II OSK 1447/21

SENTENCJA

Dnia 24 sierpnia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. R. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej S. R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 609/20 w sprawie ze skargi S. R. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.


UZASADNIENIE

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 stycznia 2021 r., sygn. akt IV SA/Wa 609/20, oddalił skargę S. R. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] grudnia 2019 r. w przedmiocie zobowiązania skarżącego do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium RP i innych państw obszaru Schengen przez rok i sześć miesięcy.

Skarżący od wyroku Sądu pierwszej instancji z 15 stycznia 2021 r. wniósł skargę kasacyjną, w której m.in. zażądał wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców "z uwagi na okoliczność, że jej wykonanie uniemożliwi realizację podstawowego prawa jakim jest prawo do sądu i sprawiedliwego procesu".

Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jednocześnie w myśl art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Sąd administracyjny może zatem zmienić postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i wstrzymać jego wykonanie. Podstawą do podjęcia takiego orzeczenia jest zmiana okoliczności sprawy i w ramach tej zmiany zaistnienie jednej z przesłanek uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej.

W rozpoznawanej sprawie znaczenie ma fakt, że postanowieniem z 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 763/20, NSA oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 9 czerwca 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 609/20, o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z postanowienia NSA wynika, że "wniosek skarżącego o zastosowanie ochrony tymczasowej był lakoniczny i praktycznie pozbawiony argumentacji". Powyższe ma miejsce również na gruncie obecnie złożonego wraz ze skargą kasacyjną wniosku. Stąd, w ocenie NSA, skarżący nie wykazał, by w niniejszej sprawie doszło do zmiany okoliczności w rozumieniu ww. art. 61 § 4 p.p.s.a.

Odnosząc się do jedynego argumentu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a mianowicie tego, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi skarżącego prawa do sądu, to wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłankami wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie NSA rozpoznającego wniosek zapewnienie skutecznego prawa do sądu w sprawie ze skargi na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu w kontekście wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest uregulowane w sposób szczególny w stosunku do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przewidzianego w art. 61 p.p.s.a. w art. 331 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 35 ze. zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem w przypadku gdy cudzoziemiec złożył skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, termin dobrowolnego powrotu lub termin przymusowego wykonania tej decyzji z mocy prawa przedłuża się do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Wniesienie skargi na decyzję o zobowiązaniu do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania ma więc skutek zawieszający. W ocenie NSA przepis ten realizuje wymóg skutecznego środka zaskarżenia w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz.U. UE. L. z 2008 r. nr 348, str. 98 ze zm.), obejmującego także możliwość zawieszenia wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Istotne jest przy tym, że zawieszenie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu jest gwarantowane na podstawie powołanego przepisu dyrektywy przed sądem pierwszej instancji. Oznacza to, że oceniając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu złożony przed sądem drugiej instancji, w którym powołano się jedynie na pozbawienie lub ograniczenie prawa do sądu, należy uwzględnić, czy cudzoziemiec miał zapewniony skuteczny środek zaskarżenia przed sądem pierwszej instancji. W związku z tym zauważyć należy, że już przed Sądem pierwszej instancji skarżący był reprezentowany przez adwokata z wyboru, który składał w imieniu skarżącego pisma procesowe i wnosił środki zaskarżenia. Tym samym zagwarantowano skarżącemu standard przewidziany w art. 13 ust. 3 powołanej dyrektywy. Obecnie w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji skarżący też jest reprezentowany przez adwokata. Zatem, ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji o zobowiązaniu skarżącego do powrotu utrudni skarżącemu udział w postępowaniu przed Sądem drugiej instancji, ale po pierwsze, nie będzie to sprzeczne ze standardami wynikającymi z powołanej dyrektywy, po drugie, nie będzie to równoznaczne z pozbawieniem prawa do sądu. Bez znaczenia pozostaje natomiast ewentualny udział skarżącego w postępowaniu karnym prowadzonym na skutek złożonego w dniu 12 czerwca 2020 r. do Prokuratury Rejonowej [...] zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa. Ta okoliczność była NSA znana już na etapie postępowania zakończonego postanowieniem z 13 października 2020 r., sygn. akt II OZ 763/20 i nie została uwzględniona, co ostatecznie skutkowało odmową zastosowania ochrony tymczasowej.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.