II OSK 147/21

II OSK 147/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2021-10-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-01-20
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Miron /przewodniczący/
Mirosław Gdesz
Zdzisław Kostka /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Dnia 28 października 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 28 października 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 990/20 w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 990/20, oddalił skargę obywatela Serbii A. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej [...] z [...] czerwca 2018 r. o zobowiązaniu skarżącego do powrotu na podstawie art. 302 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2094 ze zm.).
W skardze kasacyjnej, zaskarżając wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, skarżący przytoczył podstawy kasacyjne, z których wynika, że zarzuca naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), art. 4 pkt 1 i 5 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1480) oraz art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej polegające na oddaleniu skargi, mimo że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie przetłumaczył na język polski złożonych w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego dokumentów sporządzonych w języku flamandzkim, zaś Sąd pierwszej instancji ocenił te dokumenty na podstawie własnego tłumaczenia i w oparciu jedynie o informacje przedstawione przez organ administracji w odpowiedzi na skargę.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 151 p.p.s.a., art. 302 ust. 1 pkt 2, art. 318 ust. 1 i art. 319 pkt 1 ustawy o cudzoziemcach oraz art. 6 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/399 z dnia 9 marca 2016 r. w sprawie unijnego kodeksu zasad regulujących przepływ osób przez granice (kodeks graniczny Schengen) (Dz.U. UE. L. z 2016 r. nr 77, str. 1 ze zm.) polegające na oddaleniu skargi, mimo że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców niezasadnie zaliczył pobyt skarżącego w państwach obszaru Schengen w czasie od 5 września 2017 r. do 21 listopada 2017 r. na poczet dziewięćdziesięciodniowego dopuszczalnego okresu pobytu,
- art. 6 ust. 2 in fine i art. 2 pkt 16 Kodeksu granicznego Schengen polegające na utożsamieniu "zezwolenia na pobyt" z "dokumentem pobytowym" i tym samym wadliwym ustaleniem, że okres pobytu skarżącego w państwach obszaru Schengen od 5 września 2017 r. do 4 grudnia 2017 r. nie podlega wyłączeniu z okresu dopuszczalnego pobytu.
We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz zaskarżonej decyzji. Ponadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie podstawy nieważności wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. nie zachodzą, zaś granice skargi kasacyjnej zostały wyznaczone przez jej podstawy (wskazane naruszenia przepisów prawa). Rozpoznając zatem w tak określonych granicach sprawę NSA uznał, że skarga kasacyjna nie jest zasadna.
W postępowaniu administracyjnym ustalono, że skarżący przebywał w państwach obszaru Schengen w okresie 180 dni poprzedzającym kontrolę graniczną dokonaną 20 lutego 2018 r. na lotnisku Warszawa - Okęcie przez 142 dni, czyli przekroczył o 52 dni dopuszczalny okres pobyty bez wizy wynoszący 90 dni. W celu ustalenia dopuszczalnego okresu pobytu uwzględniono okresy pobytu skarżącego w państwach obszaru Schengen od 5 września 2017 r. do 20 lutego 2018 r. Skarżący w toku postępowania administracyjnego twierdził, że we wrześniu, październiku i listopadzie przebywał w Belgii na podstawie zezwoleń na pobyt, o których mowa w art. 6 ust. 2 in fine Kodeksu granicznego Schengen. Na potwierdzenie tego twierdzenia przedłożył kilka dokumentów w języku flamandzkim. W postępowaniu administracyjnym złożone przez skarżącego dokumenty nie zostały uwzględnione przy ustalaniu długości pobytu skarżącego w państwach obszaru Schengen. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wyjaśnił charakter przedłożonych przez skarżącego dokumentów, stwierdzając, że nie są to dokumenty, o których mowa w art. 6 ust. 2 in fine Kodeksu granicznego Schengen. Sąd pierwszej instancji zaakceptował przedstawioną w odpowiedzi na skargę ocenę dokumentów przedłożonych przez skarżącego. Wskazał przy tym, że "dokumenty te nie zostały przetłumaczone na język polski, stąd ich ocena została przez Sąd dokonana w oparciu o przeprowadzoną ich słownikową interpretację oraz w oparciu o informacje przedstawione w odpowiedzi na skargę przez wyspecjalizowany organ w badanej materii tj. organ odwoławczy - Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców".
Uwzględniając powyższe zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma podstawa kasacyjna, w której zarzuca się naruszenie przepisów prawa z tego powodu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie przetłumaczył na język polski złożonych w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego dokumentów sporządzonych w języku flamandzkim, zaś Sąd pierwszej instancji ocenił te dokumenty na podstawie własnego tłumaczenia i w oparciu jedynie o informacje przedstawione przez organ administracji w odpowiedzi na skargę. W ocenie NSA wskazana podstawa kasacyjna nie jest zasadna.
Powołane w tej podstawie kasacyjnej przepisy ustawy o języku polskim stanowią, że język polski jest językiem urzędowym konstytucyjnych organów państwa oraz podległych im organów, instytucji i urzędów powołanych w celu realizacji zadań tych organów, a także organów państwowych osób prawnych w zakresie, w jakim wykonują zadania publiczne (art. 4 pkt 1 i 5) oraz że podmioty wykonujące zadania publiczne na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej dokonują wszelkich czynności urzędowych oraz składają oświadczenia woli w języku polskim, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej (art. 5 ust. 1). Z powołanych przepisów nie wynika obowiązek tłumaczenia przez organy administracji złożonych tym organom dokumentów sporządzonych w języku obcym. W art. 5 ust. 2 ustawy o języku polskim, a więc w przepisie, który nie został powołany w skardze kasacyjnej, stanowi się, że art. 5 ust. 1 powołanej ustawy stosuje się odpowiednio do oświadczeń woli, podań i innych pism składanych organom, o których mowa w art. 4 ustawy o języku polskim. Zatem z art. 5 ust. 2 ustawy o języku polskim wynika, że czynności dokonywane wobec organów i instytucji dla których język polski jest językiem urzędowym powinny być dokonywane też w języku polskim. W związku z tym także ten przepis nie stanowi podstawy do twierdzenia, że to organ administracji powinien był przetłumaczyć złożone przez skarżącego dokumenty. Taki obowiązek nie wynika też z powołanego w skardze kasacyjnej art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W przepisie tym stwierdza się jedynie, że w Rzeczypospolitej Polskiej językiem urzędowym jest język polski oraz że przepis ten nie narusza praw mniejszości narodowych wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych. Również z powołanego w podstawie kasacyjnej art. 77 § 1 k.p.a. nie wynika wprost obowiązek przetłumaczenia dokumentu złożonego przez stronę postępowania administracyjnego w języku obcym. W Kodeksie postępowania administracyjnego zagadnienie dokumentów sporządzonych w języku obcym mających stanowić dowód w sprawie nie jest uregulowane. W związku z tym jedynie z ogólnych przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nakładających na organy administracji obowiązek działania przy ustalaniu istotnych okoliczności faktycznych z urzędu (art. 7 i art. 77 § 1) można wyprowadzać taki obowiązek w konkretnej sprawie. Zagadnienie to jest jednak uregulowane w ustawie o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 8 ust. 2 powołanej ustawy dokumenty sporządzone w języku obcym, służące za dowód w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, składa się wraz z ich tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego. Istotne jest także to, że w innej ustawie regulującej postępowania z udziałem cudzoziemców, mianowicie w ustawie z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 1108 ze zm.), zagadnienie dokumentów sporządzonych w języku obcym mających służyć jako dowód w sprawie jest uregulowane w taki sposób, że obowiązek sporządzenia ich uwierzytelnionego tłumaczenia może obciążać organ administracji. Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 2 powołanej ustawy tłumaczenie na język polski dokumentów sporządzonych w języku obcym, dopuszczonych jako dowód w postępowaniu w sprawie udzielenia ochrony międzynarodowej lub azylu, zapewnia, w razie potrzeby, organ, przed którym jest prowadzone postępowanie.
Uwzględniając powyższe NSA uznał, że podstawa kasacyjna, w której zarzuca się naruszenie przepisów prawa z tego powodu, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców nie przetłumaczył na język polski złożonych w postępowaniu administracyjnym przez skarżącego dokumentów sporządzonych w języku flamandzkim, zaś Sąd pierwszej instancji ocenił te dokumenty na podstawie własnego tłumaczenia i w oparciu jedynie o informacje przedstawione przez organ administracji w odpowiedzi na skargę nie jest zasadna. Z powołanych przez skarżącego przepisów prawa nie wynika, aby organ administracji w postępowaniu w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu miał obowiązek przetłumaczyć złożone przez cudzoziemca dokumenty w języku obcym, mające służyć jako dowód. Wręcz przeciwnie, z art. 8 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że to strona takiego postępowania powinna złożyć dokumenty sporządzone w języku obcym, mające służyć za dowód, wraz z ich tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego.
W konsekwencji można stwierdzić, że skoro skarżący w postępowaniu administracyjnym nie przedłożył dokumentów sporządzonych w języku obcym mających służyć jako dowód wraz z tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego, a nadto takie tłumaczenie tych dokumentów nie zostało także złożone w postępowaniu przed sądem administracyjnym, w którym skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, to zasadne było uznanie za trafne ustalenia poczynionego w postępowaniu administracyjnym, że dokumenty te nie stanowiły dokumentów, o których mowa w art. 6 ust. 2 in fine Kodeksu granicznego Schengen. Takie rozumowanie jest uzasadnione przede wszystkim tym, że skoro pełnomocnik skarżącego znając uregulowanie zawarte w art. 8 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, mimo tego nie przedkłada istotnych jakoby dla sprawy dokumentów sporządzonych w języku obcym wraz z tłumaczeniem na język polski, dokonanym przez tłumacza przysięgłego, to czyni tak dlatego, że w istocie dokumenty te nie potwierdzają jego twierdzeń.
Wobec tego niezasadne są pozostałe podstawy kasacyjne. Pozostałe podstawy kasacyjne opierają się bowiem na założeniu, że skutecznie wykazano, iż skarżący posiadał zezwolenia na pobyt, o których mowa w art. 6 ust. 2 in fine Kodeksu granicznego Schengen.
Mając powyższe na uwadze NSA skargę kasacyjną oddalił na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, w brzmieniu obowiązującym w chwili skierowania sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, czyli 10 czerwca 2021 r. (t.j. Dz.U. poz. 1842 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący mógł zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uznał rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można było przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W ocenie NSA rozpoznanie sprawy było konieczne, gdyż postępowanie sądowe trwa w obiektywnie nieskomplikowanej sprawie już przeszło rok. Jednocześnie wciąż obowiązujący stan epidemii ogłoszony w związku z epidemią COVID-19 świadczy o tym, że przeprowadzanie rozpraw może wywołać zagrożenie dla osób w nich uczestniczących. Nadto ze względów technicznych nie jest możliwe we wszystkich sprawach, w których nie zrzeczono się rozprawy, przeprowadzać rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym było w ocenie NSA rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia.