II OSK 1310/23

II OSK 1310/23 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Siegień /przewodniczący/
Piotr Broda /sprawozdawca/
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II SA/Gd 599/22 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2023-02-22
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 1842
art. 12
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych  chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 599/22 w sprawie ze skargi R.A. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 maja 2022 r. znak: WOP.7722.61.2022.CM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 22 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 599/22, oddalił skargę R.A. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PWINB) z dnia 12 maja 2022 r. znak: WOP.7722.61.2022.CM w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Pismem z dnia 31 sierpnia 2020 r. R.A. (inwestor) poinformował Starostę Puckiego (dalej: "Starosta"), że na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), dalej: specustawa, prowadzi na działce nr [...] (obręb [...], gmina [...]) inwestycję pn.: "Budowa 20 budynków wraz z infrastrukturą towarzyszącą przeznaczonych na stały pobyt ludzi, przewidzianych do stałego ich zamieszkania, o szczególnym przeznaczeniu związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19". Inwestor podał, że inwestycja będzie przeznaczona dla osób skierowanych na kwarantannę, zarówno mieszkańców danego terenu, jak i turystów, zaznaczając że realizowane obiekty znajdują się na terenach o niskiej intensywności zabudowy. W odpowiedzi na powyższe Starosta wskazał, iż ww. działka znajduje się w pasie szerokości 100 m od linii brzegów rzek, który jako taki podlega regulacjom zawartym m.in. w art. 24 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2020 r., poz. 55 ze zm.) - dalej: u.o.p. Dodatkowo inwestycja jest położona na gruntach podlegającym regulacjom ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1161 ze zm.) - dalej: u.o.g.r.l.. Ponadto, z uwagi na położenie inwestycji w obszarze szczególnego zagrożenia powodzią, niezbędne jest uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego na podstawie art. 390 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm.), dalej: p.w. Organ administracyjny podkreślił, że stosowanie powyższych ustaw nie zostało wyłączone specustawą, zaś złożona przez Inwestora informacja nie spełnia warunków w niej wymienionych.
Pierwsze oględziny nieruchomości Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB) przeprowadził 9 i 28 października 2020 r., podczas których stwierdzono wykonanie niwelacji terenu. Kolejne oględziny odbyły się 8 grudnia 2021 r., podczas których odnotowano, iż rozpoczęto budowę 10 budynków o wymiarach 6,65 m x 11,64 m. Zgodnie z załączoną dokumentacją fotograficzną w dzienniku budowy dokonano wpisów w dniu 31 sierpnia 2020 r. dokumentujących geodezyjne wytyczenie budynku letniskowego. Do akt sprawy załączono także opinię geotechniczną do projektu budowy domków wczasowych oraz projekt budowlany zespołu budynków mieszkalnych z listopada 2020 r.
Wobec powyższego PINB postanowieniem z 11 stycznia 2022 r. znak: PINB-7141/111f/2021/PO, działając na postawie art. 48 ustawy z dnia a 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.), dalej: p.b. oraz art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowań a administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735), dalej: k.p.a., wstrzymał roboty budowlane przy budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego murowanego o dwóch lokalach mieszkalnych trwale związanego z gruntem (posadowionego na betonowych fundamentach) mającego pełnić funkcję mieszkalną, o wymiarach 6,65 m x 11,64 in (oznaczonego nr [...] na mapie będącej załącznikiem do postanowienia) realizowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę na działce nr [...] arkusz [...] obręb ewidencyjny [...] gmina [...] oraz poinformował inwestora o możliwości złożenia wniosku o legalizację ww. budynku w terminie 30 dni od dnia otrzymania postanowienia oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego, zgodnie z w art. 49d ust. 1 pkt 1 p.b.
