II OSK 1525/06

Naczelny Sąd Administracyjny2008-02-01
NSAbudowlaneWysokansa
prawo budowlanesamowola budowlananakaz rozbiórkipark krajobrazowyplan zagospodarowania przestrzennegoochrona przyrodydecyzja administracyjnaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną w sprawie nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanych obiektów rekreacyjnych i gospodarczych na terenie Parku Krajobrazowego, uznając, że naruszenie planu zagospodarowania przestrzennego należy oceniać według daty budowy.

Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki obiektów budowlanych wybudowanych samowolnie na działce położonej w granicach Parku Krajobrazowego. Organy administracji nakazały rozbiórkę, wskazując na brak pozwolenia na budowę oraz naruszenie planu zagospodarowania przestrzennego, który nie przewidywał zabudowy na tym terenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał decyzję w mocy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podkreślając, że naruszenie planu zagospodarowania przestrzennego należy oceniać według daty budowy, a nie daty orzekania, co było kluczowym zarzutem skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Decyzja ta, utrzymująca w mocy nakaz Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, nakazywała rozbiórkę rekreacyjnego obiektu budowlanego oraz pomieszczenia gospodarczego, wybudowanych samowolnie na działce nr [...] w W., położonej na terenie [...] Parku Krajobrazowego. Organy administracji wskazały, że obiekty zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę, na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę zgodnie z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego, a także z uwagi na ochronę przyrodniczą Parku Krajobrazowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że organy prawidłowo zastosowały art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., a względy ochrony przyrody uzasadniały nakaz rozbiórki. Skarżąca kasacyjnie zarzucała m.in. błędną wykładnię przepisów prawa miejscowego i naruszenie zasady nieretroakcji, twierdząc, że przepisy dotyczące ochrony parku nie mogą być stosowane do obiektów wybudowanych przed ich wejściem w życie. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty są nieuzasadnione. Sąd podkreślił ugruntowany pogląd, że zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym należy badać według daty budowy, a nie daty orzekania. Wskazał, że istniały podstawy do nakazania rozbiórki zarówno na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, jak i art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd uznał również za nieuzasadnione zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym zarzut przemilczenia kwestii bezczynności organów czy naruszenia Konstytucji RP.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym przy samowolnie wybudowanym obiekcie należy oceniać według daty budowy obiektu, a nie daty orzekania przez organ administracji.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił ugruntowany pogląd orzecznictwa, że zgodność samowolnie wybudowanego obiektu z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym bada się według daty wzniesienia budynku.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (18)

Główne

Dekret w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. art. 37 § ust. 2

Przepis ten odnosi się do sytuacji, gdy istnieją inne ważne przyczyny uzasadniające nakaz rozbiórki, które należy oceniać według stanu na dzień orzekania.

u.p.b. art. 37 § ust. 1 pkt 1

Prawo budowlane

Nakaz rozbiórki obiektu wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju.

Pomocnicze

u.p.b. art. 28

Prawo budowlane

Wymagało pozwolenia na budowę.

u.p.b. art. 103 § ust. 2

Prawo budowlane

Do obiektów powstałych samowolnie, których budowa została zakończona przed 1 stycznia 1995 r., stosuje się przepisy dotychczasowe (art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r.).

u.p.b. art. 80 § ust. 2 pkt 1

Prawo budowlane

u.p.b. art. 83 § ust. 1

Prawo budowlane

Ustawa o planowaniu przestrzennym

Dotyczy przeznaczenia terenu pod zabudowę.

Ustawa o ochronie przyrody

Określa zakazy i ograniczenia na terenach parków krajobrazowych.

u.p.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Dotyczy obowiązku badania przez sąd stanu faktycznego i zgodności z regułami procedury.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy oceny wiarygodności i mocy dowodów.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy oddalenia skargi.

p.p.s.a. art. 134 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dotyczy zakresu kognicji sądu.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o oddaleniu skargi kasacyjnej.

Konst. RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego.

