane po upływie terminów określonych w uchwale. NSA rozróżnił sytuację zwierząt porzuconych od zwierząt zabłąkanych lub uciekłych, do których stosuje się przepisy o rzeczach znalezionych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że uchwała w zakresie dopuszczającym sprzedaż zwierząt porzuconych jest zgodna z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o ochronie zwierząt w powiązaniu z Kodeksem cywilnym, zwłaszcza w kontekście porzucenia zwierząt i możliwości ich sprzedaży.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji porzuconych zwierząt i możliwości ich sprzedaży przez gminy. Nie przesądza o wszystkich aspektach traktowania zwierząt jako podmiotów prawa.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy, w tym możliwość nabycia własności rzeczy porzuconej, mogą być odpowiednio stosowane do zwierząt bezdomnych w kontekście uchwał gminnych dotyczących ich wyłapywania i dalszego postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy mogą być odpowiednio stosowane do zwierząt, w tym zezwalające na sprzedaż zwierząt porzuconych po upływie określonych terminów.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie zwierząt zawiera odesłanie do przepisów dotyczących rzeczy w sprawach nieuregulowanych. Czyn porzucenia zwierzęcia z zamiarem pozbycia się go pozwala na stosowanie art. 181 kc, co oznacza, że zwierzę porzucone może stać się własnością osoby, która je przygarnie, a następnie może być sprzedane po upływie terminów określonych w uchwale.
Czy uchwała rady gminy dopuszczająca sprzedaż lub uśmiercenie bezdomnych zwierząt po upływie określonego czasu pobytu w schronisku jest zgodna z ustawą o ochronie zwierząt?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Uchwała dopuszczająca sprzedaż zwierząt po upływie terminów jest zgodna z prawem, o ile stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego. Uśmiercanie zwierząt po terminie pobytu w schronisku zostało uznane za niezgodne z prawem przez sąd niższej instancji, ale kwestia ta nie była przedmiotem skargi kasacyjnej w tej części.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny uznał, że sprzedaż zwierząt porzuconych jest dopuszczalna na podstawie odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących rzeczy porzuconych. Ustawa o ochronie zwierząt nie reguluje tej kwestii wprost, a odesłanie do przepisów o rzeczach pozwala na takie rozwiązanie.
Czy zwierzęta, w szczególności bezdomne, mogą być traktowane jako rzeczy w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, zwłaszcza w kontekście nabycia własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zwierzęta nie są rzeczami (dereifikacja), ale przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące rzeczy mogą być do nich odpowiednio stosowane w zakresie nieuregulowanym ustawą o ochronie zwierząt, w tym w kwestii własności i obrotu.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie zwierząt stanowi, że zwierzę nie jest rzeczą, ale jednocześnie zawiera odesłanie do przepisów o rzeczach. Sąd podkreślił, że 'odpowiednie stosowanie' wymaga uwzględnienia specyfiki zwierzęcia jako istoty żyjącej, ale nie wyklucza stosowania przepisów cywilnych, np. dotyczących porzucenia i nabycia własności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (15)
Główne
u.o.zw. art. 11 § ust. 1
Ustawa o ochronie zwierząt
Nakłada na gminę obowiązek zapewnienia opieki bezdomnym zwierzętom.
u.o.zw. art. 1 § ust. 1
Ustawa o ochronie zwierząt
Stanowi, że zwierzę nie jest rzeczą.
u.o.zw. art. 1 § ust. 2
Ustawa o ochronie zwierząt
W sprawach nieuregulowanych w ustawie do zwierząt stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące rzeczy.
u.o.zw. art. 33 § ust. 1
Ustawa o ochronie zwierząt
Enumeratywnie wylicza dopuszczalne powody uśmiercania zwierząt.
k.c. art. 180
Kodeks cywilny
Dotyczy wyzbycia się własności rzeczy ruchomej przez porzucenie.
k.c. art. 181
Kodeks cywilny
Dotyczy nabycia własności rzeczy niczyjej przez objęcie w posiadanie samoistne.
Pomocnicze
u.o.zw. art. 4 § pkt 16
Ustawa o ochronie zwierząt
Definiuje czyn porzucenia zwierzęcia jako związany z zamiarem pozbycia się go.
u.o.zw. art. 6 § ust. 2 pkt 11
Ustawa o ochronie zwierząt
Porzucenie zwierzęcia stanowi jeden z przypadków znęcania się nad zwierzęciem.
u.o.zw. art. 11 § ust. 2
Ustawa o ochronie zwierząt
Przewiduje wydanie przepisów wykonawczych dotyczących zasad i warunków wyłapywania zwierząt bezdomnych.
u.o.zw. art. 11 § ust. 3
Ustawa o ochronie zwierząt
Rada gminy określa wyłapywanie bezdomnych zwierząt oraz rozstrzyganie o dalszym postępowaniu z tymi zwierzętami.
k.c. art. 183 § § 2
Kodeks cywilny
Przepisy o rzeczach znalezionych stosuje się odpowiednio do zwierząt, które zabłąkały się lub uciekły.
k.c. art. 187
Kodeks cywilny
Reguluje nabycie własności rzeczy znalezionej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania przez NSA.
u.s.g. art. 101 § ust. 1
Ustawa o samorządzie gminnym
Dotyczy prawa do zaskarżania uchwał przez organizacje społeczne.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Możliwość odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących rzeczy do zwierząt, w tym art. 180 i 181 kc, w odniesieniu do zwierząt porzuconych.
Odrzucone argumenty
Argument Stowarzyszenia, że zwierzęta nie są rzeczami i nie można ich sprzedawać, co wyklucza stosowanie przepisów kc o rzeczach. • Argument Stowarzyszenia, że przepisy Kodeksu cywilnego o rzeczach znalezionych (art. 183 § 2 kc) nie mają zastosowania do zwierząt bezdomnych, wobec których gmina ma obowiązek opieki.
Godne uwagi sformułowania
Czyn porzucenia zwierzęcia przez człowieka (art. 4 pkt 16) jest związany z zamiarem pozbycia się zwierzęcia. • Ustawa nakazuje przyjąć, iż czyn porzucenia zwierzęcia [...] jest związany z zamiarem pozbycia się zwierzęcia. • Takie założenie, w przypadkach porzucenia zwierzęcia, pozwala stosować normę zawartą w art. 181 kc. • Ustawa każe stosować przepisy dotyczące rzeczy "odpowiednio". • Właściciel traci własność psa i nie trzeba czekać na wyrok skazujący za znęcanie się, który przecież może nigdy nie zapaść.
Skład orzekający
Wojciech Mazur
przewodniczący
Jerzy Bujko
sędzia
Bożena Popowska
sędzia del. WSA sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o ochronie zwierząt w powiązaniu z Kodeksem cywilnym, zwłaszcza w kontekście porzucenia zwierząt i możliwości ich sprzedaży."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji porzuconych zwierząt i możliwości ich sprzedaży przez gminy. Nie przesądza o wszystkich aspektach traktowania zwierząt jako podmiotów prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu ochrony zwierząt i ich statusu prawnego, a także interpretacji przepisów cywilnych w kontekście prawa administracyjnego.
“Czy porzucone zwierzę można sprzedać? NSA wyjaśnia, jak stosować Kodeks cywilny do zwierząt.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.