II OSK 1266/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła skargi kasacyjnej T. S. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jej skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wcześniejsze decyzje nakazywały T. S. demontaż drzwi z futryną zamontowanych na klatce schodowej budynku wielorodzinnego, stanowiącej nieruchomość wspólną. Organy nadzoru budowlanego i Sąd pierwszej instancji uznały, że montaż drzwi stanowił przebudowę w rozumieniu Prawa budowlanego, która wymagała pozwolenia na budowę, ponieważ ingerowała w elementy konstrukcyjne budynku. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za zasadną. Sąd podkreślił, że ocena wymogu uzyskania pozwolenia na budowę powinna być dokonana według stanu prawnego z daty wykonania robót. W stanie prawnym obowiązującym w dacie wykonania robót (wrzesień 2018 r.), art. 29 ust. 2 pkt 1aa Prawa budowlanego wyłączał z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę przebudowy budynków, z wyłączeniem elementów konstrukcyjnych. NSA stwierdził, że montaż drzwi w istniejącym otworze klatki schodowej nie stanowił ingerencji w elementy konstrukcyjne budynku, a jedynie zmianę parametrów użytkowych. W związku z tym, roboty te nie podlegały reglamentacji Prawa budowlanego, a spór miał charakter cywilnoprawny, dotyczący zarządu nieruchomością wspólną, który nie powinien być rozstrzygany przez organy nadzoru budowlanego. Sąd uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzje organów niższych instancji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że montaż drzwi w istniejącym otworze na nieruchomości wspólnej nie jest ingerencją w elementy konstrukcyjne i nie wymaga pozwolenia na budowę, a także że organy nadzoru budowlanego nie mogą rozstrzygać sporów cywilnoprawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji montażu drzwi w istniejącym otworze na klatce schodowej; interpretacja pojęcia 'elementy konstrukcyjne' może być różnie stosowana w innych kontekstach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy montaż drzwi w istniejącym otworze na klatce schodowej, stanowiącej nieruchomość wspólną, stanowi ingerencję w elementy konstrukcyjne budynku w rozumieniu Prawa budowlanego i wymaga pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, montaż drzwi w istniejącym otworze klatki schodowej nie stanowi ingerencji w elementy konstrukcyjne budynku i nie wymaga pozwolenia na budowę. Spór ma charakter cywilnoprawny.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że montaż drzwi w istniejącym otworze nie wpływa na stabilność i wytrzymałość budynku, a jedynie zmienia parametry użytkowe. W związku z tym, nie podlega przepisom Prawa budowlanego wymagającym pozwolenia na budowę, a kwestie te powinny być rozstrzygane na gruncie prawa cywilnego.
Czy organy nadzoru budowlanego mogą rozstrzygać spory cywilnoprawne dotyczące zarządu nieruchomością wspólną w ramach postępowania o samowolę budowlaną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy nadzoru budowlanego nie mogą rozstrzygać sporów cywilnoprawnych dotyczących zarządu nieruchomością wspólną. Ich kompetencje ograniczają się do nadzoru nad przestrzeganiem przepisów Prawa budowlanego.
Uzasadnienie
Prawo budowlane nie służy do rozstrzygania konfliktów właścicielskich ani sporów dotyczących zarządu nieruchomością wspólną. Organy nadzoru budowlanego przekraczają swoje kompetencje, ingerując w stosunki cywilnoprawne.
Jaka jest właściwa podstawa prawna do nałożenia obowiązku doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego w przypadku wykonania robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia, gdy legalizacja jest niemożliwa?
Odpowiedź sądu
Sąd wskazał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazując przywrócenie stanu poprzedniego, ponieważ legalizacja robót była niemożliwa z uwagi na brak prawa do dysponowania nieruchomością wspólną.
Uzasadnienie
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, nakazując przywrócenie stanu poprzedniego, ponieważ legalizacja robót była niemożliwa z uwagi na brak prawa do dysponowania nieruchomością wspólną.
Przepisy (31)
Główne
Pr. bud. art. 51 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pomocnicze
Pr. bud. art. 51 § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 50 § 1 pkt 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 50 § 4
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 51 § 7
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 83 § 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
u.w.l. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 3 § 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 6
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 20 § 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 21 § 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 22 § 2
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 22 § 3 pkt 5
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
u.w.l. art. 19
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
k.c. art. 199
Kodeks cywilny
Pr. bud. art. 3 § 7a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 29 § 4 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 28 § 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
Pr. bud. art. 29 § 2 pkt 1aa
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Montaż drzwi w istniejącym otworze na klatce schodowej nie stanowi ingerencji w elementy konstrukcyjne budynku. • Roboty budowlane nie podlegały reglamentacji Prawa budowlanego i nie wymagały pozwolenia na budowę. • Spór ma charakter cywilnoprawny i nie powinien być rozstrzygany przez organy nadzoru budowlanego.
Odrzucone argumenty
Montaż drzwi stanowił przebudowę wymagającą pozwolenia na budowę z uwagi na ingerencję w elementy konstrukcyjne. • Wykonanie robót budowlanych bez pozwolenia na budowę uzasadniało zastosowanie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Godne uwagi sformułowania
Stanowisko powyższe, zgodnie z którym wykonane roboty budowlane stanowiły ingerencję w elementy konstrukcyjne budynku, jest błędne. • W Prawie budowlanym brak jest definicji elementów konstrukcyjnych budynku. • Elementy niekonstrukcyjne budynku determinują jego funkcjonalność oraz estetykę, podczas gdy elementy konstrukcyjne to podstawowe komponenty, które mają znaczenie dla stabilności i wytrzymałości budynku. • Błędne jest zapatrywanie organów nadzoru budowlanego oraz Sądu pierwszej instancji, że montaż w istniejącym otworze drzwi wraz z futryną [...] stanowił ingerencję w elementy konstrukcyjne budynku. • Na gruncie ustawy – Prawo budowlane nie jest dopuszczalne rozstrzyganie przez organy nadzoru budowlane w trybie przepisów tej ustawy sporów cywilnoprawnych. • Zadaniem organów nadzoru budowlanego jest bowiem nadzór i kontrola nad przestrzeganiem przepisów Prawa budowlanego, a nie rozstrzyganie konfliktów właścicielskich.
Skład orzekający
Jerzy Siegień
przewodniczący sprawozdawca
Magdalena Dobek-Rak
sędzia del. WSA
Małgorzata Masternak - Kubiak
sędzia NSA
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że montaż drzwi w istniejącym otworze na nieruchomości wspólnej nie jest ingerencją w elementy konstrukcyjne i nie wymaga pozwolenia na budowę, a także że organy nadzoru budowlanego nie mogą rozstrzygać sporów cywilnoprawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji montażu drzwi w istniejącym otworze na klatce schodowej; interpretacja pojęcia 'elementy konstrukcyjne' może być różnie stosowana w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe zakwalifikowanie robót budowlanych i rozgraniczenie kompetencji organów administracji od sądów cywilnych. Wyjaśnia, co nie jest ingerencją w konstrukcję budynku.
“Drzwi na klatce schodowej: kiedy są samowolą budowlaną, a kiedy sporem sąsiadów?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.