II OSK 1437/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną R.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Sprawa wywodziła się z samowolnej rozbudowy budynku mieszkalnego o garaż, który nie był objęty pierwotnym pozwoleniem na budowę z 2000 r. Organy nadzoru budowlanego, a następnie WSA, uznały, że doszło do samowoli budowlanej, a nie jedynie istotnego odstąpienia od projektu, co uzasadniało zastosowanie trybu legalizacyjnego i nałożenie opłaty legalizacyjnej. Inwestor w skardze kasacyjnej zarzucał m.in. naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując właściwość trybu legalizacyjnego i uznając, że powinien być zastosowany tryb naprawczy. NSA, analizując zarzuty, stwierdził, że budowa garażu o znaczących rozmiarach stanowiła budowę nowego obiektu, a nie nieznaczne odstąpienie, co uzasadniało zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Sąd podkreślił, że legalizacja jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem inwestora, a w przypadku samowoli budowlanej, organ ma prawo nałożyć opłatę legalizacyjną lub nakazać rozbiórkę. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zaskarżony wyrok nie narusza prawa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalenie, kiedy budowa obiektu (np. garażu) stanowi samowolę budowlaną podlegającą trybowi legalizacyjnemu, a kiedy istotne odstąpienie od projektu podlegające trybowi naprawczemu. Potwierdzenie dopuszczalności kwestionowania trybu postępowania na etapie opłaty legalizacyjnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy garażu, ale zasady dotyczące rozróżnienia samowoli budowlanej i odstąpienia od projektu mają szersze zastosowanie. NSA nie badał wysokości opłaty legalizacyjnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy budowa garażu przylegającego do budynku mieszkalnego, nieobjętego pierwotnym pozwoleniem na budowę, stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 Prawa budowlanego, czy też istotne odstąpienie od projektu budowlanego podlegające trybowi naprawczemu z art. 50 i 51 P.b.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Budowa garażu o znaczących rozmiarach, nieobjętego pozwoleniem na budowę, stanowi samowolę budowlaną, a nie istotne odstąpienie od projektu, co uzasadnia zastosowanie trybu legalizacyjnego z art. 48 P.b. i nałożenie opłaty legalizacyjnej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozmiar i charakter budowy garażu jednoznacznie wskazują na realizację nowego obiektu, a nie nieznaczne odstąpienie od projektu. W związku z tym właściwy jest tryb legalizacyjny z art. 48 P.b., a nie tryb naprawczy z art. 50 i 51 P.b.
Czy niezaskarżenie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych i nałożeniu obowiązku przedstawienia dokumentacji pozbawia inwestora możliwości kwestionowania trybu postępowania legalizacyjnego na etapie ustalania opłaty legalizacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, niezaskarżenie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych nie pozbawia strony możliwości kwestionowania prawidłowości wdrożenia trybu legalizacyjnego na późniejszym etapie, w tym na etapie ustalania opłaty legalizacyjnej.
Uzasadnienie
NSA doprecyzował, że choć sąd pierwszej instancji przyjął, że niezaskarżenie postanowienia o wstrzymaniu robót uniemożliwia kwestionowanie trybu, to NSA uznał za dopuszczalne kwestionowanie postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej, badając całokształt postępowania, w tym prawidłowość wdrożenia trybu legalizacyjnego.
Przepisy (10)
Główne
p.b. art. 48
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 49 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Pomocnicze
p.b. art. 50
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 51
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
p.b. art. 36a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
K.p.a. art. 138 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
K.p.a. art. 144
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Budowa garażu o znaczących rozmiarach stanowi samowolę budowlaną, a nie istotne odstąpienie od projektu, co uzasadnia zastosowanie trybu legalizacyjnego z art. 48 P.b.
Odrzucone argumenty
Zastosowanie trybu naprawczego z art. 50 i 51 P.b. zamiast trybu legalizacyjnego z art. 48 P.b. • Naruszenie przepisów postępowania przez WSA poprzez oddalenie skargi mimo wadliwie ustalonej podstawy faktycznej i prawnej. • Naruszenie przepisów K.p.a. przez organy administracji w zakresie zebrania i rozważenia materiału dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
budowa garażu o wymiarach 6,23 m x 4,60 m o konstrukcji murowanej z dachem bezsprzecznie mieściły się w kategorii pojęciowej budowy. • Nie jest to więc nieznacznie zwiększenie gabarytów obiektu, w stosunku do którego udzielono zgody budowlanej, ale realizacja nowego obiektu, słusznie potraktowana jako rozbudowa istniejącego budynku o garaż • Wykonywanie takich robót bez pozwolenia na budowę uzasadnia zastosowanie przez organy administracyjne trybu legalizacyjnego z art. 48 p.b., nie zaś naprawczego, przewidzianego w art. 50 i art. 51 p.b.
Skład orzekający
Leszek Kiermaszek
przewodniczący sprawozdawca
Andrzej Jurkiewicz
sędzia
Mirosław Gdesz
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalenie, kiedy budowa obiektu (np. garażu) stanowi samowolę budowlaną podlegającą trybowi legalizacyjnemu, a kiedy istotne odstąpienie od projektu podlegające trybowi naprawczemu. Potwierdzenie dopuszczalności kwestionowania trybu postępowania na etapie opłaty legalizacyjnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji budowy garażu, ale zasady dotyczące rozróżnienia samowoli budowlanej i odstąpienia od projektu mają szersze zastosowanie. NSA nie badał wysokości opłaty legalizacyjnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu samowoli budowlanej i opłat legalizacyjnych, z praktycznym rozróżnieniem między samowolą a odstąpieniem od projektu. Wyjaśnia, kiedy stosuje się tryb legalizacyjny, a kiedy naprawczy.
“Samowola budowlana czy odstąpienie od projektu? Kiedy zapłacisz za legalizację garażu?”
Sektor
budownictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.