II OSK 1240/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-10-22
NSAAdministracyjneWysokansa
ochrona przyrodydrzewapostępowanie administracyjneodwołanieterminostateczność decyzjiwznowienie postępowaniaprawo administracyjneNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie niedopuszczalności odwołania od decyzji zezwalającej na usunięcie drzew, potwierdzając, że po upływie terminu odwołanie jest możliwe tylko w trybie nadzwyczajnym.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej M. S. od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił jej skargę na postanowienie SKO stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji zezwalającej na usunięcie drzew. M. S. dowiedziała się o decyzji z opóźnieniem i twierdziła, że nie brała udziału w postępowaniu. NSA uznał, że skoro decyzja została doręczona wnioskodawcy i nie została zaskarżona w terminie, stała się ostateczna. Osoba nieuczestnicząca w postępowaniu, która dowiedziała się o decyzji po terminie, może kwestionować ją jedynie w trybie wznowienia postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargę strony na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. Postanowienie SKO stwierdziło niedopuszczalność odwołania M. S. od decyzji Prezydenta Miasta R. zezwalającej na usunięcie drzew. Sąd I instancji uznał, że odwołanie było niedopuszczalne, ponieważ decyzja stała się ostateczna w rozumieniu art. 16 k.p.a. po upływie terminu do jej zaskarżenia przez wnioskodawcę, który był jedyną stroną postępowania. M. S. dowiedziała się o decyzji z opóźnieniem i twierdziła, że nie miała możliwości obrony swoich praw. NSA podkreślił, że po upływie terminu do wniesienia odwołania, decyzja ostateczna może być wzruszona jedynie w trybach nadzwyczajnych, takich jak wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Sąd odrzucił argumenty skarżącej dotyczące naruszenia prawa własności oraz błędnej interpretacji przepisów o doręczeniu i terminach, wskazując, że brak udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie daje automatycznie prawa do wniesienia odwołania po terminie, jeśli decyzja stała się ostateczna. NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli decyzja stała się ostateczna, taka osoba może kwestionować decyzję jedynie w trybie nadzwyczajnym, np. poprzez wznowienie postępowania.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że po upływie terminu do wniesienia odwołania, decyzja staje się ostateczna. Osoba, która nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o decyzji po terminie, nie może wnieść zwykłego odwołania, ale ma prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (9)

Główne

k.p.a. art. 134

Kodeks postępowania administracyjnego

Stwierdzenie niedopuszczalności odwołania.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

k.p.a. art. 16 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Określa, kiedy decyzja staje się ostateczna.

k.p.a. art. 49

Kodeks postępowania administracyjnego

Dotyczy doręczenia przez obwieszczenie, wymaga przepisu szczególnego.

k.p.a. art. 127 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo strony do wniesienia odwołania.

k.p.a. art. 129 § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Termin do wniesienia odwołania (14 dni od doręczenia lub ogłoszenia).

k.p.a. art. 145 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa do wznowienia postępowania (np. pominięcie strony).

u.p.o.d. art. 15 § 2

Ustawa o pracowniczych ogrodach działkowych

Prawo własności nasadzeń na działce.

p.p.s.a. art. 183 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres rozpoznania sprawy przez NSA (granice skargi kasacyjnej, nieważność z urzędu).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Decyzja stała się ostateczna, ponieważ wnioskodawca (jedyna strona) nie wniósł odwołania w terminie. Osoba nieuczestnicząca w postępowaniu, która dowiedziała się o decyzji po terminie, może kwestionować ją tylko w trybie nadzwyczajnym (wznowienie postępowania). Doręczenie decyzji organowi zarządu ogrodu działkowego i ogłoszenie jej na tablicy nie zastępuje wymogów formalnych doręczenia, jeśli brak przepisu szczególnego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie prawa własności wynikające z ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych. Błędna interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących doręczenia i terminów. Naruszenie art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez powołanie się na nieobowiązujące uchwały.

Godne uwagi sformułowania

Po upływie terminu do złożenia odwołania, osobie, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym (bez swojej winy), przysługuje wniosek o wznowienie postępowania. Doręczenie przez obwieszczenie wymaga zaistnienia przepisu szczególnego, który dopuszczałby organ administracji publicznej do przyjęcia takiej formy powiadamiania stron.

Skład orzekający

Małgorzata Stahl

przewodniczący

Wiesław Kisiel

członek

Zofia Flasińska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.a. dotyczących ostateczności decyzji, dopuszczalności odwołania przez strony nieuczestniczące w postępowaniu oraz trybów nadzwyczajnych."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego sprzed nowelizacji przepisów, ale zasady interpretacji k.p.a. pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa ilustruje ważne zasady proceduralne dotyczące terminów i dopuszczalności środków zaskarżenia w administracji, co jest kluczowe dla praktyków.

Dowiedziałeś się o decyzji po terminie? Sprawdź, czy możesz ją jeszcze zaskarżyć!

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1240/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-10-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-08-03
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Małgorzata Stahl /przewodniczący/
Wiesław Kisiel
Zofia Flasińska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II SA/Rz 939/05 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2007-03-09
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 16 par. 1, art. 49, art. 127 par. 1, art. 129 par. 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędziowie Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędzia NSA Wiesław Kisiel Protokolant Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 939/05 w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem z dnia 9 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Rz 939/05 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew.
Sąd I instancji przedstawiając w uzasadnieniu orzeczenia stan sprawy podał, że wnioskiem z dnia [...] Zarząd Pracowniczego Ogrodu Działkowego [...] w R. wystąpił do Prezydenta Miasta R. o zezwolenie na wycięcie drzew rosnących na terenie ogrodu działkowego. Decyzją z dnia [...]. Prezydent Miasta R. wydał zezwolenie na wycięcie drzew zgodnie ze złożonym w tej sprawie żądaniem Zarządu Pracowniczego Ogrodu Działkowego, ustalając jednocześnie, że usunięcie drzew nie podlega opłacie na Gminny Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wymieniona decyzja została doręczona Prezesowi Zarządu Ogrodu Działkowego [...] w dniu [...].
W dniu [...]. do Prezydenta Miasta R. wpłynęło odwołanie M. S. od powyższej decyzji. Skarżąca wyjaśniła, że pomimo tego, iż decyzja w przedmiocie zezwolenia na wycięcie drzew rosnących na terenie ogrodu działkowego została wydana w 2003 r., dowiedziała się o niej dopiero dwa lata później (decyzja została wywieszona w dniu [...] na tablicy ogłoszeń Ogrodu Działkowego [...]). Skarżąca stwierdziła, że bez własnej winy nie brała udziału w zakończonym postępowaniu administracyjnym. Z zaskarżoną decyzją nie zgadza się, albowiem nie widzi podstaw do wycięcia drzew zgodnie z wnioskiem sformułowanym przez Zarząd Pracowniczego Ogrodu Działkowego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R., działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: k.p.a., postanowieniem z dnia [...] stwierdziło niedopuszczalność odwołania złożonego przez Marię S.. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie organ odwoławczy wyjaśnił, że co prawda skarżąca złożyła odwołanie w terminie czternastu dni, licząc od dnia wywieszenia decyzji na tablicy ogłoszeń, zgodnie z pouczeniem zamieszczonym w decyzji, niemniej fakt wcześniejszego doręczenia decyzji wnioskodawcy spowodował, że decyzji zezwalająca na wycięcie drzew stała się decyzją ostateczną w rozumieniu art. 16 k.p.a. W takiej sytuacji, jej wzruszenie może mieć miejsce jedynie poprzez wszczęcie postępowania w trybie nadzwyczajnym (w trybie wznowienia postępowania).
Oddalając skargę M. S. na powyższą decyzję, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uznał za prawidłowe przyjęte przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. ustalenie, że odwołanie złożone przez skarżącą było niedopuszczalne, albowiem wyłączona była w rozpoznawanej sprawie możliwość wniesienia środka odwoławczego w administracyjnym toku instancji.
Sąd I instancji wyjaśnił, że w myśl art. 127 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a. strona może wnieść odwołanie w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej lub ogłoszenia decyzji. W terminie tym może wnieść odwołanie również osoba mająca uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył decyzji. Po upływie powyższego terminu, niezależnie od tego, czy organ ogłosił lub doręczył decyzję wszystkim stronom, decyzja staje się ostateczna i jej wzruszenie możliwe jest tylko poprzez złożenie wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (wyrok NSA z 5.12.1997 r., sygn. I SA 1329/95; wyrok NSA z 16.07.2002, syg. II SA 2230/00).
W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. zaskarżyła w całości powyższy wyrok, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Zaskarżonemu wyrokowi, stosownie do art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., skarżąca zarzuciła naruszenia prawa materialnego przez nieuwzględnienie prawa własności wynikającego z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz. U. Nr 169, poz. 1419 ze zm.). W zakresie naruszenia przepisów postępowania, zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie art. 16 § 1, art. 49, art. 58 § 1 pkt 2, art. 112, art. 127 § 1, art. 129 § 2 oraz art. 109 § 1 k.p.a., jak również art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, że podjęte w sprawie przez organy administracji publicznej rozstrzygnięcia, jak również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie obarczone są wadą kwalifikowaną jako rażące naruszenie prawa własności, uzasadniającą uchylenie z urzędu wskazanych aktów jako nieważnych.
Skarżąca zauważyła, że w zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta R. brak było zaznaczenia, iż jest ona ostateczna i nie przysługuje od niej odwołanie. Decyzja Prezydenta Miasta R., stosownie do art. 49 k.p.a., została publicznie ogłoszona poprzez zawieszenie jej na trzech tablicach ogłoszeń na terenie ogrodu działkowego. W tej sytuacji termin do wniesienia odwołania winien być liczony od dnia publicznego ogłoszenia decyzji. Okoliczność doręczenia decyzji Prezesowi Zarządu Ogrodu Działkowego podyktowane było, zdaniem skarżącej, niemożnością ogłoszenia (zawieszenia) decyzji na terenie ogrodu, będącego obszarem zamkniętym. Decyzja nie zawierała również imion i nazwisk stron (działkowców), co uniemożliwiało doręczenie tym osobom decyzji za pośrednictwem poczty.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a., skarżąca stwierdziła, że powołane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku orzeczenia nie są uchwałami ogólnie obowiązującymi, wobec czego odnosząc się do konkretnych spraw, nie mogły dotyczyć rozważanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie przypadku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Zaakcentowane przez skarżącą w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stanowisko, sprowadzające się do uznania zaskarżonego wyroku za nieważny z tego względu, że Sąd w sprawie nie dostrzegł znaczenia art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, zgodnie z którym nasadzenia znajdujące się na działce, wykonane lub nabyte ze środków finansowych użytkownika działki, stanowią jego własność, jest o tyle bezpodstawne, że w jakikolwiek sposób zarzut ten nie nawiązuje do przesłanek nieważności postępowania sądowego, wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a.
Abstrahując od oceny braku podstaw przyjęcia nieważności postępowania sądowego w rozpoznawanej sprawie, formułowany przez skarżącą zarzut nieważności wyroku oraz rozstrzygnięć wydanych przez organy orzekające w sprawie, oparty na naruszeniu art. 15 ust. 2 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych jest nietrafny jeszcze z jednego powodu. Postawienie Sądowi I instancji, jak i organom orzekającym w sprawie, zarzutu polegającego na nieprawidłowej wykładni i wadliwym zastosowaniu w sprawie przepisu prawa materialnego nie uwzględnia otóż w żaden sposób charakteru prawnego zaskarżonego rozstrzygnięcia, które odnosiło się - tylko i wyłącznie - do oceny dopuszczalności wniesienia przez skarżącą środka zaskarżenia od decyzji Prezydenta Miasta R.. Mając na uwadze formalnoprawny sposób zakończenia postępowania administracyjnego w tej sprawie (bez wydania decyzji odnoszącej się in merito do zarzutów odwołującej się), próba zakwestionowania przyjętego w sprawie stanowiska stwierdzającego na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność odwołania - stanowiska zaakceptowanego następnie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny - powinna skupiać się na podważeniu oceny zaistnienia w sprawie przesłanek zastosowania instytucji procesowej wymienionej w art. 134 k.p.a., nie może natomiast polegać na powołaniu się na ogólną zasadę, zgodnie z którą nasadzenia w ogrodzie działkowym stanowią własność użytkownika działki. Naruszenie prawa własności nasadzeń należących do skarżącej nie może być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu, a co za tym idzie nie może stanowić skutecznej podbudowy zarzutów stawianych w skardze kasacyjnej zaskarżonemu wyrokowi Sądu I instancji.
Zarzuty postawione przez autora skargi kasacyjnej pod adresem zaskarżonego wyroku generalnie koncentrują się wokół naruszenia przez Sąd szeregu przepisów gwarantujących (zapewniających) stronie postępowania - ogólnie problem ujmując - możliwość zaskarżenia w administracyjnym toku instancji podjętego w jej sprawie rozstrzygnięcia. Skarżąca przywołała - jako naruszone - przepisy kolejno art. 16 § 1, art. 49, art. 58 § 1 pkt 2, art. 109 § 1, art. 112, art. 127 § 1 oraz art. 129 § 2 k.p.a. Zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 k.p.a., poza samym powołaniem w petitum środka odwoławczego przepisu kodeksu, w ogóle nie znalazł jednak dalszego rozwinięcia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Przypomnieć trzeba, że Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odnosił się w ogóle do podstaw zastosowania w sprawie art. 58 § 1 pkt 2 k.p.a. Co prawda, zarzut naruszenia prawa dotyczyć może nie tylko przepisu wskazanego przez Sąd jako przepis, który miał zastosowanie w sprawie, ale również przepisu, który winien być zastosowany przy rozpoznawaniu sprawy administracyjnej (choć nie został przez Sąd I instancji w tym zakresie za taki uznany), niemniej brak ujawnienia przez stronę, jaki związek zachodzi pomiędzy kontrolowanym przez Sąd postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego a kwestią przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej (w tym przypadku złożenia odwołania) pozostawia wymieniony zarzut - mając na uwadze wymóg art. 176 p.p.s.a. - całkowicie poza kontrolą kasacyjną Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Pozostałe, wyżej wymienione zarzuty skargi kasacyjnej nie są obciążone podobnym mankamentem związanym z brakiem ich uzasadnienia, albowiem w skardze skarżąca przedstawiła zwięzły wywód prawny skierowany na wykazanie wadliwości ustaleń przyjętych w tym zakresie przez Sąd I instancji. Spełnienie przez autora skargi kasacyjnej obowiązku uzasadnienia podstaw kasacyjnych nie przełożyło się jednak, bo nie mogło, na zasadność stawianych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu zarzutów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżony wyrok Sądu I instancji jest bowiem prawidłowy. Brak jest tym samym jakichkolwiek podstaw, by zakwestionować trafność zawartej w tym orzeczeniu argumentacji odnoszącej się do prawidłowości wydania w rozpoznanej sprawie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania złożonego przez skarżącą.
Skarżąca stwierdza w skardze kasacyjnej - powołując się w tym zakresie na normę zawartą w art. 49 k.p.a. - że sporna decyzja zezwalająca na usunięcie drzew została wywieszona na tablicach zlokalizowanych na terenie ogrodu działkowego, stąd też termin na wniesienie odwołania winien być w stosunku do niej liczony od momentu, kiedy zapoznała się z decyzją (art. 49 k.p.a. stanowi w tym względzie ściśle, że doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni od dnia publicznego ogłoszenia). Błąd w rozumowaniu zastosowanym przez skarżącą polega jednak na tym, że nie dostrzegła ona, iż hipoteza powołanej normy zawiera w sobie warunek limitujący możliwość skorzystania z takiej formy doręczenia decyzji administracyjnej (i innych czynności procesowych). Doręczenie przez obwieszczenie wymaga zaistnienia przepisu szczególnego, który dopuszczałby (uprawniał) organ administracji publicznej do przyjęcia takiej (uproszczonej) formy powiadamiania stron postępowania o podjętych rozstrzygnięciach. W spornej sprawie administracyjnej dotyczącej wydania zezwolenia na usunięcie drzew brak było tego rodzaju przepisu, co oznacza, że obwieszczenie na tablicach ogrodu działkowego o wydaniu przez Prezydenta Miasta R. decyzji z [...] nie mogło pociągać za sobą skutków, o których mowa w art. 49 k.p.a.
Jak można wnosić z zamieszczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozważań, skarżąca również mylnie pojmuje fakt poinformowania o wydaniu zezwolenia na usunięcie drzew, nadając temu zdarzeniu charakter prawny, którego ono w istocie nie ma. Nie ma otóż żadnych podstaw by twierdzić, że poinformowanie wszystkich zainteresowanych o posiadanym przez władze Pracowniczego Ogrodu Działkowego [...] zezwoleniu na usunięcie drzew było doręczeniem decyzji jej adresatom. Upływ czasu jaki minął od dnia doręczenia decyzji stronie, która jako jedyna brała udział w postępowaniu, spowodował, że niezaskarżona decyzja stała się ostateczna i wykonalna. Wszystkie późniejsze działania związane z podaniem treści decyzji do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie decyzji na tablicy ogłoszeń były, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, czynnościami faktycznymi o charakterze informacyjnym, odrębnymi od wprowadzenia decyzji do obrotu prawnego poprzez zrealizowanie czynności doręczenia przez organ decyzji stronom przeprowadzonego postępowania. Całkowicie nieuprawnione jest przy tym twierdzenie, że skoro w ogłoszonej decyzji nie było zawarte zastrzeżenie, iż jest to decyzja ostateczna i nie przysługuje od niej odwołanie, to złożenie środka odwoławczego było w takiej sytuacji dopuszczalne. Skarżąca tym twierdzeniem ignoruje fakt, że decyzję administracyjną organ doręcza stronie (art. 109 § 1 k.p.a.) oraz, że to stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania (art. 127 § 1 k.p.a.), na co ma ona czternaście dni od dnia jej doręczenia/ogłoszenia (art. 129 § 2 k.p.a.).
Nie może budzić wątpliwości, że w sprawie administracyjnej dotyczącej zezwolenia na usunięcie drzew (w stanie prawnym, którego dotyczy rozpatrywana sprawa kwestię tę regulował art. 47e ust. 2 ustawy z dnia 16 października 1991 r. - t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 99, poz. 1079 ze zm.) mogą oprócz wnioskodawcy (władającego) występować również inne osoby, które mają interes prawny w tym postępowaniu. Wydanie decyzji pozytywnie rozstrzygającej złożone żądanie może być zatem na ogólnych zasadach kwestionowane w postępowaniu odwoławczym. To jednak, czy postępowanie odwoławcze będzie mogło zostać przeprowadzone (zgodnie ze swoim celem), a sprawa administracyjna po raz kolejny rozpoznana przez organ drugiej instancji, zależeć będzie od wyniku postępowania wstępnego, zmierzającego do potwierdzenia zaistnienia przesłanek dopuszczalności odwołania.
Z badaniem przesłanek formalnych środka odwoławczego wiąże się ściśle problem oceny dopuszczalności złożenia odwołania przez podmiot, który co prawda twierdzi, że jest stroną w sprawie (w rozumieniu art. 28 k.p.a.), jednak nie uczestniczył w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przed organem I instancji. W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia właśnie z sytuacją analogiczną do rozpatrywanej, albowiem odwołująca się, co jest niekwestionowane, nie brała udziału w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Prezydenta Miasta R. decyzji z dnia [...].
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także w piśmiennictwie zauważa się, że sytuacja, gdy określona osoba (mająca interes prawny) nie bierze udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym i nie wie o podejmowanych przez organ w tym postępowaniu rozstrzygnięciach wynika z różnych powodów. Nie zawsze sytuacja taka jest efektem celowego działania. Częściej, niepoinformowanie wszystkich stron jest rezultatem przeprowadzenia przez organ wadliwej, zawężającej oceny wpływu wydania określonego aktu, którego dotyczyło żądanie, na sytuację prawną innych podmiotów. Niedoręczenie decyzji stronie, będące skutkiem nieuczestniczenia jej w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która uprawnia pominiętą osobę do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). To, że osobie, która nie brała udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym organ nie doręczył decyzji nie może jednak automatycznie oznaczać, jak się zauważa, że ma ona zamkniętą drogę do kwestionowania decyzji, o której się dowiedziała i z którą się nie zgadza w sytuacji, gdy postępowanie administracyjne jeszcze trwa (decyzja kończąca postępowanie nie stała się ostateczna). Podkreśla się bowiem, że o tym, czy dana osoba ma prawo wnieść środek odwoławczy od wydanego (w jej sprawie) nieostatecznego rozstrzygnięcia nie decyduje udział w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zakończonym decyzją, ale bycie stroną w rozumieniu przepisu art. 28 k.p.a. (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006, s. 575-576; G. Łaszczyca (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Kraków 2005, t. II, s. 196). Zwrócić w tym miejscu uwagę należy jednak na to, że przyjęcie dopuszczalności złożenia odwołania przez osobę, która nie brała udziału w postępowaniu, związane jest z niemożnością wypełnienia przez taką osobę wymogu, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. (wniesienia odwołania w zawitym terminie czternastu dni). Brak doręczenia decyzji podmiotowi, który nie brał udziału w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, oznaczać musi, iż w stosunku do takiej osoby nie może zacząć biec termin do złożenia odwołania, skoro w takim przypadku nie zaistnieje zdarzenie początkowe bieg tego terminu determinujące. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego dostrzegając kolizję pomiędzy brzmieniem przepisu art. 129 § 2 k.p.a. a wymogiem zapewnienia ochrony interesu prawnego osoby, która pomimo posiadania interesu prawnego nie brała udziału w postępowaniu, przyjęło, że wymieniona osoba zachowuje termin do wniesienia środka zaskarżenia, gdy wniesie go w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Ostateczny i nieprzekraczalny termin do złożenia odwołania będzie się zatem dla takiej osoby odnosił do momentu, gdy środek odwoławczy będzie mogła jeszcze złożyć strona, której jako ostatniej doręczono decyzję (por. wyrok NSA z 13 lipca 1999 r., sygn. IV SA 703/97, Lex 47299; wyrok NSA z 27 sierpnia 1999 r., sygn. IV SA 1758/97, Lex 47876; wyrok NSA z 10 października 2006 r., sygn. II OSK 1209/05, Lex 289245).
Przyjęta w zaskarżonym wyroku przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie interpretacja art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. była w całości zbieżna z przywołanym wyżej stanowiskiem orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd I instancji nie miał jakichkolwiek podstaw, by przyjąć w związku z tym, że złożone przez skarżącą odwołanie było dopuszczalne. Zaskarżona decyzja z dnia [...] została doręczona wnioskodawcy, który był jedyną stroną przeprowadzonego postępowania. Nieskorzystanie przez Zarząd Pracowniczego Ogrodu Działkowego [...] z prawa do zaskarżenia rozstrzygnięcia oznaczało, iż decyzja Prezydenta Miasta R. stała się ostateczna w rozumieniu art. 16 § 1 k.p.a. Konsekwencją bezskutecznego upływu wymienionego terminu (na zaskarżenie decyzji przez wnioskodawcę) było jednocześnie odebranie wszystkim osobom, które posiadały interes prawny by zaskarżyć decyzję, a nie brały udziału w postępowaniu, prawa do złożenia zwyczajnego środka zaskarżenia od tego ostatecznego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny może jedynie powtórzyć za Sądem I instancji, że po upływie terminu do złożenia odwołania, osobie, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym (bez swojej winy), przysługuje wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 148 § 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Decyzja ostateczna, a taką jest skarżona decyzja w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew, mogłaby być wzruszona jedynie poprzez uruchomienie jednego z trybów nadzwyczajnych, wymienionych w rozdziałach 12 i 13 Działu II Kodeksu postępowania administracyjnego. Jeżeli skarżąca uważała, że została bez swojej winy pominięta jako strona w postępowaniu administracyjnym zakończonym decyzją Prezydenta Miasta R., właściwym instrumentem kontroli prawidłowości spornego rozstrzygnięcia było zatem złożenie wniosku o wznowienie zakończonego postępowania w oparciu o przesłankę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i o tym skarżąca została poinformowana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. w postanowieniu z dnia [...].
Jako podsumowanie przedstawionych rozważań Naczelny Sądu Administracyjnego pragnie jednocześnie podkreślić, że powołanie się przez Sąd I instancji na stanowisko zajęte w sprawach, w których stosowany (interpretowany) był ten sam przepis prawa, stanowi tylko i wyłącznie wynik tego, iż Sąd ten podzielił zaprezentowane na tle analogicznego problemu prawnego stanowisko innego z sądów administracyjnych. Taką samą rolę przypisać zresztą należy zaprezentowaniu w niniejszej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny wcześniejszego orzecznictwa tego Sądu odnoszącego się do rozumienia określonych instytucji Kodeksu postępowania administracyjnego. Zacytowanie fragmentów wcześniejszych orzeczeń sądów administracyjnych, przedstawienie kluczowych tez w tych orzeczeniach zawartych, czy wreszcie odniesienie się do poglądów piśmiennictwa nie stanowi o tym, że w przypadku, jak to nazwała skarżąca, istniejącego "podobieństwa" pomiędzy sprawami, sąd jest w jakiś sposób związany stanowiskiem już wcześniej zaprezentowanym w orzecznictwie lub doktrynie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny takiego poglądu w żadnym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku nie wyraził, stąd zaprezentowana w skardze kasacyjnej próba jego zwalczania poprzez odwoływanie się do nieistniejącej kategorii "uchwał ogólnie obowiązujących" była zupełnie nietrafiona. Wymienienie przez Sąd I instancji konkretnych orzeczeń, w których wyrażony i szeroko uzasadniony został pogląd o niedopuszczalności wniesienia odwołania po terminie przewidzianym na skorzystanie z tego środka przez strony biorące udział w postępowaniu (Sąd powołał się tu na wyroki z 5.12.1997 r., sygn. I SA 1329/95 oraz z 16.07.2002, syg. II SA 2230/00) strona skarżąca winna była potraktować jako przedstawienie dodatkowego argumentu na rzecz określonego wyniku wykładni przepisów k.p.a. (z którym może się oczywiście nie zgadzać), a nie jako działanie, którego wadliwość może zostać potwierdzona poprzez powołanie się w skardze kasacyjnej na całkowicie niezwiązany ze sprawą zarzut naruszenia przez Sąd art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI