II OSK 1143/14

II OSK 1143/14 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2014-08-07
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2014-04-24
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Anna Łuczaj
Leszek Kamiński /przewodniczący sprawozdawca/
Wanda Zielińska - Baran
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Budowlane prawo
Sygn. powiązane
II OSK 781/12 - Postanowienie NSA z 2014-04-24
II SA/Bk 546/11 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2011-11-03
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 156 poz 1118
art 103 ust 1 i 2
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Dz.U. 1974 nr 38 poz 229
art 37 art 40
Ustawa z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kamiński ( spr.) Sędziowie Sędzia NSA Anna Łuczaj Sędzia del. WSA Wanda Zielińska-Baran Protokolant starszy asystent sędziego Anna Pośpiech-Kłak po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M.D.-O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Bk 546/11 w sprawie ze skargi M.D.-O. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 22 czerwca 2011 r. nr WOP.7721.70.2011.BB w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt II SA/Bk 546/11, oddalił skargę M. D.-O. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. z dnia 22 czerwca 2011 r., nr ..., w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych przy budynku gospodarczym.
W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją z dnia 22 czerwca 2011 r., nr ..., P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), zw. dalej k.p.a., i art. 40 i 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym z 1974 r., oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. nr 156, poz. 1118 ze zm.), zw. dalej Prawem budowlanym z 1994 r., uchylił decyzję P. Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 28 kwietnia 2011 r., nr ..., zobowiązującą B. i J. B. do wykonania ściany budynku gospodarczego usytuowanej po granicy z działką nr geod. ... w K. przy ul. G. z materiałów nierozprzestrzeniających ognia i zobowiązał ww. do wykonania ściany szczytowej przedmiotowego budynku jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego, z cegły pełnej gr. 25 cm na zaprawie cementowo – wapiennej, posadowionej na fundamencie betonowym i wyprowadzonej 30 cm ponad połać dachową.
Na skutek interwencji M. D.-O., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w sprawie budynku gospodarczego wybudowanego w K. przy ul. G. na działce nr geod. ..., stanowiącej własność B. i J. B. W wyniku przeprowadzonych w dniu 2 września 2010 r. oględzin ustalono, że budynek ma wymiary 7,80 x 6,10 m, jest konstrukcji drewnianej, szkieletowej. Jego wysokość w kalenicy wynosi 3, 20 m, przy okapie 2, 50 m. Posiada dach o konstrukcji drewnianej, jednospadowy, pokryty eternitem falistym z odprowadzeniem wód opadowych na działkę własną. Podłogę stanowi posadzka cementowa. Budynek usytuowany jest o odległości 2,0 m od ogrodzenia od strony ul. G., jednym bokiem stoi po granicy działek oznaczonych nr geod. ... i ... oraz w odległości 4,0 m od budynku mieszkalnego przy ul. G. ... Do budynku doprowadzona jest energia elektryczna przewodem napowietrznym z budynku mieszkalnego inwestorów. B. B. oświadczyła do protokołu, że budynek gospodarczy został wybudowany w latach 1989 – 1991. Współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej nr geod. ... inwestorzy zostali w czerwcu 1995 r. Poprzednim właścicielem była Gmina K. W rejestrach Starostwa Powiatowego w S. nie figuruje żadne pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowy budynku ani na poprzedniego, ani na aktualnego właściciela nieruchomości.
Biorąc pod uwagę wygląd i stan materiałów użytych do budowy przedmiotowego obiektu budowlanego organ powiatowy stwierdził, iż budynek gospodarczy został wybudowany w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. W związku z powyższym postanowieniem z dnia 22 września 2010 r., na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., organ l instancji zobowiązał B. i J. B. do przedłożenia ekspertyzy stanu technicznego tego budynku, sporządzonej przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane. Dnia 19 listopada 2010r. żądana ekspertyza została przedłożona. W związku z tym decyzją z dnia 20 stycznia 2011 r. powiatowy organ nadzoru budowlanego zobowiązał B. i J. B. do uzyskania pozwolenia na użytkowanie budynku gospodarczego, celem dokończenia legalizacji budynku. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. D.-O., wnosząc odwołanie.
P. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w B., decyzją z dnia 15 lutego 2011 r. uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, celem uzupełnienia materiału dowodowego i zapewnienia udziału wszystkim stronom postępowania w sprawie. Po uzupełnieniu materiału dowodowego organ l instancji stwierdził, na podstawie raportu wyceny nieruchomości zabudowanych sporządzonym na zlecenie Urzędu Gminy w K., przez rzeczoznawcę majątkowego - biegłego sądowego, że przedmiotowy budynek gospodarczy istniał już w 1994 r. Dlatego też w sprawie powinno mieć zastosowanie Prawo budowlane z 1974 r. Mając powyższe na uwadze Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia 28 kwietnia 2011 r. zobowiązał B. i J. B. do wykonania ściany tego budynku z materiałów nierozprzestrzeniających ognia.
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się M. D. – O., wnosząc odwołanie. W wyniku rozpatrzenia tego odwołania wojewódzki inspektor nadzoru budowlanego wydał decyzję kwestionowaną w sprawie niniejszej. W uzasadnieniu podał, że zgromadzony materiał dowodowy oraz wygląd zewnętrzny budynku gospodarczego, jak też użyte do budowy materiały budowlane wskazują, iż obiekt powstał pod rządami Prawa budowlanego z 1974 r. Wprawdzie organ powiatowy nie ustalił dokładnej daty budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, niemniej z zebranego materiału dowodowego w sprawie wynika, iż budowa tego obiektu została zakończona przed styczniem 1995 r.
Stosownie do regulacji art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r., do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie tej ustawy (1 stycznia 1995r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne nie stosuje się przepisu art. 48, lecz dotychczasowe regulacje, czyli te zawarte w poprzednio obowiązującym Prawie budowlanym z 1974 r.
Dla zastosowania tego przepisu decydujące znaczenia miało ustalenie daty budowy oraz czy roboty budowlane wykonywane były w warunkach samowoli budowlanej. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. zakwalifikował obiekt jako samowolę budowlaną wdrażając przepis art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Z ekspertyzy stanu technicznego budynku wynika, że elementy konstrukcyjne budynku (fundamenty, ściany, dach) są w stanie dobrym i wymagają jedynie bieżącej konserwacji. Mając na uwadze, że budynek istnieje ponad trzydzieści lat, to stan techniczny niewątpliwie wymaga bieżącej konserwacji i remontów. Właściciel obiektu stosownie do art. 61 Prawa budowlanego z 1994 r., winien utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Przeprowadzenie remontu jest prawem inwestora. Inwestor może tego dokonać po dopełnieniu formalności w organie architektoniczno - budowlanym, organ nadzoru budowlanego nie może nałożyć takiego obowiązku na inwestora w decyzji wydanej na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Zarzut skarżącej, że budynek powinien być tak usytuowany by nie stwarzał zagrożenia pożarowego oraz nie zagrażał zdrowiu i życiu osób innych jest uzasadniony. Niemniej nałożone zaskarżoną decyzją zobowiązanie inwestorów do wykonania ściany budynku gospodarczego z materiałów nierozprzestrzeniających ognia, zgodnie z § 272 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz. 690 ze zm.), czyni tę decyzję niewykonalną. Decyzja winna określać rodzaj materiału i sposób wykonania, mając na uwadze, że w przedmiotowej sprawie mają zastosowanie warunki techniczne z 1980 r., w związku z powyższym, organ odwoławczy uchylił zaskarżoną decyzję organu l instancji i orzekł jak w sentencji niniejszej decyzji.
W kwestii zdjęcia eternitu z budynku gospodarczego, o co wnosi odwołująca się organ wyjaśnił, że przepisy rozporządzenia z dnia 2 kwietnia 2004 r. Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobów i warunków bezpiecznego użytkowania i usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. nr 71, póz. 649) nakładają w § 4 na właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcę nieruchomości, a także obiektu, urządzenia budowlanego, instalacji przemysłowej lub innego miejsca zawierającego azbest, obowiązek przeprowadzania kontroli stanu tych wyrobów. Z przeprowadzonej kontroli okresowej sporządza się ocenę stanu i możliwości bezpiecznego użytkowania wyrobów zawierających azbest. Jeżeli z oceny wyniknie l stopień pilności organ na tej podstawie będzie mógł nakazać ewentualne usunięcie eternitu.
Decyzję tę do sądu administracyjnego zaskarżyła M. D. – O. podając, że się z nią nie zgadza dlatego, że budynek nie był budowany w latach 1989-1991, nie ma na to żadnej dokumentacji. Do 6 września 1991 r. właścicielem działki był Wojewoda. Urząd Gminy nabył tę działkę z mocy decyzji z dnia 6 września 1991 r. Gmina nie budowała budynku gospodarczego. Urząd gminy był właścicielem działki do czerwca 1995 r. Ani Urząd Gminy, ani Państwo B. nie dokonali zgłoszenia budowy tego budynku. W sprawie powinna być wdrożona procedura legalizacyjna w wyniku której Państwo B. powinni być zobowiązani do przedłożenia stosownych opracowań i dokumentów. Budynek gospodarczy nie widnieje na zasadniczej mapie geodezyjno – kartograficznej – co potwierdza fakt dokonania samowoli budowlanej. Nadto skarżąca przywoła treść art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa budowlanego z 1994 r.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem jej zarzuty i argumenty nie podważają legalności kwestionowanej decyzji. Sąd wskazał, że przedmiotem kontroli w sprawie niniejszej jest decyzja wojewódzkiego inspektora nadzoru budowlanego zobowiązująca inwestorów do wykonania ściany szczytowej budynku gospodarczego jako ściany oddzielenia przeciwpożarowego, z cegły pełnej gr. 25 cm na zaprawie cementowo – wapiennej, posadowionej na fundamencie betonowym i wyprowadzonej 30 cm ponad połać dachową. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił art. 40 i art. 42 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
W pierwszej kolejności Sąd Wojewódzki odniósł się do głównego zarzutu skargi, który dotyczy błędnych ustaleń faktycznych w zakresie daty budowy budynku gospodarczego, co za tym idzie błędnego zastosowania Prawa budowlanego z 1974 r. Zdaniem skarżącej w sprawie brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej, że był on wybudowany w latach 1989-1991.
Jako bezspornym w sprawie Sąd Wojewódzki uznał fakt, że budynek powstał w ramach samowoli budowlanej o czym świadczy brak w rejestrach Starostwa pozwolenia na budowę lub zgłoszenie budowy tego budynku. Spór zaś z uwagi na stanowisko skarżącej dotyczy daty jego wybudowania i zastosowanej podstawy prawnej.
Sąd Wojewódzki wskazał, że w przedmiotowej sprawie kwestia ustalenia daty budowy budynku gospodarczego była przedmiotem dwukrotnego postępowania wyjaśniającego. Prowadząc postępowanie po raz pierwszy organ powiatowy stwierdził, że budynek został wybudowany w okresie obowiązywania Prawa budowlanego z 1974 r. na podstawie wyglądu i stanu materiałów użytych do jego budowy. Stanowisko to nie znalazło akceptacji organu odwoławczego, który nakazał uzupełnienie materiału dowodowego w zakresie daty wybudowania budynku. W wyniku uzupełnienia tego materiału do akt sprawy dołączono raport wyceny nieruchomości zabudowanych stanowiących własność Gminy K. z 1994 r. oraz wyjaśnienia Urzędu Miejskiego w K.. Z wyjaśnień tych wynika, że nieruchomość nr geod. ... została nabyta przez Gminę K. z mocy prawa, decyzją Wojewody z dnia 6 września 1991 r. Gmina nie budowała na tej nieruchomości budynku gospodarczego. Prawdopodobnie został on wybudowany w latach 70 –tych XX wieku przez C. B. – ojca J. B.. Natomiast z treści raportu wynika, że na datę jego sporządzenia, czyli w roku 1994 r. działka była zabudowana prywatnymi chlewikami. W świetle powyższego, w ocenie Sądu Wojewódzkiego w sprawie niniejszej słusznie, zgodnie z prawidłami logiki w ramach swobodnej oceny dowodów, stwierdzono że budynek był na działce już 1994 r. Skarżąca podnosi, że brak jest jakiejkolwiek dokumentacji potwierdzającej tę okoliczności i jednocześnie wskazuje, że budynek nie był naniesiony na mapach geodezyjnych co jej zdaniem świadczy, że powstał w okresie późniejszym. Brak jakiejkolwiek dokumentacji w sprawie samowoli budowanej jest rzeczą oczywistą bo nie ma ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia, nie jest też prowadzony dziennik budowy. W takiej sytuacji organy nie mogły oprzeć swojego stanowiska na szczególnej mocy dowodowej dokumentów urzędowych. Z drugiej strony, pomimo tego, iż skarżąca nie tylko była uprawniona do przedstawiana dowodów w sprawie ale również zobowiązana do współdziałania z organem orzekającym przy przytoczeniu znanych jej faktów czy dowodów, na poparcie swojej tezy takich dowodów nie przedstawiła. Fakt, że budynek nie był naniesiony na niektórych mapach geodezyjnych nie oznacza, że nie było go rzeczywiście na działce. Reasumując powyższe rozważania Sąd Wojewódzki stwierdził, że skoro budynek istniał na działce już 1994 r. to zasadnie w sprawie zastosowano Prawo budowlane z 1974 r. Jako, że nowe prawo budowlane weszło w życie z dniem 1 stycznia 1995 r., to zbędnym w sprawie było ustalanie konkretnej daty wybudowania budynku, wystarczyło ustalenie, że istniał on na działce przed tą datą.
Reguły normujące wpływ nowego Prawa budowlanego z 1994 r. na stosunki powstałe pod rządami prawa dotychczasowego zamieszczone zostały w przepisie przejściowym art. 103 Prawa budowlanego z 1994 r. W ustępie 1 tego artykułu przyjęto, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2. Natomiast w ustępie 2 wskazano, że przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (...). Do tych obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Przyjęto zatem, że regułą podstawową wynikającą z ustępu 1 jest stosowanie nowej ustawy. Obejmuje to nie tylko sprawy, w których postępowanie administracyjne jest wszczynane już po wejściu jej w życie (niezależnie od tego, czy dotyczy zdarzeń faktycznych powstałych jeszcze w okresie obowiązywania poprzedniej ustawy), ale także sprawy wszczęte a niezakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie nowej ustawy, to jest sprawy będące w toku w dniu 1 stycznia 1995 r. Wyjątek od tej zasady został przewidziany w art. 103 ust. 2 omawianej ustawy. Dotyczy on wyłączenia stosowania Prawa budowlanego z 1994 r. po dniu 1 stycznia 1995 r. tylko w odniesieniu do przepisu art. 48 tej ustawy i wyłącznie wówczas, gdy przed dniem 1 stycznia 1995 r. budowa obiektu została zakończona. Oznacza to, że art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. odnosi się do sytuacji, gdy obiekt był budowany bez wymaganego pozwolenia przed dniem 1 stycznia 1995 r. Inaczej mówiąc, przepis ten ma zastosowanie, jeżeli samowoli budowlanej w rozumieniu art. 48 tej ustawy dopuszczono się przed dniem 1 stycznia 1995 r. i zakończenie budowy obiektu nastąpiło również przed tą datą. Sąd Wojewódzki wskazał, że z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie niniejszej.
