II OSK 1382/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną B. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który utrzymał w mocy decyzję nakazującą doprowadzenie ściany szczytowej budynku do stanu pierwotnego poprzez zamurowanie trzech otworów okiennych i trzech drzwiowych. Sąd I instancji, opierając się na dowodach fotograficznych i decyzjach z lat 1989 i 1992, ustalił, że otwory te wykonano w okresie między 1983 a 1995 rokiem bez wymaganych pozwoleń budowlanych i konserwatorskich. NSA potwierdził, że wobec braku możliwości ustalenia pierwotnych sprawców samowoli budowlanej, decyzja o nakazie wykonania robót może być skierowana do aktualnych współwłaścicieli budynku, w tym skarżącej. Sąd podkreślił, że ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku WSA z 18 lipca 2019 r. jest wiążąca i nie można jej ponownie kwestionować. NSA odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestii związanych z pozwoleniem konserwatorskim oraz obowiązkiem ustalenia inwestora. Sąd uznał, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogi formalne, a ustalenia faktyczne są prawidłowe.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie odpowiedzialności aktualnych współwłaścicieli za samowolę budowlaną poprzedników prawnych, relacja między postępowaniem naprawczym a ochroną konserwatorską, zasada związania oceną prawną sądu.
Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej w budynku wpisanym do rejestru zabytków, gdzie ustalenie sprawcy jest niemożliwe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy nakaz doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego w ramach postępowania naprawczego (art. 51 P. bud.) wymaga uprzedniego uzyskania pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na roboty budowlane przy zabytku (art. 36 ust. 1 u.o.z.i.o.z.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwolenie konserwatorskie jest wymagane od inwestora, a nie od organu nadzoru budowlanego prowadzącego postępowanie naprawcze. Obowiązki nałożone w decyzji muszą być zgodne z wymogami ochrony konserwatorskiej.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwolenie konserwatorskie jest wymagane od inwestora, który inicjuje roboty budowlane przy zabytku. Organ nadzoru budowlanego prowadzący postępowanie naprawcze nie jest uprawniony do wystąpienia o takie pozwolenie ani do zobowiązania przyszłego adresata decyzji do jego uzyskania. Przyjęcie odmiennego stanowiska mogłoby uniemożliwić zakończenie postępowania naprawczego.
Kto ponosi odpowiedzialność za usunięcie skutków samowoli budowlanej, gdy sprawcy nie można ustalić?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Odpowiedzialność za wykonanie nakazu doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego obciąża aktualnych współwłaścicieli obiektu.
Uzasadnienie
W sytuacji, gdy ustalenie pierwotnego inwestora-sprawcy samowoli budowlanej jest niemożliwe z powodu upływu czasu i braku dokumentacji, obowiązek wykonania nakazu spoczywa na aktualnych właścicielach (współwłaścicielach) nieruchomości, zgodnie z ustawową kolejnością.
Czy naruszenie przepisów o postępowaniu, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a., może być podstawą do uchylenia wyroku, jeśli uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane elementy i pozwala na kontrolę instancyjną?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie jest zasadny, jeśli uzasadnienie wyroku zawiera zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów, stanowisk stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie, nawet jeśli nie odnosi się do wszystkich argumentów strony.
Uzasadnienie
Uzasadnienie wyroku powinno zawierać wymagane przez prawo elementy. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. można podnosić w odniesieniu do technicznej kompletności uzasadnienia, a nie do oceny stanu faktycznego czy prawnego przyjętej przez sąd. W tym przypadku uzasadnienie spełniało wymogi formalne.
Przepisy (25)
Główne
Pr.bud. art. 51 § 1
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 51 § 7
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 39 § 1
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 50 § 1
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 52
Prawo budowlane
Pr.bud. art. 56 § 1
Prawo budowlane
u.o.z.i.o.z. art. 36 § 1
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 86
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
u.o.z.i.o.z. art. 153
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 141 § 4
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 170
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
u.o.z.i.o.z. art. 184
Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 3 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustalenie, że otwory w ścianie szczytowej zostały wykonane samowolnie w latach 1983-1995 bez wymaganych pozwoleń. • Brak możliwości ustalenia pierwotnych sprawców samowoli budowlanej. • Skierowanie nakazu wykonania robót do aktualnych współwłaścicieli jest zgodne z prawem. • Prawomocne orzeczenie WSA z 18 lipca 2019 r. wiąże sąd i organy administracji. • Postępowanie naprawcze w trybie art. 51 P. bud. nie wymaga uprzedniego pozwolenia konserwatorskiego.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (m.in. art. 51, 52, 56 P. bud., art. 36 u.o.z.i.o.z.) poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. • Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (m.in. art. 151, 153, 135, 141 § 4, 145 § 1, 3 § 1, 134 § 1 p.p.s.a.) poprzez wadliwe zastosowanie lub zaniechanie. • Naruszenie art. 52 P. bud. poprzez zaniechanie prób ustalenia pierwotnych inwestorów. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia.
Godne uwagi sformułowania
"Wobec braku możliwości ustalenia osób, które wykonały sporne otwory, zasadne było zatem skierowanie decyzji na podstawie art. 52 Pr.bud. do aktualnych współwłaścicieli nieruchomości." • "Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w przytoczonym orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... oraz sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie." • "Pozwolenie konserwatorskie na wykonanie robót budowlanych w trybie art. 36 ust. 1 u.o.z.i.o.z. uzyskać może jedynie inwestor."
Skład orzekający
Andrzej Wawrzyniak
przewodniczący
Grzegorz Antas
członek
Tomasz Zbrojewski
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności aktualnych współwłaścicieli za samowolę budowlaną poprzedników prawnych, relacja między postępowaniem naprawczym a ochroną konserwatorską, zasada związania oceną prawną sądu."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji samowoli budowlanej w budynku wpisanym do rejestru zabytków, gdzie ustalenie sprawcy jest niemożliwe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje długotrwały spór o samowolę budowlaną i odpowiedzialność współwłaścicieli, co jest częstym problemem w praktyce. Wyjaśnia też relacje między przepisami prawa budowlanego a ochroną zabytków.
“Samowola budowlana sprzed lat: kto odpowiada za otwory w zabytkowej kamienicy?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.