Konst. RP art. 7

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Działanie organów władzy na podstawie i w granicach prawa.

Konst. RP art. 32

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Równość wobec prawa.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przepisów o planowaniu przestrzennym należy oceniać według daty budowy, a nie daty orzekania. Istniały podstawy do nakazania rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. (budowa bez pozwolenia na terenie nieprzeznaczonym pod zabudowę). Rozbiórka była uzasadniona względami ochrony przyrody.

Odrzucone argumenty

Przepisy prawa miejscowego (rozporządzenia Wojewody) dotyczące zakazu lokalizowania nowych obiektów budowlanych nie mogą być stosowane do obiektów wybudowanych przed ich wejściem w życie (zasada nieretroakcji). Sąd I instancji naruszył przepisy postępowania, nie badając stanu faktycznego z zachowaniem reguł K.p.a. (art. 77, 80 K.p.a.). Sąd I instancji naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. przez przemilczenie bezczynności organów w zakresie ustalenia sposobu zagospodarowania działki. Sąd I instancji naruszył art. 134 § 1 P.p.s.a. przez wybiórczą kontrolę materiału dowodowego i pominięcie zarzutów opartych o przepisy Konstytucji RP.

Godne uwagi sformułowania

zgodności samowolnie wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. obiektu budowlanego z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym nie bada się według daty orzekania w sprawie przez organ administracji a według daty wzniesienia budynku warunkiem zastosowania przez organ instytucji przymusowej rozbiórki obiektu przewidzianej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek, to jest: rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego zezwolenia, naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w czasie budowy Oparcie decyzji na przepisie art. 37 ust. 2 tej ustawy, którego wykładnia dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie budzi zastrzeżeń, nie miało wpływu na zasadność tego orzeczenia, skoro decyzja o rozbiórce mogła zapaść zarówno na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, jak i art. 37 ust. 2 wymienionej ustawy.

Skład orzekający

Joanna Runge - Lissowska

przewodniczący

Anna Lech

członek

Jerzy Krupiński

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. dotyczących samowoli budowlanej, oceny zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego według daty budowy, oraz stosowania przepisów o ochronie przyrody do obiektów istniejących."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy przepisów Prawa budowlanego z 1974 r., które zostały zastąpione nowymi regulacjami. Jednakże zasada oceny zgodności z planem według daty budowy może mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy typowego problemu samowoli budowlanej i konfliktu z ochroną przyrody, ale kluczowe jest tu rozstrzygnięcie dotyczące momentu oceny zgodności z planem zagospodarowania przestrzennego, co ma znaczenie praktyczne dla interpretacji przepisów.

Samowola budowlana w parku krajobrazowym: Kiedy liczy się data budowy, a nie decyzji?

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1525/06 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-02-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-09-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Lech
Jerzy Krupiński /sprawozdawca/
Joanna Runge - Lissowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 447/05 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-05-10
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1918 nr 21 poz 67
art. 37 ust. 2
Dekret w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędziowie NSA Anna Lech NSA Jerzy Krupiński (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Gd 447/05 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 10 maja 2006 r., sygn. akt II SA/Gd 447/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia [...], nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nr [...], nakazującą rozebranie przez skarżącą rekreacyjnego obiektu budowlanego oraz pomieszczenia gospodarczego, wybudowanych w warunkach samowoli budowlanej na działce nr [...], położonej w W..
Wyrok wydany został w następujących okolicznościach sprawy.
Wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.) w związku z art. 103 ust. 2 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) nakazał M. B. rozebrać wybudowany bez pozwolenia budowlanego, obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, nietrwale związany z gruntem, parterowy, z dachem dwuspadowym kryty papą oraz obiekt budowlany pełniący funkcję sanitarną i gospodarczą, o konstrukcji drewnianej, parterowy z dachem jednospadowym. W uzasadnieniu organ stwierdził, iż dla terenu działki nr [...] w obrębie W. nie istnieje obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego, natomiast poprzedni plan ogólnego zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzony Uchwałą Nr [...] w K. z dnia [...]., który obowiązywał do dnia [...], stanowił, że teren działki oznaczonej geodezyjnie [...] przeznaczony był pod uprawy polowe i ogrodnicze. Z powyższego zapisu jednoznacznie wynika, iż przedmiotowe obiekty zostały wybudowane na terenie, który zgodnie z przepisami ustawy o planowaniu przestrzennym (obowiązującej w dacie ich wybudowania) nie były przeznaczone pod zabudowę. Jednocześnie organ wyjaśnił, że działka nr [...] zlokalizowana w W., jest położona na terenie [...] Parku Krajobrazowego, na którym to obszarze Rozporządzeniem Wojewody G. nr [...], z dnia [...], wprowadzono zakazy, ograniczenia i obowiązki celem zachowania wartości przyrodniczych, historycznych i kulturowych parków krajobrazowych. Organ podkreślił, iż nie bez znaczenia jest również całkowicie przypadkowa lokalizacja obiektów budowlanych na przedmiotowej działce, która w połączeniu z zabudową działek sąsiednich, nie tworzy żadnej regularnej linii zabudowy, stwarza chaos przestrzenny i architektoniczny oraz powoduje degradację krajobrazu naturalnego. Z kolei nieuregulowana gospodarka wodno – ściekowa ma znaczący wpływ na degradację środowiska naturalnego wpisanego w krajobraz [...] Parku Krajobrazowego. Obiekty służą do korzystania z działki nr [...] jako działki rekreacyjnej i zostały wybudowane bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, które zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., było wymagane. Organ wskazał, iż z uwagi na to, że plan zagospodarowania przestrzennego na terenie gminy K. utracił z dniem [...] swą moc prawną, nie ma podstaw prawnych do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., w związku z czym postępowanie zostało rozstrzygnięte w oparciu o art. 37 ust. 2 ustawy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła M. B., wnosząc o jej uchylenie bądź jej zawieszenie do czasu zakończenia przez Gminę K. prac nad planem zagospodarowania przestrzennego obszaru obejmującego m. in. działkę nr [...], a w tym działkę [...], której jest właścicielem.
Decyzją z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż z akt sprawy wynika, że przedmiotowe obiekty powstały przed dniem 1 stycznia 1995 r. i inwestorzy nie posiadają wymaganego prawem pozwolenia na budowę (art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r.). Organ podkreślił, iż na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do obiektów powstałych samowolnie, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1995 r., nie stosuje się art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., lecz odpowiednio przepisy dotychczasowe, czyli przepisy art. 37 i art. 40 Prawo budowlanego z 1974 r. Organ podkreślił, iż obiekty budowlane znajdują się na działce nr [...] położonej w granicach [...] Parku Krajobrazowego, na którym obowiązują szczególne rygory określone przez przepisy ustawy z dnia 16 października 1991 r. o ochronie przyrody oraz wymogi wynikające z rozporządzenia Wojewody G. nr [...], z dnia [...] w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń. Powyższe przepisy zakazują między innymi lokalizacji i budowy domów letniskowych wraz z zabudową towarzyszącą na terenie w/w Parku. Dodatkowo organ stwierdził, iż obowiązek uwzględnienia rozporządzenia Wojewody G. Nr [...] wynika wprost z przepisu art. 37 Prawa budowlanego z 1994 r., w którym jedynie pierwsza przesłanka odnosi się do przepisów obowiązujących w okresie budowy (budowa niezgodna z przepisami, czyli bez pozwolenia), natomiast każda inna przesłanka brana jest pod uwagę w dacie wydania decyzji. Istnienie stanu samowoli budowlanej powoduje, że ten kto się jej dopuścił ryzykował, iż druga przesłanka nakazu rozbiórki może zajść po wybudowaniu obiektu. Wpisanie danego terenu do obszarów szczególnie chronionych powoduje zatem, że również w przypadkach wcześniejszych samowoli budowlanych organ obowiązany jest uwzględnić wprowadzone ustalenia (zakazy i ograniczenia) według stanu prawnego obowiązującego w dacie wydania decyzji. Organ zaznaczył również, iż bez wpływu na podjęte rozstrzygnięcie pozostaje okoliczność planowanego przez Gminę K. podjęcia działań w celu sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu wsi W., bowiem organ nadzoru budowlanego obowiązany jest brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w dniu wydania decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, M. B. zarzuciła naruszenie prawa materialnego tj. art. 37, art. 39 i art. 40 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. wskutek nie zbadania czy istnieją przesłanki określone we wskazanych przepisach tj. przesłanki legalizacji samowoli budowlanej. Skarżąca zarzuciła również obrazę przepisów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z przepisami prawa. W ocenie Sądu organy obu instancji prawidłowo uznały, że przedmiotowe obiekty powstały bez pozwolenia na budowę wymaganego przez art. 28 Prawa budowlanego z 1974 r. Sąd powołując treść art. 37 ust. 1 oraz art. 37 ust. 2 w/w ustawy wyjaśnił, iż zawarte w art. 37 ust. 2 sformułowanie "wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy" dotyczy wybudowania obiektów budowlanych bez wymaganego ustawą Prawo budowlane pozwolenia na budowę, wobec czego niezasadne są zarzuty skargi, że nie zachodzi pierwsza z przesłanek przewidzianych w tym przepisie, z powodu nieobowiązywania w czasie budowy obiektów budowlanych, przepisów dotyczących istnienia i ochrony [...] Parku Krajobrazowego. Sąd zwrócił także uwagę, iż rozstrzygnięcie oparte na podstawie art. 37 ust. 2 przywołanej wyżej ustawy ma charakter fakultatywny i powinno być w nim wskazane, jakie względy legły u podstaw jego podjęcia. W ocenie Sądu organy administracji wykazały, iż obiekty stanowiące przedmiot postępowania zostały wzniesione bez pozwolenia na budowę w terenie, który został objęty ochroną jako [...] Park Krajobrazowy. Sąd stwierdził, iż rozporządzenie nr 5/94 Wojewody G. z dnia [...], w § 3 pkt 6 zabrania lokalizowania i budowy w parkach nowych obiektów letniskowych. Skoro zatem zgodnie z przywołanym przepisem na omawianym obszarze nie może być lokalizowana nowa zabudowa letniskowa, to tym bardziej brak jest podstaw do legalizacji zabudowy wzniesionej z naruszeniem przepisów prawa. Sąd I instancji podzielił w tym zakresie stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w wyroku z dnia 17 marca 1998 r., sygn. akt IV SA 759/96, zgodnie z którym, interes społeczny i słuszny interes właściciela sąsiedniej nieruchomości wymaga, aby realizacja samowoli budowlanej nie stawiała sprawcy takiej samowoli w sytuacji lepszej niż inwestora działającego zgodnie z przepisami prawa. Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie przyczyną uzasadniającą orzeczenie rozbiórki były względy ochrony przyrody. Wyjaśnił także, iż przesłanka nakazu rozbiórki, jaką jest istnienie innych ważnych przyczyn zgodnie z brzmieniem i celem art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., winna być oceniana według stanu na dzień orzekania nakazu rozbiórki. Zdaniem Sądu wcześniejsze istnienie ważnej przyczyny, w tym w dacie budowy obiektu, lub po jego wybudowaniu, lecz przed wydaniem decyzji, jest z tego punktu widzenia obojętne, natomiast przyczyna, która istniała w dacie budowy obiektu, a nie zachodzi w dacie orzekania, nie mogłaby uzasadniać nakazu rozbiórki. Stwierdzenie istnienia "ważnej przyczyny" dokonane na podstawie obecnie obowiązujących przepisów nie jest działaniem prawa wstecz, bowiem poza pierwszą przesłanką (budowa niezgodna z przepisami czyli bez pozwolenia) każda dalsza przesłanka brana jest pod uwagę w dacie wydania decyzji. Stąd też organ miał podstawy do wydania zaskarżonej decyzji już tylko na tej podstawie, że stwierdził istnienie tej jednej właśnie ważnej przyczyny, uzasadniającej wydanie nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów. Sąd I instancji uznał również jako bezzasadne pozostałe zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
Skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik M. B.. Zaskarżył wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skargę kasacyjną oparto na następujących podstawach:
1. naruszeniu prawa materialnego wynikającego z rozporządzenia Wojewody G. nr [...] z dnia [...] § 3 pkt 1 ppkt 6 i dalsze przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz poprzez mylne zrozumienie przepisu szczególnego i bezzasadne tolerowanie przez Sąd I instancji błędu subsumcji popełnionego przez organ administracyjny I i II instancji,
2. naruszeniu prawa materialnego przez błędną subsumcję na skutek wskazania przepisu art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. jako prawidłowej podstawy prawnej skarżonego wyroku, w oparciu o inne ważne przyczyny wynikające z rozporządzenia Wojewody G. nr [...] z dnia [...] i rozporządzenia Wojewody G. nr [...] z dnia [...], które nie mogły i nie miały zastosowania wobec skarżącego,
3. naruszeniu przepisów postępowania przez dopuszczenie się błędu w ustaleniach faktycznych - art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez niezbadanie przez Sąd I instancji czy stan faktyczny został ustalony przez organ administracyjny I i II instancji z zachowaniem reguł procedury przewidzianych w K.p.a., w szczególności przepisami art. 77 i 80 K.p.a., co stanowiło uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na błędnych ustaleniach faktycznych wynikających z działań Urzędu Gminy w K. dotyczących wsi K.,
4. naruszeniu przepisów postępowania przez rażące naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a. poprzez przemilczenie przez Sąd I instancji bezczynności organów administracji państwowej w zakresie składanych wniosków w przedmiocie wszczęcia postępowań dotyczących ostatecznego ustalenia sposobu zagospodarowania działki nr [...], w tym wydania pozwoleń na budowę, co stanowiło uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy,
5. naruszeniu przepisów postępowania przez naruszenie art. 134 § 1 P.p.s.a. i oparcie się w zakresie oceny materiału dowodowego jedynie na selektywnie wybranych przez Sąd I instancji zarzutach, wskazanych w skardze, przy jednoczesnym zaniechaniu rozpatrzenia pozostałych podstaw skargi, które zdaniem skarżącego miały wpływ na wadliwość decyzji administracyjnych, w tym pominięcie zarzutów opartych o przepisy ustawy zasadniczej, tj. art. 2, 7 i 32 Konstytucji RP oraz nie wykroczenie przez Sąd I instancji, w zakresie rozpoznania i oceny sprawy poza granice skargi, co było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy, co stanowiło uchybienie mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego wywiedziono, iż Sąd I instancji wadliwie przyjął, że przepisy prawa miejscowego tj. rozporządzenia Wojewody G. znajdują zastosowanie do stanu faktycznego zaistniałego w czasie przed ich obowiązywaniem, co jawnie sprzeciwia się zasadzie nieretroakcji. Ponadto zakazy i nakazy formułowane w powyższych przepisach literalnie odnosiły się do zdarzeń dla nich teraźniejszych i przyszłych, czego wyrazem było sformułowanie o zakazie lokalizowania nowej zabudowy letniskowej, natomiast w żadnej mierze nie regulowały sytuacji obiektów wcześniej zbudowanych, takich jak obiekty skarżącej. Brak zatem logicznego uzasadnienia dla uznania tych przepisów jako podstawy prawnej skutecznej ex tunc, a tym samym podstawy zobowiązującej skarżącą do poddania się przepisom, którym nie podlega. Podniesiono również, iż wykładnia językowa oraz celowościowa treści § 3 pkt 1 ppkt 6 rozporządzenia Wojewody G., a zwłaszcza zapisu "zakaz lokalizowania i budowy w parkach nowych domków letniskowych i nowych ogródków działkowych" jednoznacznie wskazuje, iż przywołane przez Sąd I instancji zakazy w rozumieniu "innych ważnych przyczyn" odnoszą się wyłącznie do sytuacji przyszłych ewentualnie teraźniejszych. W zakresie naruszenia przepisów postępowania w uzasadnieniu skargi wskazano, iż poprzez brak rozpatrzenia przez Sąd I instancji zarzutu bezczynności organów administracji doszło do tzw. przemilczenia naruszenia prawa, co w doktrynie uznawane jest za naruszenie przez organ orzekający obowiązku przedstawienia stanu sprawy. Pełnomocnik skarżącej podniósł, iż Sąd winien z urzędu przeprowadzić ocenę zgodności treści decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, w tym przepisami ustawy zasadniczej, jak i prawa procesowego, przy czym nie może działać jedynie w granicach skargi. Stwierdzono także, iż Sąd dokonał wybiórczej kontroli działań organu administracji w odniesieniu do ustaleń całokształtu stanu faktycznego oraz pobieżnej weryfikacji reguł postępowania, jakimi kierował się organ przy ocenie wszystkich zdarzeń stanowiących podstawę wydania decyzji, czym zdaniem strony naruszył art. 1 § 1 i § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w G. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zarzuty skargi kasacyjnej są nieuzasadnione.
Z zebranego w sprawie materiału i ustaleń zawartych w motywach decyzji zaskarżonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wynika, iż budynki, których dotyczą te decyzje zostały wybudowane bez koniecznego w tym czasie pozwolenia na budowę przed końcem 1994 roku. W czasie ich budowy teren działki nr [...] we wsi W. w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie był przeznaczony pod zabudowę, w szczególności pod budownictwo letniskowe. Plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w K. z dnia [...]., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym WRN w G. stanowił, iż działka nr [...] przeznaczona była pod tereny łąk i pastwisk. Późniejszy plan ogólny zagospodarowania przestrzennego gminy K., zatwierdzony uchwałą nr [...] Rady Gminy w K. z dnia [...] (publ. w Dz. Urz. Woj. G. z [...] r., nr [...], poz. [...]), który obowiązywał do dnia [...] stanowił, że teren działki nr [...] przeznaczony był pod uprawy polowe i ogrodnicze. Z powyższych zapisów wynika jednoznacznie, że przedmiotowe obiekty w okresie ich budowy zostały usytuowane na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie był przeznaczony pod budowę.
Na podstawie faktu, iż obecnie na terenie tym nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego organy rozpoznające sprawę, a także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznały, że w sprawie nie może być zastosowany przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane, przewidujący rozbiórkę obiektu wybudowanego niezgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę lub jest przeznaczony pod zabudowę innego rodzaju. Zasadności tego poglądu Sąd w składzie rozpoznającym tę sprawę nie podziela.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany został bowiem pogląd, iż zgodności samowolnie wybudowanego przed 1 stycznia 1995 r. obiektu budowlanego z przepisami o zagospodarowaniu przestrzennym nie bada się według daty orzekania w sprawie przez organ administracji a według daty wzniesienia budynku (por. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2006 r. sygn. akt II OSK 522/05, Lex nr 194370, wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r. sygn. akt IV SA 196/96, Lex 47287, wyrok NSA z dnia 1 lutego 2007 r. sygn. akt II OSK 278/06, niepubl.).
Przywołać też należy zachowującą aktualność tezę wyroku NSA z dnia 25 września 1981 r., sygn. akt I SA 1933/81, ONSA 1991, nr 2, poz. 94, iż warunkiem zastosowania przez organ instytucji przymusowej rozbiórki obiektu przewidzianej w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. – Prawo budowlane jest równoczesne wystąpienie dwóch przesłanek, to jest:
– rozpoczęcia budowy lub wybudowania obiektu bez wymaganego zezwolenia,
– naruszenie ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego w czasie budowy; Jedynie brak obowiązującego w czasie budowy planu zagospodarowania przestrzennego wyłącza możliwość nakazania przez organ przymusowej rozbiórki obiektu na podstawie tego przepisu, chociażby obiekt był wznoszony bez pozwolenia na budowę.
W sprawie istniały więc podstawy do orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowych obiektów budowlanych na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. Oparcie decyzji na przepisie art. 37 ust. 2 tej ustawy, którego wykładnia dokonana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny nie budzi zastrzeżeń, nie miało wpływu na zasadność tego orzeczenia, skoro decyzja o rozbiórce mogła zapaść zarówno na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1, jak i art. 37 ust. 2 wymienionej ustawy.
Nie jest w okolicznościach sprawy zrozumiały zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów wynikających z rozporządzenia Wojewody G. nr [...] z dnia [...], jako że przepisy te nie stanowiły podstawy rozstrzygnięcia ani ze strony organów administracyjnych obu instancji ani Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Zostały one wprawdzie powołane w uzasadnieniach rozstrzygnięć, ale jedynie w celu wykazania aktualnego stanu prawnego obszaru, na którym położona jest sporna nieruchomość, a to w związku z treścią przyjętego za podstawę orzekania przepisu art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., odwołującego się do innych ważnych przyczyn, innych niż wymienione w ust. 1. Nie zmieniło to istoty rzeczy, a w szczególności faktu, iż podstawą prawną decyzji były tylko i wyłącznie przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., zastosowania których, w skardze kasacyjnej – co już wyżej wywiedziono – skutecznie nie podważono.
Podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty obrazy prawa materialnego są więc nieuzasadnione.
Podobną ocenę należy odnieść też do zarzutów obrazy prawa regulującego postępowanie sądowe. Stawiając zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych przez niezbadanie czy stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł proceduralnych wynikających z przepisów k.p.a., w szczególności art. 77 i 80 k.p.a., skarżący nie wskazał żadnych konkretów i nie sprecyzował o jakie reguły proceduralne chodzi, na czym polegało ich naruszenie i na jakie ustalenia faktyczne naruszenie to mogło wpłynąć. Podstawowe w sprawie okoliczności dotyczące budowy przedmiotowych obiektów budowlanych bez pozwolenia budowlanego w sytuacji, gdy takie pozwolenie było wymagane oraz budowa tych obiektów na terenie do tego celu nie przeznaczonym, a także okres w którym zostały zbudowane nie były w toku całego postępowania instancyjnego przed organami administracyjnymi i przed sądem administracyjnym przez skarżącą kwestionowane.
Również niezrozumiały i niewiążący się z istotą sprawy jest zarzut naruszenia art. 141 § 4 i 151 P.p.s.a. przez przemilczenie przez Sąd bezczynności organów w zakresie składanych wniosków w przedmiocie wszczęcia postępowań dotyczących ostatecznego zagospodarowania działki nr [...], w tym wydania pozwoleń na budowę.
Tylko do pewnego stopnia trafny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez pominięcie w uzasadnieniu wyroku podniesionej przez skarżącego kwestii naruszenia zaskarżoną decyzją art. 2, 7 i 32 Konstytucji RP. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała bowiem, aby rozbiórka wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej i z naruszeniem przepisów o planowaniu przestrzennym budynku spełniającego funkcję rekreacyjną naruszała zasady sprawiedliwości i praworządności oraz równości obywateli w Rzeczypospolitej Polskiej. Można by się dopatrywać naruszenia konstytucyjnej zasady równości obywateli wobec prawa w sytuacji przeciwnej, to jest w przypadku dopuszczenia możliwości legalizacji przedmiotowej samowoli budowlanej w sytuacji, gdy osoby ubiegające się o pozwolenie na budowę takich samych obiektów budowlanych na tym samym terenie nie mogłyby takich pozwoleń dostać ani w stanie prawnym obowiązującym w dacie popełnienia samowoli przez skarżącą ani w okresie późniejszym aż do chwili obecnej. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku.
Dlatego na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI