II OSK 1088/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Y. B. od wyroku WSA w Krakowie, który oddalił jego skargę na postanowienie Wojewody Małopolskiego o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Skarżący chciał anulować zameldowanie M. G. w lokalu, twierdząc, że lokal o wskazanym numerze nie istnieje w budynku, a osoba zameldowana tam nie przebywa. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ skarżący nie wykazał swojego tytułu prawnego do lokalu ani interesu prawnego w sprawie. WSA w Krakowie potwierdził, że skarżący nie posiada statusu strony, a problemy z zajmowaniem lokalu powinny być rozwiązywane przed sądem powszechnym. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał, że skarżący nie wykazał swojego interesu prawnego, który jest warunkiem wszczęcia postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że ewidencja ludności nie wiąże się z prawami do lokalu, a skarżący nie przedstawił dowodów na istnienie lokalu ani na jego tożsamość z lokalem, którego jest współwłaścicielem. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organy prawidłowo odmówiły wszczęcia postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUgruntowanie stanowiska NSA w zakresie przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących ewidencji ludności i praw do lokali.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z brakiem istnienia lokalu i problemami z ustaleniem jego numeracji, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy osoba, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu, ma interes prawny do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w celu anulowania zameldowania innej osoby w tym lokalu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie posiada interesu prawnego, ponieważ postępowanie ewidencyjne nie służy wykazywaniu ani odzyskiwaniu praw do lokalu, a sprawy te należą do właściwości sądów powszechnych.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że interes prawny musi być realny, konkretny i aktualny, a skarżący nie wykazał takiego interesu w odniesieniu do lokalu, w którym chciał anulować zameldowanie. Ewidencja ludności ma charakter porządkujący dane, a nie rozstrzygający spory o prawa rzeczowe.
Czy organ administracji ma obowiązek wszcząć postępowanie z urzędu w sprawie zameldowania/wymeldowania, jeśli strona podnosi argumenty o niezgodności stanu faktycznego z danymi ewidencyjnymi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem organu, a nie jego obowiązkiem, chyba że posiadane przez organ ustalenia dają podstawę do przyjęcia, że stan faktyczny odpowiada dyspozycji przepisu prawa materialnego.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że subiektywne przekonanie strony o potrzebie wszczęcia postępowania z urzędu nie jest wystarczające. Organ musi dysponować konkretnymi dowodami wskazującymi na konieczność podjęcia takich działań.
Czy sąd administracyjny może prowadzić postępowanie dowodowe, w tym przesłuchiwać świadków, w ramach kontroli legalności orzeczeń administracyjnych?
Odpowiedź sądu
Nie, co do zasady przed sądem administracyjnym nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego; sąd kontroluje legalność na podstawie materiału zgromadzonego w postępowaniu przed organem administracji.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny opiera swoją kontrolę na materiale dowodowym zebranym przez organ administracji, a nie na nowym postępowaniu dowodowym prowadzonym przed sądem.
Przepisy (6)
Główne
u.e.l. art. 11 § 1
Ustawa o ewidencji ludności
Organy z urzędu lub na wniosek dokonują sprawdzenia danych w rejestrach i usuwają niezgodności ze stanem faktycznym lub dokumentami.
u.e.l. art. 11 § 2
Ustawa o ewidencji ludności
Jeżeli organ nie jest właściwy do usunięcia niezgodności, zawiadamia organ właściwy do rejestracji danych.
k.p.a. art. 61a § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte.
k.p.a. art. 28
Kodeks postępowania administracyjnego
Stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, NSA ją oddala.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75, 77, 78, 80, 107 § 3 k.p.a.) poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z zeznań świadka, niewłaściwą ocenę materiału dowodowego, nierozważenie wszystkich okoliczności. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61a § 1, 61 § 1 k.p.a.) poprzez odmowę wszczęcia postępowania, mimo wykazania interesu prawnego. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 1 k.p.a.) poprzez brak prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie wymeldowania. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 k.p.a.) poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania, ignorowanie okoliczności faktycznych i żądanie niemożliwych do uzyskania dokumentów. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1, art. 144 k.p.a.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia, mimo istnienia przesłanek do jego uchylenia. • Naruszenie prawa materialnego (art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 11 ust. 1, 2 u.e.l.) poprzez brak usunięcia niezgodności i brak anulowania czynności zameldowania.
Godne uwagi sformułowania
wszczęcie postępowania administracyjnego, jest uzależnione od wstępnej oceny czy wnioskodawca jest stroną postępowania, czy też nie posiada takiego przymiotu. • odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego następuje wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. • interes prawny musi być realny. Interes musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego, nie może być to interes tylko przewidywany w przyszłości ani hipotetyczny. • Sprawa o uchylenie czynności materialno-technicznej zameldowania na pobyt stały nie jest więc właściwą płaszczyzną do wykazywania lub odzyskiwania praw do lokalu. • wszczęcie postępowania z urzędu jest prawem a nie obowiązkiem organu.
Skład orzekający
Marta Laskowska - Pietrzak
sprawozdawca
Robert Sawuła
członek
Tomasz Zbrojewski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie przesłanek odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego z powodu braku interesu prawnego, zwłaszcza w sprawach dotyczących ewidencji ludności i praw do lokali."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej związanej z brakiem istnienia lokalu i problemami z ustaleniem jego numeracji, co może ograniczać jego bezpośrednie zastosowanie w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w administracji, gdzie kluczowe jest wykazanie interesu prawnego. Choć nie zawiera przełomowych kwestii prawnych, pokazuje praktyczne aspekty stosowania k.p.a. w kontekście ewidencji ludności.
“Czy brak dowodu na istnienie lokalu uniemożliwia anulowanie zameldowania? NSA wyjaśnia kluczowe znaczenie interesu prawnego.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.