Przepis art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. stanowi, że w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazująca wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Warunkiem zastosowania powołanego przepisu jest wykazanie, że nie zachodzą okoliczności określone w art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
W przedmiotowej sprawie nie zaszły okoliczności wyłączające możliwość zastosowania regulacji wynikającej z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Budynek gospodarczy znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę, a fakt jego wybudowania nie powoduje niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia o czym świadczy treść ekspertyzy technicznej dołączonej do akt. Wynika z niej, że stan budynku jest dobry. Jako, że budynek zlokalizowany jest po granicy z działką nr geod. ... zasadnie zobowiązano inwestorów do wykonania ściany ognioodpornej służącej eliminacji zagrożenia pożarowego. Organ odwoławczy w swojej decyzji sprecyzował rodzaj materiału i sposób wykonania tej ściany. Podstawę prawną nałożenia tego obowiązku stanowiły przepisy rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz.U. Nr 17, poz. 62 ze zm.). Z § 13 wynika, że dopuszczalne jest sytuowanie bezpośrednio przy granicy działki budynku gospodarczego ale tylko takiego, którego ściana przylegająca do granicy działki wykonana jest ze ścianami z materiałów niepalnych. Wykonanie nałożonego obowiązku spowoduje doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Skargę kasacyjną od wyroku od wyroku Sądu Wojewódzkiego wniosła M. D.-O., reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi w całości, zarzucono:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie w sprawie art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., błędne zastosowanie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. oraz art. 37 i art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., mimo iż zdaniem skarżącej w sprawie winno mieć zastosowanie Prawo budowlane z 1994 r. w tym w szczególności w zakresie art. 48, a nie Prawo budowlane z 1974 r., gdyż budynek gospodarczy zlokalizowany na działce nr ... został pobudowany po 1995 r., czyli zastosowanie do niego będzie miało Prawo budowlane z 1994 r.;
2) naruszenie przepisów postępowania w zakresie, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), zw. dalej p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 9 k.p.a. poprzez oddalenie zamiast uwzględnienie skargi, a w konsekwencji nie uchyleniu decyzji organów pomimo naruszenia przez organy w toku postępowania administracyjnego przepisów postępowania, które to uchybienia miały wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziły do niezebrania i nierozważania całego materiału dowodowego w sprawie i ustalenia nieprawidłowego stanu faktycznego i uznania, że budynek gospodarczy została wybudowany przed 1995 r., a więc zastosowanie w stosunku do niego ma Prawo budowlane z 1974 r., a nie Prawo budowlane z 1994 r., a polegających na:
- nieuwzględnieniu przez zarówno organ I jak i II instancji w postępowaniu administracyjnym postulatu zgłaszanego przez skarżącą odnośnie konieczności przeprowadzenia dowodu z treści aktu notarialnego, na podstawie którego B. i J. B. nabyli nieruchomość oznaczoną nr ...,
- nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność ustalenia daty i legalności powstania obiektu będącego przedmiotem postępowania,
- nieprzeprowadzenie dowodu z opinii dotyczącej zgodności z przepisami przeciwpożarowymi, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, w związku z doprowadzeniem do budynku napowietrznej linii energetycznej;
3) naruszenie przepisów postępowania w zakresie, który miał wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wszystkim stronom postępowania udziału w toczącym się postępowaniu przed organami administracji oraz w postępowaniu przed Sądem Wojewódzkim, z uwagi na
śmierć stron postępowania i nieustalenie przez organy administracji ich następców prawnych.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uwzględnienie skargi oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu administracyjnego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw w razie ich poniesienia przez skarżącą. Ponadto wniesiono o przyznanie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu skarżącej kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały opłacone w całości lub części, w wysokości maksymalnej stawki wynagrodzenia określonego w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu z uwzględnieniem należnego podatku VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego i będąc związany był granicami skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia zarzutów tej skargi.
W sytuacji przytoczenia w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania, w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje ostatnio wymieniony zarzut, bowiem po przesądzeniu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zachowano prawidłowy tok procedury, nie uchybiając jej przepisom w stopniu, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, można przejść - w granicach określonych w skardze - do ocen o charakterze prawnomaterialnym.
Zarzuty procesowe postawiono z uchybieniem art.174 pkt 2 p.p.s.a. , który wymaga, w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest wystarczające samo stwierdzenie w skardze kasacyjnej, iż naruszenia proceduralne miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd Wojewódzki, bez wykazania istotności tego wpływu. Stawiając zarzut tego rodzaju należy wykazać, że gdyby nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. Naruszenie przepisów postępowania nie zawsze bowiem musi prowadzić do wadliwego rozstrzygnięcia sprawy. Uwzględniając powyższe kryterium oceny istotnego wpływu uchybień procesowych na wynik sprawy, zarzutów naruszenia prawa procesowego postawionych w skardze, nie można uznać za usprawiedliwione.
Nie ma usprawiedliwionej podstawy zarzut naruszenia art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 9 k.p.a. polegający na niewłaściwej kontroli organów administracji, które przez niezebranie i nierozważenie całego materiału dowodowego nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy w konsekwencji wadliwie uznały, że przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany przed 1995 r.
Zarzut powyższy, jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej oparty został na twierdzeniu, iż Sąd Wojewódzki nie dostrzegł naruszenia przez organ wymienionych przepisów postępowania administracyjnego. Nie oceniono też pominięcia przez organy administracji żądań dołączenia do akt i analizy zapisów aktu notarialnego przenoszącego własność nieruchomości, która w zapisach księgi wieczystej figuruje jako niezabudowana. Teza ta nie znajduje jednak potwierdzenia ponieważ Sąd Wojewódzki w treści uzasadnienia wyroku nie tylko szeroko omówił wymieniony problem ale i prawidłowo go ocenił. Sąd Wojewódzki zauważył przede wszystkim, że brak jakiejkolwiek dokumentacji w sprawie samowoli budowanej jest rzeczą oczywistą bo w tego rodzaju sprawach nie jest wydawane ani pozwolenie na budowę, nie jest też prowadzony dziennik budowy. Obiekt będący przedmiotem samowoli nie widnieje też na zasadniczej mapie geodezyjnej. Natomiast z raportu wyceny nieruchomości zabudowanych stanowiących własność Gminy K. sporządzonego w 1994 r. wynika, że przedmiotowa działka była zabudowana "prywatnymi chlewikami". Zauważyć zatem trzeba, że skoro na mapach geodezyjnych nie ujawniono opisanych w raporcie obiektów, to bez znaczenia dla oceny daty samowoli było odwoływanie się do treści aktu notarialnego, gdyż nawet wykazanie, że na nieruchomości będącej przedmiotem tego aktu nie ujawniono naniesienia "prywatnych chlewików" nie dowodziłoby, że nie było na niej obiektów wybudowanych samowolnie. Miał zatem rację Sąd Wojewódzki wskazując, że organy administracji zgodnie z prawidłami logiki w ramach swobodnej oceny dowodów stwierdziły, że obiekt będący przedmiotem postępowania był na działce już 1994 r. Zarzut nieprzeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, oparty na domniemaniu, że okoliczni mieszkańcy mogą znać datę wzniesienia obiektu, wobec nieskonkretyzowania zarzutu, nie jest zasadny. Nie wskazano też naruszenia konkretnego przepisu, w związku z zarzutem niezbadania zgodności obiektu z przepisami przeciwpożarowymi przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane.
Nie okazał się też zasadny zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 oraz art. 10 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie wszystkim stronom postępowania udziału w toczącym się postępowaniu. Tu zauważyć tylko trzeba, że zarzut pominięcia w postępowania stron (wskazany w skardze kasacyjnej jako podstawa wznowienia postępowania), może być podnoszony wyłącznie przez stronę pominiętą, jak stanowi art. 147 zd. drugie k.p.a. w zw. z art. 145 § 1pkt 4 k.p.a., a nie przez innych uczestników postępowania.
Nie mógł zatem okazać się usprawiedliwiony zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez niezastosowanie w sprawie art. 103 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r., ponieważ, jak wynika z powyższego wywodu, Sąd Wojewódzki doszedł do prawidłowego wniosku, iż wzniesienie obiektu będącego przedmiotem sprawy nastąpiło przed 1 stycznia 1995 r., a zatem uprawnione było zastosowanie art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. Przepis powyższy został zatem zastosowany prawidłowo.
Z tych wszystkich względów uznając, iż skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.