Uzasadniając powyższe rozstrzygniecie organ powiatowy wyjaśnił, że budynek mieszkalny będący przedmiotem postępowania realizowany jest przez inwestora bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stronie przysługuje prawo do złożenia wniosku o legalizację tego obiektu (wysokość opłaty legalizacyjnej wyniesie 50.000 zł), jednak jest to tylko jego uprawnienie, nie zaś obowiązek. W niniejszej sprawie brak pozwolenia na budowę obligowało PINB do wszczęcia i prowadzenia postępowania administracyjnego w trybie art. 48 p.b.
Zażalenie na postanowienie PINB wniósł inwestor. PWINB w wyniku jego rozpatrzenia postanowieniem z dnia 12 maja 2022 r. znak: WOP.7722.61.2022.CM utrzymał je w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, iż budynek nr [...] realizowany przez inwestora nie spełnia kryteriów obiektu realizowanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, dlatego też PINB prawidłowo wdrożył procedurę z art. 48 p.b. Z akt sprawy nie wynika, aby strona uzyskała bądź chociaż wystąpiła do właściwego organu o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę. Ponadto obszar, na którym zlokalizowana jest działka nr [...] w J. chroniony jest przepisami u.o.p., p.b. i u.o.g.r.l. Oznacza to, że w normalnych warunkach inwestor nie mógłby rozpocząć na tej działce jakiejkolwiek budowy. PWINB podkreślił, iż powoływanie się na art. 12 specustawy jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych przypadkach, które wymagają szczegółowego uzasadnienia. W treści pisma inwestora skierowanego do Starosty z dnia 31 sierpnia 2020 r. brak było takiego wyjaśnienia, w jaki sposób budynek miałby przeciwdziałać COVID-19.
Skargę na postanowienie PWINB wniósł inwestor, zarzucając mu naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nieobiektywnym ocenianiu materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i jego wybiórczym traktowaniu, polegającym na pominięciu okoliczności korzystnych dla skarżącego. Postanowieniu zarzucono również naruszenie art. 12 specustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że nie ma on zastosowania w niniejszej sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd podniósł, że podstawą wydanych w sprawie postanowień były przepisy ustaw z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351 ze zm.) w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471) dalej: nowelizacja, obowiązującą od 19 września 2020 r., albowiem postępowanie administracyjne zostało wszczęte po tym dniu. Wprowadzone powyższą nowelizacją zmiany w przepisach dotyczących legalizacji samowoli budowlanych stworzyły jednolity, spójny system postępowań legalizacyjnych opierający się o wspólną procedurę. Na skutek wprowadzonych zmian postępowanie w sprawie samowoli budowlanej rozpoczyna się od wydania postanowienia o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 p.b.). W takim postanowieniu organ informuje o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego lub jego części oraz o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego lub jego części oraz o zasadach obliczania opłaty legalizacyjnej.
Sąd wojewódzki podniósł, iż w niniejszej sprawie bezspornym jest, że budowa budynku nr [...] nastąpiła bez uzyskania pozwolenia na budowę ani zgłoszenia, co uzasadniało kwalifikację tej zabudowy i jako samowoli budowlanej. W dacie rozpoczęcia przez skarżącego działań inwestycyjnych budynek wymagał w zależności od tego, czy obszar oddziaływania mieści się w całości na działce zainwestowanej albo zgłoszenia, albo pozwolenia na budowę. Żadnego z tych wymogów nie dopełniono.
Spór pomiędzy stronami w sprawie dotyczył interpretacji art. 12 specustawy. Inwestor uznał, iż przepis ten dał mu umocowanie do zgłoszenia budowy budynku, który wedle jego oświadczenia miał służyć izolacji osób przebywających na kwarantannie w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, z kolei organy nadzoru budowlanego przeczą powyższemu stwierdzeniu uznając, że budynek nie spełnia kryteriów obiektu realizowanego w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, a Sąd tę argumentację przyjął za własną.
Dalej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przytoczył treść spornego przepisu wskazując, że zgodnie z art. 12 specustawy (w brzmieniu na datę złożenia przez skarżącego informacji do Starosty) do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. ( Dz. U. z 2019 r. poz. 1186, ze zm.), ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (ust. 1). Prowadzenie robót budowlanych oraz zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w związku z przeciwdziałaniem COVID - 19 wymagają niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno- budowlanej (ust. 2). W informacji, o której mowa w ust. 2, należy określić rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych oraz termin ich rozpoczęcia - w przypadku prowadzenia robót budowlanych (ust. 3 pkt 1). We wspomnianym piśmie do Starosty z dnia 31 sierpnia 2020 r., na co zwrócił uwagę Sąd wojewódzki, inwestor wskazał rodzaj, zakres i sposób wykonywania robót budowlanych tj. budowę 20 budynków dwukondygnacyjnych o wymiarach 10 m x 7 m, nieprzekraczających wysokości zabudowy 8 m, przeznaczonych na stały pobyt ludzi wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Budynki są przeznaczone do stałego zamieszkania, o szczególnym przeznaczeniu związanym z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19. Przedmiot niniejszego postępowania stanowi budynek nr [...]. Interpretacja przedstawiona przez stronę nie spotkała się z przychylnością Sądu wojewódzkiego. Co istotne, przepis art. 12 specustawy, zgodnie z jej art. 36 ust. 1 utracił moc po upływie 180 dni od dnia wejścia a w życie tej ustawy (z dniem 5 września 2020 r.), zatem był on przepisem czasowym. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Sąd podkreślił, że za roboty budowlane podejmowane na podstawie art. 12 specustawy należy uznać wyłącznie te, które są podejmowane tylko doraźnie dla zrealizowania określonego celu i które mają charakter przejściowy. Co więcej, ich związek ze zwalczaniem pandemii COVID-19 musi być bezpośredni i wyłączny. Taki charakter miały tzw. szpitale tymczasowe jak i taki charakter mogą mieć punkty szczepień, zewnętrzne poczekalnie dla chorych, czy też wykonanie robót budowlanych takich np. jak adaptacja hali widowiskowo-sportowej na cel szpitalny, czy też otwarcie linii produkcyjnej płynu do dezynfekcji, bądź maseczek w hali magazynowej. Powyższego charakteru nie sposób przypisać obiektowi postępowania, który pierwotnie miał mieć charakter rekreacyjny, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazywane zaś przez stronę okoliczności związane z zawarciem porozumienia z [...] służą w ocenie Sądu I instancji niewątpliwie uwiarygodnieniu deklarowanego przez inwestora celu. Wobec faktu, iż działania strony wykroczyły poza uprawnienia wynikające z art. 12 specustawy organy nadzoru budowlanego słusznie uznały, iż na budowę budynku nr [...] stanowiącego przedmiot postepowania konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył inwestor zaskarżając go w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: art. 12 specustawy poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż przedsięwzięcie budowlane prowadzone przez skarżącego nie ma charakteru obiektu przeciwdziałającego COVID-19, a także że realizowane na podstawie tego przepisu przedsięwzięcie budowlane winno zostać ukończone najpóźniej do dnia utraty mocy przez ten przepis, tj. do dnia 5 września 2020 r.
Z uwagi na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania oraz zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Sprawa niniejsza została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wskazany warunek w sprawie został spełniony.
Przystępując do wyjaśnienia przesłanek nieuwzględnienia wniesionego środka odwoławczego, należy przypomnieć, że skarżący kasacyjnie pismem z 31 sierpnia 2020 r., powołując się na treść art. 12 ust. 2 specustawy poinformował Starostę, iż na działce nr [...], obręb [...], gmina [...] prowadzi inwestycję pn. "Budowa 20 budynków wraz z infrastrukturą towarzyszącą przeznaczonych na stały pobyt ludzi, przewidzianych do stałego ich zamieszkania, o szczególnym przeznaczeniu związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19". Jak podaje skarżący w uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego jego zamysłem była budowa budynków, w których osoby chore na lekką postać COVID-19, niewymagające hospitalizacji, mogłyby odbywać kwarantannę i dochodzić do zdrowia. Dodatkowe usługi byłyby świadczone na miejscu np. rehabilitacja, fizjoterapia. Zgodnie z wpisem do dziennika budowy pierwsze roboty budowlane wykonano w dniu 31 sierpnia 2020 r. tj. m.in. geodezyjne wytyczanie budynku letniskowego.
Istota zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się zatem wyłącznie do tego, czy ww. budowa (niniejsza sprawa dotyczy budynku oznaczonego nr [...]), w związku z treścią art. 12 specustawy jest wyłączona spod działania przepisów prawa budowlanego.
Brzmienie art. 12 ust. 1 i 2 specustawy zostało nadane art. 1 pkt 10 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 568). Zgodnie z art. 12 ust. 1 specustawy COVID-19 do projektowania, budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i rozbiórki obiektów budowlanych, w tym zmiany sposobu użytkowania, w związku z przeciwdziałaniem COVID-19, nie stosuje się przepisów ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r. poz. 293 i 471) oraz aktów planistycznych, o których mowa w tej ustawie, ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282), a w przypadku konieczności poszerzenia bazy do udzielania świadczeń zdrowotnych, także przepisów wydanych na podstawie art. 22 ust. 3, 4 i 4a ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. W myśl zaś art. 12 ust. 2 tej ustawy, prowadzenie robót budowlanych oraz zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części w związku z przeciwdziałaniem COVID-19 wymagają niezwłocznego poinformowania organu administracji architektoniczno-budowlanej. Zakres stosowania tych nadzwyczajnych włączeń ze sformalizowanej procedury inwestycyjnej jest uzasadniony jedynym kryterium, tj. przeciwdziałaniem COVID-19. Niewątpliwe regulacja ta winna być oceniana jako wyjątkowa i jako taka musi podlegać ścisłej wykładni (exceptiones non sunt extendendae). Wyłącza ten przepis bowiem obowiązujące standardy prowadzenia procesów inwestycyjnych, na różnych etapach obowiązywania przepisów, mniej lub bardziej rygorystycznie. Jednocześnie przepis ten nie stanowi jaki rodzaj obiektów budowlanych podlega tej uproszczonej ścieżce inwestycyjnej. Jedynym kryterium jest przeciwdziałanie COVID – 19.
Wobec powyższego najistotniejszym w sprawie okazało się ustalenie, czy powstający obiekt budowlany ma związek z przeciwdziałaniem epidemii. Ów związek z przeciwdziałaniem COVID-19 nie może być widziany jako jedynie powołanie się na chęć uczestniczenia w zwalczaniu pandemii. Istotne jest jaki realny wpływ (swoiste przełożenie) dany inwestor ma na czynności związane ze zwalczaniem zakażenia, zapobieganiem rozprzestrzenianiu się, profilaktyką oraz zwalczaniem skutków, w tym społeczno-gospodarczych, pandemii COVID-19. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej budowa, o której w piśmie z dnia 31 sierpnia 2020 r. poinformował inwestor nie spełnia wymogów hipotezy z art. 12 specustawy. Przede wszystkim, co potwierdza zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pierwotnym zamysłem prowadzonej budowy była funkcja letniskowo – wczasowa, o czym świadczy dokonany wpis w dzienniku budowy z dnia 3 sierpnia 2020 r. oraz opinia geotechniczna z września 2020 r. W tym miejscu należy zauważyć, iż opisane wyżej regulacje miały charakter czasowy, gdyż zgodnie z art. 36 ust. 1 specustawy przedmiotowy art. 12 utracił moc po upływie 180 dni od dnia wejścia w życie tej ustawy, czyli z końcem 4 września 2020 r. Przepis ten od początku został ustanowiony jako norma epizodyczna. Obiektywne okoliczności usprawiedliwiające wprowadzenie tego wyjątkowego przepisu miały charakter przemijający, przejściowy. Tymczasem inwestor dopiero w projekcie budowlanym sporządzonym w listopadzie 2020 r., zatem w czasie, kiedy art. 12 specustawy utracił już moc, wskazał, iż przedmiotem inwestycji stał się zespół 20 budynków mieszkalnych, w których można wprowadzić urządzenia ograniczające możliwość emisji wirusów. Także dopiero w piśmie z 17 grudnia 2020 r. strona doprecyzowała, że inwestycja ma być skierowana także do osób z problemami układu oddechowego po przebytej kwarantannie, nadto do osób które w wyniku kryzysu spowodowanego skutkami COVID-19 utraciły własne domostwa oraz mikroprzedsiębiorców branż dotkniętych ww. wirusem. Ponadto na terenie inwestycji inwestor deklarował także stworzenie zespołu pomieszczeń pielęgnacyjnych, w szczególności do leczenia układu oddechowego, punkt pielęgniarski, a także punkt szczepień przeciw COVID – 19.
