II OSK 1526/25

II OSK 1526/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2026-06-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Despot - Mładanowicz /przewodniczący/
Grzegorz Rząsa /sprawozdawca/
Paweł Miładowski
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej C. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2363/24 w sprawie ze skargi C. W. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia 30 lipca 2024 r. nr DL.WIPO.4100.1779.2024/JPP w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 28 stycznia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wa 2363/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę C. W., obywatelki Republiki Federalnej Niemiec, Królestwa Szwecji oraz Federacji Rosyjskiej (dalej: "skarżąca", "skarżąca kasacyjnie") na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z 30 lipca 2024 r. nr DL.WIPO.4100.1779.2024/JPP. Postanowieniem tym, Szef Urzędu utrzymał w mocy postanowienie Wojewody Lubelskiego (dalej: "Wojewoda", "organ pierwszej instancji") z 9 maja 2024 r. nr SO-VI.6152.145.2024.MDA, którym odmówiono skarżącej, wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt stały.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła skarżąca, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów:
a. prawa materialnego, tj.:
- naruszenie art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2024 r. poz. 769; dalej: "ustawa o cudzoziemcach" lub "u.o.c.") przez jego niewłaściwą wykładnię w sytuacji, gdy wszechstronnie oceniony materiał dowodowy powinien prowadzić do wniosku, że skarżąca nie jest obywatelem, o którym mowa w przywołanym przepisie ustawy o cudzoziemcach, a więc jej wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt stały nie podlega ustawowemu wyłączeniu;
b. prawa procesowego, tj.:
- art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1 k.p.a., polegające na tym, że WSA w Warszawie dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej wyrażającej się w niedostrzeżeniu tego, że wadliwe było utrzymanie przez organ drugiej instancji zaskarżonego postanowienia organu pierwszej instancji, pomimo że istniały podstawy do jego uchylenia, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi w sytuacji, gdy w stanie faktycznym niniejszej sprawy brak jest podstaw do przyjęcia, że tenże stan faktyczny stanowi sytuację oczywistą, niewymagającą analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, a zatem nie jest stanem, gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania;
- art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 2 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, polegające na tym, że sąd I instancji dokonał niewłaściwej kontroli legalności działalności organów administracji publicznej wyrażającej się w niedostrzeżeniu tego, że organy obydwu instancji w sposób wadliwy wyłożyły i zastosowały przepisy prawa materialnego, w sposób mający wpływ na wynik sprawy, co skutkowało wadliwym oddaleniem skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia, a co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
- w następstwie naruszenie art. 151 w zw. z art. 135 p.p.s.a., przez ich niewłaściwe zastosowanie lub niezastosowanie w realiach niniejszej sprawy i oddalenie skargi w całości w sytuacji, gdy w oparciu o zastosowanie przewidzianych ustawą środków w celu usunięcia naruszenia prawa, skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Na podstawie przywołanych zarzutów skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie skarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz oświadczyła, że nie wnosi o przeprowadzenie rozprawy. Ponadto o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu według norm przepisanych, z uwzględnieniem aktualnego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oświadczając, że nie zostały one uiszczone w żadnej części.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.
3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA).
3.4. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do kwestii oceny prawidłowości zastosowania art. 61a k.p.a. w zw. z art. 2 pkt 2 u.o.c. W sprawie bezsporne jest, że warunkiem wstępnym merytorycznego rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt stały jest ustalenie, że został on złożony przez cudzoziemca niebędącego obywatelem UE. Do spraw dotyczących wjazdu i pobytu obywateli UE nie stosuje się bowiem przepisów ustawy o cudzoziemcach (art. 2 pkt 2 u.o.c.) Kwestie te podlegają natomiast regulacji ustawy z dnia 14 lipca 2006 r. o wjeździe na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, pobycie oraz wyjeździe z tego terytorium obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej i członków ich rodzin. Niestosowanie przepisów u.o.c. wyłącza zatem konieczność analizy zarówno przesłanek udzielenia zezwolenia na pobyt stały (art. 195 u.o.c.), jak i przesłanek odmowy jego udzielenia (art. 197 u.o.c.).
3.5. Jedną z przesłanek zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. jest istnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 978/23; NSA z 20 grudnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., sygn. akt II OSK 1622/20, CBOSA). Oznacza to, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. możliwa jest wyłącznie w sytuacji, gdy istnienie "innych uzasadnionych przyczyn" jest możliwe do ustalenia bez podejmowania zawansowanych czynności wyjaśniających, wykraczających poza wstępną analizę dokumentów zawartych w aktach sprawy (por. np. wyroki NSA z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II OSK 565/20 oraz z 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2487/21, CBOSA).
3.6. Niezależnie od kwestii niewykazania przez skarżącą skutecznego zrzeczenia się obywatelstwa Republiki Federalnej Niemiec, bezsporne pozostaje, że nadal posiada obywatelstwo Królestwa Szwecji. Okoliczność ta nie była zresztą przez nią kwestionowana, a wręcz przeciwnie – we wniosku dotyczącym prawa pobytu na terytorium RP sama wskazała obywatelstwo państwa członkowskiego UE, legitymując się również ważnym szwedzkim dokumentem podróży. Skoro okoliczność posiadania przez skarżącą chociażby jednego obywatelstwa państwa członkowskiego UE wyłącza możliwość zastosowania przepisów u.o.c., to należy przyjąć, że mamy do czynienia z oczywistą bezprzedmiotowością postępowania uregulowanego w tej ustawie (która, w razie wszczęcia postępowania, musiałaby skutkować jego umorzeniem na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.), a tym samym zaistniały podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a.
3.7. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
3.8. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy wskazać, że zgodnie z art. 254 § 1 p.p.s.a. właściwy do orzekania w takiej sprawie jest sąd pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 1250/24, CBOSA).