II OSK 1161/24

Naczelny Sąd Administracyjny2025-06-16
NSAochrona środowiskaWysokansa
zagospodarowanie przestrzenneochrona przyrodyobszar chronionego krajobrazuNatura 2000rzeźba terenuwarunki zabudowydecyzja o warunkach zabudowyskarga kasacyjnaNSA

NSA uchylił wyrok WSA, oddalił skargę GDOŚ i przywrócił odmowę uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy ze względu na naruszenie zakazu trwałego zniekształcania rzeźby terenu w obszarze chronionym.

NSA rozpoznał skargę kasacyjną Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie GDOŚ odmawiające uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy. Sprawa dotyczyła budowy budynku mieszkalnego na działce w obszarze chronionego krajobrazu i Natura 2000, gdzie istniało prawdopodobieństwo naruszenia zakazu trwałego zniekształcania rzeźby terenu. NSA uznał, że WSA błędnie uchylił postanowienie GDOŚ, ponieważ teren inwestycji charakteryzuje się znacznymi spadkami, a planowana zabudowa mogłaby trwale zmienić jego rzeźbę, naruszając tym samym przepisy prawa miejscowego. Sąd podkreślił, że naruszenie zakazu zniekształcania rzeźby terenu czyni dalsze badanie wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 zbędnym.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (GDOŚ) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie GDOŚ odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Sprawa dotyczyła działki położonej w obszarze chronionego krajobrazu oraz obszarze Natura 2000, gdzie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska (RDOŚ) pierwotnie odmówił uzgodnienia, wskazując na naruszenie zakazu trwałego zniekształcania rzeźby terenu oraz potencjalne negatywne oddziaływanie na obszar Natura 2000. GDOŚ utrzymał w mocy postanowienie RDOŚ. WSA w Warszawie uwzględnił skargę inwestora, uznając, że GDOŚ przedwcześnie przyjął naruszenie zakazu zniekształcania rzeźby terenu i nie dokonał wystarczającej analizy, a także odstąpił od oceny wpływu na obszar Natura 2000. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną GDOŚ za zasadną. Sąd podkreślił, że teren inwestycji charakteryzuje się znacznymi spadkami (ok. 20% nachylenia stoku), a planowana zabudowa, w tym budynek mieszkalny i infrastruktura, może spowodować trwałe przekształcenie stosunków wysokościowych i zmianę cech morfologicznych rzeźby terenu, co narusza § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego. NSA stwierdził, że WSA błędnie uznał, iż GDOŚ nie dokonał wystarczającej analizy i że naruszenie prawa miejscowego (zakaz zniekształcania rzeźby terenu) czyni dalsze badanie wpływu na obszar Natura 2000 zbędnym. Sąd uznał, że zebrany materiał dowodowy, w tym dane z Geoportalu, był wystarczający do poczynienia ustaleń o naruszeniu zakazu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, planowana inwestycja narusza zakaz trwałego zniekształcania rzeźby terenu, co uzasadnia odmowę uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy.

Uzasadnienie

Teren inwestycji charakteryzuje się znacznymi spadkami (ok. 20% nachylenia stoku), a planowana zabudowa, w tym budynek mieszkalny i infrastruktura, może spowodować trwałe przekształcenie stosunków wysokościowych i zmianę cech morfologicznych rzeźby terenu, co jest objęte zakazem § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (16)

Główne

u.o.p. art. 24 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o ochronie przyrody

Zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych.

u.o.p. art. 33 § ust. 1

Ustawa o ochronie przyrody

Określa przypadki, w których inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na obszar Natura 2000.

upzp art. 53 § ust. 4 pkt 8

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Określa warunki uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy z organami ochrony przyrody.

Uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego art. § 3 § ust. 1 pkt 4

Zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych.

Pomocnicze

u.o.p. art. 33 § ust. 3

Ustawa o ochronie przyrody

Dotyczy oceny oddziaływania na obszar Natura 2000.

upzp art. 64 § ust. 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Kpa art. 106

Kodeks postępowania administracyjnego

Konstytucja RP art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenia prawa własności.

Konstytucja RP art. 8 § § 1 i 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa.

Ppsa art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 141 § § 4

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 188

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 193

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 203 § pkt 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ppsa art. 182 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego poprzez trwałe zniekształcenie rzeźby terenu. Naruszenie przepisów o ochronie przyrody i planowaniu przestrzennym. Niewłaściwa wykładnia przepisów przez WSA, który uznał badanie wpływu na Natura 2000 za konieczne mimo naruszenia prawa miejscowego.

Odrzucone argumenty

Argumenty skarżącego K. N. podniesione w skardze do WSA, dotyczące naruszenia Kpa i błędnej wykładni przepisów przez organy administracji. Argumenty WSA dotyczące przedwczesnego przyjęcia naruszenia zakazu zniekształcania rzeźby terenu i braku analizy wpływu na Natura 2000.

Godne uwagi sformułowania

planowana inwestycja może spowodować trwałe przekształcenie stosunków wysokościowych i zmianę cech morfologicznych rzeźby terenu narusza zakaz trwałego zniekształcania rzeźby terenu w przypadku naruszenia zakazów zawartych w aktach prawa miejscowego, dalsze badanie jej wpływu na obszar Natura 2000 jest irrelewantne dla sprawy

Skład orzekający

Paweł Miładowski

przewodniczący

Rober Sawuła

członek

Mirosław Gdesz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu trwałego zniekształcania rzeźby terenu w kontekście zabudowy na terenach chronionych oraz relacja między przepisami prawa miejscowego a ochroną obszarów Natura 2000."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów prawa miejscowego (uchwała Sejmiku Województwa Małopolskiego) i konkretnego stanu faktycznego (znaczące nachylenie terenu, obszar chroniony).

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między prawem do zabudowy a ochroną cennych przyrodniczo terenów, co jest tematem aktualnym i budzącym zainteresowanie.

Budowa domu na stoku? Sąd Najwyższy Administracyjny stawia granice ochronie przyrody.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
II OSK 1161/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-06-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-27
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mirosław Gdesz /sprawozdawca/
Paweł Miładowski /przewodniczący/
Robert Sawuła
Symbol z opisem
6155 Uzgodnienia w sprawach z zakresu zagospodarowania przestrzennego
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Sygn. powiązane
VII SA/Wa 2493/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-01-29
Skarżony organ
Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1336
art. 24 ust. 1 pkt 5, art. 33 ust 1
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędziowie: Sędzia NSA Rober Sawuła Sędzia NSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2493/23 w sprawie ze skargi K. N. na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 25 lipca 2023 r. znak DOA-WPPOH.612.342.2022.KW w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2. zasądza od K. N. na rzecz Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 stycznia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 2493/23 uwzględnił skargę K.N. (dalej skarżący) i uchylił zaskarżone postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska (dalej GDOŚ) z 25 lipca 2023 r. znak DOA-WPPOH.612.342.2022.KW w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym:
1.1. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Krakowie (dalej RDOŚ) postanowieniem z 30 maja 2022 r. znak ST-II.612.120.2022.APa, na podstawie art. 60 ust. 1 oraz art. 53 ust. 4 pkt 8 i ust. 5 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej upzp) oraz art. 73 ust. 1 pkt 1 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2021 r. poz. 1973) i art. 106 ustawy z 14 czerwca 1960 r Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 916, dalej Kpa) w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały Sejmiku Województwa Małopolskiego z [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w sprawie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. [...], dalej uchwała), odmówił uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla przedsięwzięcia pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączem energii elektrycznej nn, studni kopanej i biologicznej oczyszczalni ścieków oraz wolnostojącego garażu dwustanowiskowego" zlokalizowanego na dz. ewid. nr [...] położonej w miejscowości B., gmina K.. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że niezabudowany teren inwestycji położony jest w otoczeniu gruntów z dużym udziałem terenów leśnych, w [...] Obszarze Chronionego Krajobrazu, w obszarze Natura 2000 [...] oraz w obrębie korytarza ekologicznego – Korytarza K. Obszar ten charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu i stanowi niezainwestowane tereny rolno-leśne z przepływającym ciekiem wodnym. Biorąc pod uwagę, że różnica wysokości w obrębie nieprzekraczalnej linii zabudowy wynosi ok. 12 m na długości ok. 60 m, co daje nachylenie stoku na poziomie ok. 20%, RDOŚ stwierdził, iż projekt decyzji nie zabezpiecza terenu przed zmianą jego ukształtowania, a realizacja zamierzenia może naruszyć zakaz zawarty w § 3 ust. 1 pkt 4 ww. uchwały, prowadząc do zniszczenia warstwy gleby, przerwania procesów glebotwórczych oraz trwałej zmiany układu nachyleń i rzeźby terenu. Uznano, że lokalizacja inwestycji jest sprzeczna z celami ochrony [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu i zachodzi prawdopodobieństwo wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na Obszar Natura 2000 [...], co uzasadniało zastosowanie zasady przezorności (art. 191 ust. 2 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Organ wskazał również, że realizacja przedsięwzięcia może naruszać art. 33 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2023 r. poz. 1336 ze zm., dalej uop), przy braku przesłanek do wydania zezwolenia, o którym mowa w art. 34 powołanej ustawy. Stwierdzono przy tym brak możliwości zastosowania odstępstw.
1.2. Na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia, GDOŚ postanowieniem z dnia 25 lipca 2023 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie. Odnosząc się do definicji takich pojęć jak rzeźba terenu i jej zmiany oraz wskazując, że działania takie jak niwelacja czy nasypywanie gruntu mogą prowadzić do kwalifikowanej zmiany rzeźby, organ II instancji stwierdził, że teren inwestycji ma znaczące różnice wysokości, a realizacja inwestycji może prowadzić do trwałego przekształcenia stosunków wysokościowych, zmiany cech morfologicznych i właściwości fizycznych rzeźby terenu, zniszczenia warstwy gleby i przerwania procesów glebotwórczych, naruszając tym samym § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały. Z tej przyczyny GDOŚ odstąpił od szczegółowego badania wpływu inwestycji na obszar Natura 2000. Niemniej jednak podzielono stanowisko RDOŚ, że planowana inwestycja może znacząco negatywnie oddziaływać na Obszar Natura 2000 [...], co rodzi konieczność przeprowadzenia oceny oddziaływania. Podkreślono, że na etapie uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, samo prawdopodobieństwo znaczącego oddziaływania na obszar Natura 2000 może być podstawą do odmowy uzgodnienia.
1.3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K.N. zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:
1) art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nie przeprowadzono oględzin działki i nie zweryfikowano różnic wysokości na terenie inwestycji, oparto się na danych pozyskanych z serwisu Geoportal;
1) art. 9 Kpa w zw. z art. 10 § 1 Kpa poprzez brak poinformowania strony o podstawach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego, nie poinformowano o włączeniu wydruków z serwisu Geoportal w poczet materiału dowodowego, brak możliwość zajęcia stanowiska, zgłoszenia uwag i innych dowodów;
2) art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa i art. 107 § 3 Kpa w zw. z art. 80 Kpa przez wyprowadzenie z materiału dowodowego wadliwych wniosków, błędne ustalenie, że wykonanie robót budowlanych polegających na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego zniekształci rzeźbę terenu w sposób trwały;
3) § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 uop poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe uznanie, że wykonanie robót budowlanych polegających na budowie przedmiotowego budynku zniekształci rzeźbę terenu w sposób trwały, gdy nie istnieje ryzyko bezpowrotnej utraty walorów przyrodniczych przedmiotowego obszaru, gdy warunki działki, pozwalają na budowę ww. obiektów, a prace nie wymagają trwałego zniekształcenia rzeźby terenu;
4) § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że każdy rodzaj ingerencji w rzeźbę terenu jest tożsamy z wykonywaniem prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę, gdy taka wykładnia prowadziłaby do uznania, że rozporządzenie ustanawia zakaz zabudowy;
5) art. 8 § 2 w zw. z art. 8 § 1 Kpa w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i nierozstrzygnięcie sprawy skarżącego w sposób tożsamy ze sprawami innych osób w miejscowości B. mających nieruchomości w bliskim sąsiedztwie;
6) art. 138 § 1 pkt 1 Kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji wydanej przez organ I instancji w sytuacji, gdy była ona wadliwa.
1.4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko, wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
1.5. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę i uchylił zaskarżone postanowienie uznając, iż organ II instancji naruszył art. 7, art. 77, art. 107 § 3 Kpa, ponieważ przedwcześnie przyjął, że doszło do naruszenia § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały. Sąd stwierdził, że GDOŚ nie dokonał analizy, która przekonująco potwierdzałaby, iż planowana inwestycja rzeczywiście skutkować będzie naruszeniem zakazu trwałego zniekształcania rzeźby terenu. Organ nie powołał argumentacji pozwalającej na weryfikację twierdzenia, że realizacja budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z dodatkową infrastrukturą spowoduje trwałe zniekształcenie rzeźby terenu, arbitralnie przyjmując, iż sam zamiar realizacji tego typu inwestycji jest niemożliwy. Uzasadniając rozstrzygnięcie odmowne, organ eksponował jedynie kwestię różnicy wysokości i nachylenia stoku. Zdaniem Sądu nowo powstały obiekt zawsze staje się elementem krajobrazu, nie musi to jednak automatycznie świadczyć o trwałej zmianie chronionej wartości w postaci rzeźby terenu. Ocena taka musi być podjęta w odniesieniu do cech indywidualnej inwestycji i jej inwazyjności w stosunku do naturalnej rzeźby terenu. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia nie realizuje zasady przekonywania, gdyż organ nie ocenił okoliczności istotnych dla sprawy w sposób należyty. Ponadto organ II instancji odstąpił od kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia odmownego w zakresie prawdopodobieństwa wystąpienia znaczącego negatywnego oddziaływania na Obszar Natura 2000 [...] uznając, że wystarczające jest wykazanie naruszenia zakazu zniekształcania rzeźby terenu. Skoro jednak Sąd zakwestionował prawidłowość ustalenia naruszenia tego zakazu (na czym wyłącznie oparto rozstrzygnięcie odmowne), to brak oceny w zakresie negatywnego oddziaływania na obszar Natura 2000 stanowił brak całościowego rozstrzygnięcia sprawy.
2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł GDOŚ, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:
1) naruszenie prawa materialnego:
a) § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 uop w zw. z art. 7 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 6 Kpa, poprzez błędna wykładnię polegającą na przyjęciu, że zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu nie może prowadzić do uznania, że w danym obszarze chronionego krajobrazu istnieje zakaz zabudowy, a tym samym, że własność nie może być ograniczona w drodze art. 24 ust. 1 pkt 5 uop w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały,
b) § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 - 3 uop, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż pomimo stwierdzenia naruszenia aktu prawa miejscowego tj. uchwały Sejmiku Województwa GDOŚ zobowiązany był zbadać wpływ planowanej inwestycji na obszar Natura 2000 [...], podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisów wskazuje, że w przypadku niezgodności inwestycji z prawem lokalnym, dalsze badanie wpływu inwestycji na obszar Natura 2000 jest zbędne, gdyż z uwagi na naruszenie zakazów wyrażonych w uchwale, inwestycja nie będzie mogła zostać zrealizowana,
c) art. 53 ust. 4 pkt 8 upzp w zw. z art. 33 ust. 3 uop, poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że konieczna jest analiza i ocena relacji zachodzących między ewentualnym zrealizowaniem przedmiotowej inwestycji, a jej oddziaływaniem na przedmioty ochrony obszaru Natura 2000 [...], podczas gdy prawidłowa wykładnia powyższych przepisów wskazuje, że jeżeli taka ocena nie została przeprowadzona, wówczas na etapie uzgodnienia decyzji WZ, można jedynie dowodzić, że istnieje prawdopodobieństwo oddziaływania inwestycji (tj. możliwość naruszenia art. 33 ust. 1 pkt 1-3 uop) realizowanej zgodnie z projektem decyzji WZ na obszar Natura 2000,
2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy:
a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 , dalej Ppsa) w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały, poprzez przyjęcie, że GDOŚ: nie dokonał analizy, która potwierdzałaby, że planowana inwestycja rzeczywiście skutkować będzie naruszeniem wyrażonego w § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały zakazu; dowolnie przyjął, iż sam zamiar realizacji tego typu inwestycji jest niemożliwy z uwagi na obowiązujący zakaz, nie przywołując jednocześnie argumentacji pozwalającej na weryfikację czy realizacja przedmiotowej inwestycji doprowadzi do naruszenia zakazu; co najmniej przedwcześnie stwierdził naruszenie zakazu, o którym mowa w § 3 ust.1 pkt 4 uchwały,
b) art. 141 § 4 Ppsa, poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu, z jakich przyczyn WSA w Warszawie negatywnie ocenił ustalenie przez GDOŚ stanu faktycznego w zakresie naruszenia zakazu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały, a także nieumieszczenie w tym zakresie wskazań do dalszego postępowania, podczas gdy uzasadnienie wyroku powinno odnosić się do ustaleń faktycznych poczynionych przez organ administracji publicznej, a także, w przypadku negatywnej oceny sposobu ustalenia stanu faktycznego - powinno zawierać konkretne wskazanie co do dalszego postępowania w tym zakresie;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 151 Ppsa, poprzez niezastosowanie tego przepisu i uwzględnienie skargi, podczas gdy prawidłowa ocena w sprawie doprowadzić powinna do wniosku, że skargi nie należy uwzględniać.
W oparciu o wskazane w skardze kasacyjnej zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi lub przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wniósł o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
4. W piśmie z 6 września 2024 r. skarżący przedstawił dodatkową argumentację na poparcie swojego stanowiska.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
5.2. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a skarżący, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądał jej przeprowadzenia, skarga kasacyjna, na podstawie art. 182 § 2 Ppsa, została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
5.3. Kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy planowana przez skarżącego inwestycja wpisuje się w określony § 3 ust. 1 pkt 4 ww. uchwały zakaz wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu, z wyjątkiem prac związanych z zabezpieczeniem przeciwpowodziowym lub przeciwosuwiskowym lub utrzymaniem, budową, odbudową, naprawą lub remontem urządzeń wodnych. Analizując materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy oraz okoliczności, które stały za rozstrzygnięciem organów skutkującym odmową uzgodnienia decyzji o warunkach zabudowy, Naczelny Sad Administracyjny doszedł do przekonania, że zaskarżony wyrok Sądu I instancji został wydany z naruszeniem prawa.
5.4. Wyjaśnić należy, że działka nr 260, położona w miejscowości B., znajduje się na terenie [...] Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz w obszarze Natura 2000 [...]. Planowany pod inwestycję teren objęty jest zatem formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 uop. Jak wynika z art. 23 ust. 1 uop obszar chronionego krajobrazu obejmuje tereny chronione ze względu na wyróżniający się krajobraz o zróżnicowanych ekosystemach, wartościowe ze względu na możliwość zaspokajania potrzeb związanych z turystyką i wypoczynkiem lub pełnioną funkcją korytarzy ekologicznych. Z kolei obszar Natura 2000 to obszar specjalnej ochrony ptaków, specjalny obszar ochrony siedlisk lub obszar mający znaczenie dla Wspólnoty, utworzony w celu ochrony populacji dziko występujących ptaków lub siedlisk przyrodniczych lub gatunków będących przedmiotem zainteresowania Wspólnoty (art. 5 pkt 2b uop).
5.5. Dokonując analizy projektu decyzji o warunkach zabudowy w przedmiotowej sprawie organ niewątpliwie wziął pod rozwagę cele, dla których utworzono ww. formy przyrody. Zwrócił szczególną uwagę, że ww. nieruchomość znajduje się obrębie korytarza ekologicznego – K., będącego najważniejszym obszarem umożliwiającym przemieszczanie się i bytowanie dużych ssaków drapieżnych i kopytnych. Korytarz ten łączy najważniejsze ostoje dużych kopytnych oraz dużych drapieżników umożliwiając migrację i wymianę osobników między poszczególnymi subpopulacjami. Podkreślono, że [...] stanowi jedno z najcenniejszych refugiów ptaków w Polsce, gdyż odnotowano tu występowanie co najmniej 40 gatunków ptaków z Załącznika 1 Dyrektywy Ptasiej (2009/147/WE) oraz 18 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi. Uwzględniono również, że teren objęty wnioskiem wraz otaczającymi go nieruchomościami charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu i stanowi niezainwestowane tereny rolno-leśne wraz z przepływającym w północnej granicy ciekiem wodnym, a tym samym może być istotnym elementem siedlisk lęgowych lub żerowisk gatunków ptaków chronionych. Odnosząc się do topografii terenu organ zaakcentował, że różnica wysokości w terenie inwestycji w obrębie wrysowanej na załączniku nr 2 nieprzekraczalnej linii zabudowy pomiędzy górną południową częścią tego terenu (ok. 605 m n.p.m.), a jego dolną północną częścią (ok. 593 m n.p.m.) wynosi ok. 12 m na długości terenu ok. 60 m, co daje nachylenie stoku na poziomie ok. 20 % w tej części działki. Projekt decyzji wz dopuszcza zatem przekształcenie ok. 0,5 ha, czyli terenu na którym na odcinku ok. 152 m nachylenie stoku wynosi ok. 14 %. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ustalenie powyższych okoliczności było wystarczające do uznania, że może dojść w istocie do trwałej zmiany rzędnych terenu, a tym samym do przekształcenia naturalnej rzeźby. To z kolei doprowadziło do wniosku, że w sprawie zaistniała sytuacja objęta zakazem § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały. Realizacja inwestycji na ww. terenie, obejmująca nie tylko budynek mieszkalny, ale także przyłącza energii elektrycznej, studnię, oczyszczalnię ścieków i garaż, może spowodować trwałe przekształcenie stosunków wysokościowych i zmianę cech morfologicznych rzeźby terenu. Sytuowanie bowiem budynku przy spadkach poziomu terenu wymusza niewątpliwie jego wypoziomowanie, co zawsze wiąże się z jego przekształceniami. Przyjmuje się co prawda w orzecznictwie, że niezasadne jest utożsamianie zakazu wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu z zakazem wykonywania jakichkolwiek robót mających związek z ingerencją w zastany krajobraz (por. np. wyroki NSA z: 9 stycznia 2024 r. sygn. akt II OSK 1970/22, 30 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 872/15, 5 października 2022 r. sygn. akt II OSK 1473/21), lecz w tej sprawie sytuacja jest odmienna. Nastąpił bowiem zbieg wartości chronionych na podstawie dwóch podstaw prawnych. Mianowicie ochronie podlega jednocześnie krajobraz, jak i naturalne ukształtowanie terenu. Z tych względów odmowa uzgodnienia była w pełni uzasadniona, gdyż inwestycja w przedstawionym kształcie narusza zakaz trwałego zniekształcania rzeźby terenu. Tym samym za usprawiedliwione należało uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały w zw. z art. 24 ust. 1 pkt 5 uop w zw. z art. 7 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 6 Kpa.
5.6. Zasadnie zarzuca się także w skardze kasacyjnej naruszenie § 3 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1-3 uop oraz art. 53 ust. 4 pkt 8 upzp w zw. z art. 33 ust. 3 uop. Sąd Wojewódzki błędnie przyjął obowiązek badania przez organ wpływu inwestycji na obszar Natura 2000, pomimo stwierdzonego naruszenia aktu prawa miejscowego. Organy ochrony przyrody słusznie wskazały, że w przypadku pokrywania się obszarów Natura 2000 z innymi formami ochrony przyrody, w pierwszej kolejności należy zbadać, czy przedsięwzięcie nie narusza zakazów wynikających z aktów prawa miejscowego. Następnie powinno się uwzględnić wpływ inwestycji na obszary Natura 2000. Jeżeli inwestycja narusza zakazy zawarte w aktach prawa miejscowego, dalsze badanie jej wpływu na obszar Natura 2000 jest irrelewantne dla sprawy, ponieważ inwestycja i tak nie może być zrealizowana. Skoro w przedmiotowej sprawie wykazano, że zaszedł przypadek określony § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały, odstąpienie przez organ od badania wpływu przedsięwzięcia na obszar Natura 2000 nie mogło stanowić o naruszeniu prawa.
5.7. Na uwzględnienie zasługuje również zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa w zw. z § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zebrany materiał dowodowy był wystarczający do poczynienia wiarygodnych ustaleń co do ziszczenia się przesłanki zakazu przewidzianego w § 3 ust. 1 pkt 4 uchwały. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego posłużenie się przez organ pomocniczo metariałami dostępnymi w portalu geoportal.gov.pl oraz Numerycznym Modelem Pokrycia Terenu nie podważa powyższej konstatacji. W orzecznictwie podkreśla się, że materiały te stanowią przydatny i wiarygodny materiał dowodowy w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz zagospodarowania przestrzennego (por. np. wyroki NSA z 14 lutego 2023 r. sygn. akt II OSK 2877/21, 6 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 1733/23), który pozwala wyspecjalizowanemu organowi ochrony środowiska w sposób pomocniczy ocenić zgodność zamierzenia inwestycyjnego z przepisami szczególnymi, określającymi cele, zasady i formy ochrony przyrody. W okolicznościach tej konkretnej sprawy organy w toku postępowania wyjaśniającego organy zgromadziły dowody i informacje, które były istotne z punktu widzenia normy prawa materialnego znajdującej zastosowanie w rozpoznawanej sprawie.
5.8. Niezasadny okazał się natomiast zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa, Zaakcentować trzeba, że w ramach powyższego zarzutu nie można zwalczać samej oceny prawnej zawartej w zaskarżonym wyroku. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego zasadniczo w sytuacji, gdy nie zawarto w nim stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest ono w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Taka sytuacja nie występuje w rozpoznawanej sprawie. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie elementy konstrukcyjne wymienione w powyższym przepisie prawa i pozwala jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie. W związku z tym, iż Sąd I instancji skargę uwzględnił, zawarł także w wytyczne dla organu w zakresie dalszego postępowania. Orzeczenie mogło zatem zostać poddane kontroli instancyjnej.
5.9. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i w zw. z art. 151 Ppsa, uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 Ppsa.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI