II OSK 151/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargi na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która nakazywała K. S. rozbiórkę samowolnie wykonanej nadbudowy i rozbudowy budynku mieszkalnego. Sądy niższych instancji uznały, że K. S., mimo zbycia nieruchomości w drodze darowizny, posiadała prawo do dysponowania nią na cele budowlane ze względu na ustanowione na jej rzecz nieodpłatne i dożywotnie prawo użytkowania, które interpretowano jako służebność mieszkania. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargi kasacyjne, uznał to stanowisko za błędne. Sąd podkreślił, że prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, zgodnie z art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego, może wynikać z różnych tytułów, w tym z ograniczonego prawa rzeczowego, jakim jest służebność mieszkania. Jednakże, aby służebność mieszkania mogła stanowić podstawę do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi to wynikać wprost z treści umowy ustanawiającej tę służebność. W analizowanej sprawie akt notarialny nie zawierał takiego upoważnienia, a nowi właściciele nieruchomości nie wyrazili zgody na rozbiórkę. NSA wskazał, że rozbiórka obiektu budowlanego jest czynnością przekraczającą zwykły zarząd, wymagającą zgody wszystkich współwłaścicieli. W związku z tym, nakaz rozbiórki skierowany do osoby, która nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub nie jest jej właścicielem, czyniłby decyzję niewykonalną. Sąd uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów nadzoru budowlanego, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu podmiotów zobowiązanych do wykonania nakazu rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia służebności mieszkania i braku zgody właścicieli. Interpretacja może być różna w zależności od dokładnej treści umowy i innych okoliczności faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba posiadająca jedynie nieodpłatne i dożywotnie prawo użytkowania nieruchomości (służebność mieszkania) może być uznana za posiadającą prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo ustanowienie służebności mieszkania nie upoważnia do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, jeśli umowa nie stanowi inaczej i nie ma zgody właściciela.
Uzasadnienie
Służebność mieszkania jest ograniczonym prawem rzeczowym, ale aby mogła stanowić podstawę do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, musi to wynikać wprost z treści umowy ustanawiającej tę służebność. Brak takiej klauzuli oraz brak zgody właścicieli wyklucza możliwość nałożenia obowiązku rozbiórki na posiadacza służebności.
Kto powinien być adresatem decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanej części budynku, jeśli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Adresatem decyzji powinien być aktualny właściciel lub podmiot posiadający prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a w przypadku współwłasności – wszyscy współwłaściciele.
Uzasadnienie
Nakaz rozbiórki skierowany do osoby, która nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub nie jest jej właścicielem, czyniłby decyzję niewykonalną. Obowiązek rozbiórki przechodzi na następców prawnych i aktualnych właścicieli, a rozbiórka obiektu budowlanego wykracza poza zwykły zarząd, wymagając zgody wszystkich współwłaścicieli.
Przepisy (34)
Główne
u.p.b. art. 48 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.p.b. art. 3 § 11
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.b. art. 52
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
u.p.b. art. 49 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 104
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.b. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.c. art. 908 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 301
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 302
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 244 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 199
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.p.a. art. 30 § 4
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.e.a. art. 18
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
u.p.e.a. art. 28a
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 202 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 267 § 1
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
k.c. art. 302 § 2
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 156 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
u.p.b. art. 48 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
u.p.b. art. 48 § 3
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7a
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność mieszkania nie stanowi samodzielnego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane bez zgody właściciela. • Nakaz rozbiórki skierowany do osoby niebędącej właścicielem ani nieposiadającej prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jest niewykonalny. • W przypadku współwłasności, zgoda wszystkich współwłaścicieli jest wymagana do wykonania rozbiórki.
Odrzucone argumenty
Interpretacja służebności mieszkania jako wystarczającego tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. • Uznanie K. S. za właściwego adresata nakazu rozbiórki mimo utraty prawa własności i braku zgody nowych właścicieli.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane zgodnie z art. 3 pkt 11 ustawy jest tytułem prawnym, który wynika z prawa własności, użytkowania wieczystego, zarządu, ograniczonego prawa rzeczowego albo stosunku zobowiązaniowego, w którego treści przewidziano uprawnienie do wykonywania robót budowlanych. • Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. • Nakazanie w decyzji wykonania czynności, o których mowa w art. 48 ustawy w stosunku do podmiotu, który nie posiada obecnie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane lub nie jest jej właścicielem, czyniłoby taką decyzję niewykonalną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Skład orzekający
Andrzej Jurkiewicz
przewodniczący
Piotr Broda
sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów zobowiązanych do wykonania nakazu rozbiórki w przypadku samowoli budowlanej, zwłaszcza gdy inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji ustanowienia służebności mieszkania i braku zgody właścicieli. Interpretacja może być różna w zależności od dokładnej treści umowy i innych okoliczności faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie tytułu prawnego do nieruchomości i zgody właścicieli w kontekście samowoli budowlanej. Pokazuje też, że nawet posiadanie prawa dożywotniego użytkowania nie zawsze wystarcza do wykonania robót budowlanych.
“Czy dożywotnie prawo do mieszkania pozwala na rozbiórkę domu? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.