II OSK 1498/07
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skarg kasacyjnych wniesionych od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę na uchwałę Rady Miejskiej w K. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu miasta. Skarżący zarzucali naruszenie prawa materialnego, w tym art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 140 k.c., twierdząc, że uchwała pozbawia ich istoty prawa własności poprzez nałożenie nakazów dotyczących zagospodarowania ich działki, takich jak zachowanie otwartego krajobrazu, likwidacja linii energetycznych, posadzenie żywopłotu czy urządzenie ciągu pieszo-jezdnego, a także zakaz zabudowy. Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za nieuzasadnione. Sąd podkreślił, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i może być ograniczane ustawą w celu ochrony ważnych wartości, takich jak ochrona dziedzictwa kulturowego. Wskazał, że uchwalenie planu miejscowego było konsekwencją utworzenia Parku Kulturowego Miasta K., a wprowadzone ograniczenia i nakazy miały na celu zapewnienie ochrony zabytkowemu zespołowi pałacowo-parkowemu. Sąd wyjaśnił, że nakazy te adresowane są głównie do Gminy, która będzie realizować zamierzenia po uzyskaniu tytułu prawnego do nieruchomości. Odnosząc się do zarzutów dotyczących zakazu działalności rolniczej, sąd wskazał, że plan dopuszcza dotychczasowe użytkowanie rolne do czasu zagospodarowania terenu przez Gminę, z pewnymi ograniczeniami. W przypadku istotnego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, właścicielom przysługuje prawo do odszkodowania lub wykupu nieruchomości na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja ograniczeń prawa własności w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i ochrony zabytków oraz parków kulturowych. Możliwość dochodzenia odszkodowania przez właścicieli.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji utworzenia parku kulturowego i planu miejscowego dla terenów o wysokich walorach historycznych i krajobrazowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wprowadzająca ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości, narusza istotę prawa własności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ograniczenia te są dopuszczalne, jeśli są ustanowione ustawą i nie naruszają istoty prawa własności, a także są konieczne w demokratycznym państwie dla ochrony ważnych wartości, takich jak ochrona dziedzictwa kulturowego.
Uzasadnienie
Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i może być ograniczane ustawą, jeśli jest to konieczne dla ochrony dóbr publicznych, takich jak dziedzictwo kulturowe. Wprowadzone w planie miejscowym ograniczenia miały na celu ochronę parku kulturowego i zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego, co jest zgodne z przepisami prawa.
Czy przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami pozwalają na nakładanie na właścicieli nieruchomości obowiązków związanych z zagospodarowaniem terenu w parku kulturowym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustawa ta umożliwia ustalenie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenów uwzględniających opiekę nad zabytkami, a także określenie zakazów i ograniczeń w ich użytkowaniu.
Uzasadnienie
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami nakłada na gminy obowiązek uwzględniania ochrony zabytków i parków kulturowych przy sporządzaniu planów miejscowych. Uchwała o utworzeniu parku kulturowego może określać sposób ochrony oraz zakazy i ograniczenia. Wprowadzone w planie nakazy miały na celu realizację tych celów.
Czy właściciel nieruchomości, której sposób korzystania został ograniczony w związku z utworzeniem parku kulturowego, może żądać odszkodowania lub wykupu nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku istotnego ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, właściciel może żądać odszkodowania lub wykupu nieruchomości na podstawie przepisów Prawa ochrony środowiska.
Uzasadnienie
Przepisy Prawa ochrony środowiska (art. 131-134) przewidują możliwość dochodzenia przez właściciela odszkodowania lub wykupu nieruchomości, jeśli sposób korzystania z niej został istotnie ograniczony na skutek ustanowienia zakazów i ograniczeń związanych z utworzeniem parku kulturowego.
Przepisy (14)
Główne
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
u.p.z.p. art. 15 § 2
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
u.p.z.p. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym
k.c. art. 140
Kodeks cywilny
u.o.z.o.z. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
Pomocnicze
u.z.p. art. 1 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
u.z.p. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym
rozp. MI art. 4 § pkt 5
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu ustalania wymagań dotyczących nowej zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.o.ś. art. 131
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 132
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 133
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska
p.o.ś. art. 134
Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. – Prawo ochrony środowiska
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ograniczenia prawa własności były konieczne dla ochrony parku kulturowego i zabytkowego zespołu pałacowo-parkowego. • Plan miejscowy uwzględniał przepisy dotyczące ochrony zabytków i parków kulturowych. • Nakazy w planie miejscowym adresowane są głównie do Gminy. • Dopuszczalne jest dotychczasowe użytkowanie rolne do czasu zagospodarowania terenu przez Gminę. • Właścicielowi przysługuje prawo do odszkodowania lub wykupu nieruchomości w przypadku istotnego ograniczenia sposobu korzystania.
Odrzucone argumenty
Uchwała narusza istotę prawa własności (art. 64 ust. 3 Konstytucji RP, art. 140 k.c.). • Przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie dają podstaw do wprowadzania nakazów w planie miejscowym. • Przepis art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie zabytków nie daje podstaw do uchwalenia nakazów, a tylko zakazów i ograniczeń.
Godne uwagi sformułowania
prawo własności (...) nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń. • ingerencja w sferę prawa własności pozostawać musi w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do wskazanych wyżej celów. • ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. • kwestionowane przez skarżących zapisy planu zagospodarowania przestrzennego (...) mają na celu zapewnienie ochrony znajdującego się w tym mieście zabytkowego zespołu pałacowo – parkowego. • wprowadzone w przedmiotowym planie nakazy i wymogi, które zostały niezbyt fortunnie sformułowane adresowane są jednak wyłącznie do podmiotu, którego zadaniem będzie utworzenie i ochrona przedmiotowego parku.
Skład orzekający
Andrzej Gliniecki
przewodniczący
Jerzy Bujko
członek
Zofia Flasińska
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja ograniczeń prawa własności w kontekście miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i ochrony zabytków oraz parków kulturowych. Możliwość dochodzenia odszkodowania przez właścicieli."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji utworzenia parku kulturowego i planu miejscowego dla terenów o wysokich walorach historycznych i krajobrazowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a interesem publicznym ochrony dziedzictwa kulturowego, co jest częstym problemem w planowaniu przestrzennym.
“Czy gmina może ograniczyć Twoje prawo własności dla ochrony zabytków? NSA wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.