W kontekście powyższego budowa budynku mieszkalnego oznaczonego nr [...] z deklarowaną możliwością przeciwdziałania COVID-19 zrealizowana miała zostać w interesie indywidualnym inwestora i nie upoważniała do zastosowania regulacji przewidzianej w art. 12 specustawy, w żadnym razie nie służy bowiem realnemu zwalczaniu zakażeniom, zapobieganiu rozprzestrzeniania się, czy też profilaktyce COVID-19, a także nie zwalcza skutków, w tym społeczno-gospodarczych tej choroby. Nie wystarczy zatem, aby dana osoba miała "chęć" i taką deklarowała do zapobiegania i zwalczania COVID-19. Musi w tym zakresie istnieć jeszcze realna przydatność owych działań, aby możliwe było skorzystanie ze szczególnych odstępstw od modelu prawego przygotowania inwestycji do realizacji, jakie daje art. 12 ust. 1 i 2 specustawy. Brak jest podstaw do przyjęcia, że celem racjonalnego ustawodawcy było dopuszczenie możliwości wszelkiego rodzaju inwestycji budowlanych tylko dlatego, że jednym z ubocznych efektów realizacji takiej inwestycji może być jej wykorzystanie do przeciwdziałania epidemii COVID-19. Otwierałoby to w istocie możliwość realizacji każdej inwestycji (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2022 r. sygn. akt II OSK 2031/21). Sądy administracyjne wielokrotnie zwracały także uwagę na konieczność bardzo ostrożnej interpretacji art. 12 specustawy – zgodnie bowiem z przyjętym poglądem w orzecznictwie możliwość skorzystania z art. 12 specustawy powinna być ograniczona do sytuacji, kiedy dana inwestycja jest pilne konieczna i nie ma wątpliwości, że będzie wykorzystywana dla ratowania zdrowia i życia ludzi. Nie ma również najmniejszych wątpliwości, że celem specustawy COVID-19 były szybkie działania doraźne powstania infrastruktury do przeciwdziałania epidemii, między innymi takiej jak wskazał w uzasadnieniu wyroku Sąd wojewódzki (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2023 r. sygn. akt II OSK 2604/21 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2021 r. sygn. akt VII SA/WA 179.21). Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi uzasadnionych podstaw do kwestionowania działań organów nadzoru budowalnego, które wszczęły postępowanie kontrolne, a następnie legalizacyjnej względem kwestionowanego zamierzenia inwestycyjnego inwestora.
Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska Sądu wojewódzkiego, że działanie podejmowane w ramach art. 12 specustawy miały się zamknąć wraz z utratą ważności tego przepisu, ale okoliczność ta pozostaje bez wpływu na prawidłowość wydanego orzeczenia, albowiem pomimo częściowo wadliwego uzasadnienia wyrok ten odpowiada prawu.
Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.