II OSK 1077/26Bezczynność organu zezwolenie na pobyt czasowy ograniczenie prawa do sądu
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Wojewody Śląskiego od wyroku WSA w Gliwicach, który stwierdził bezczynność organu w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy i zobowiązał organ do wydania decyzji. Wojewoda zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując zasadność stwierdzenia bezczynności w kontekście art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, który zawieszał biegi terminów w postępowaniach o zezwolenia pobytowe. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że choć przepisy te miały na celu złagodzenie skutków kryzysu migracyjnego, ich dalsze stosowanie po 30 czerwca 2024 r. było nieproporcjonalne i naruszało konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). NSA podkreślił, że sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z jej normami. Sąd uznał, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, ponieważ termin na załatwienie sprawy przekroczył 60 dni (art. 112a ustawy o cudzoziemcach), a przepisy ograniczające możliwość stwierdzenia bezczynności nie mogły być już stosowane. Skarga kasacyjna została oddalona, a wniosek strony o zwrot kosztów postępowania oddalono, gdyż odpowiedź na skargę nie została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne w przypadku oczywistej sprzeczności ustawy z jej przepisami, a także interpretacja granic stosowania przepisów ograniczających prawo do sądu w sytuacjach kryzysowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, ale jego argumentacja dotycząca prawa do sądu ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy dalsze przedłużanie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy po 30 czerwca 2024 r. jest zgodne z Konstytucją RP, w szczególności z prawem do sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dalsze przedłużanie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. stanowi naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
Uzasadnienie
Przepisy ograniczające prawo do sądu w sprawach dotyczących zezwoleń pobytowych, wprowadzone w związku z kryzysem migracyjnym, mogły być stosowane tylko w okresie trwania nadzwyczajnych okoliczności. Po zakończeniu masowego napływu obywateli Ukrainy i upływie wystarczającego czasu na dostosowanie organów administracji, dalsze przedłużanie tych przepisów było nieuzasadnione i naruszało konstytucyjne prawo do sądu.
Czy sądy administracyjne mogą stosować przepisy Konstytucji RP bezpośrednio i odmawiać zastosowania ustawy sprzecznej z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio, zwłaszcza gdy przepis ustawy jest oczywiście niezgodny z jej normami.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 8 Konstytucji, przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio. Sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom (art. 178 ust. 1). W przypadku oczywistej sprzeczności ustawy z Konstytucją, sąd może odmówić jej zastosowania, bez konieczności zadawania pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Czy Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, Wojewoda dopuścił się bezczynności.
Uzasadnienie
Mimo upływu ustawowego terminu na załatwienie sprawy (60 dni zgodnie z art. 112a ustawy o cudzoziemcach), organ nie wydał decyzji. Po 1 lipca 2024 r. organ nie mógł już skutecznie powoływać się na przepisy ograniczające możliwość stwierdzenia bezczynności.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (14)
Główne
ustawa o pomocy art. 100d § 1-4
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
Przepisy te, wprowadzające zawieszenie biegu terminów w postępowaniach o zezwolenia pobytowe, nie mogą być stosowane po 30 czerwca 2024 r. ze względu na naruszenie zasady proporcjonalności i prawa do sądu.
ustawa zmieniająca z 2024 r. art. 1 § pkt 3
Ustawa o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
Przepis ten przedłużał obowiązywanie art. 100d ustawy o pomocy, co zostało uznane za niezgodne z Konstytucją.
ustawa o cudzoziemcach art. 112a § 1-2
Ustawa o cudzoziemcach
Określa 60-dniowy termin na wydanie decyzji w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
Konstytucja art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.
Konstytucja art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Ograniczenia praw i wolności mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie, jako niezbędne dla bezpieczeństwa państwa lub porządku publicznego, albo ochrony zdrowia lub moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1 i pkt 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uwzględnienia skargi i stwierdzenia bezczynności organu.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej.
k.p.a. art. 35 § § 1-5
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Terminy załatwiania spraw administracyjnych.
k.p.a. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks postępowania administracyjnego
Stwierdzenie bezczynności organu.
Konstytucja art. 178 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Niezawisłość sędziowska i podleganie tylko Konstytucji i ustawom.
Konstytucja art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej.
Konstytucja art. 193
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Możliwość zadania pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dalsze stosowanie art. 100d ustawy o pomocy po 30 czerwca 2024 r. narusza prawo do sądu. • Sądy administracyjne mają prawo stosować Konstytucję bezpośrednio i odmawiać zastosowania sprzecznych z nią przepisów ustaw. • Organ dopuścił się bezczynności w sprawie zezwolenia na pobyt czasowy.
Odrzucone argumenty
Przepisy art. 100d ustawy o pomocy są zgodne z Konstytucją i nie naruszają prawa do sądu. • Sądy administracyjne nie są powołane do oceny zgodności ustaw z Konstytucją. • W sprawie nie doszło do bezczynności organu, a czas postępowania był usprawiedliwiony.
Godne uwagi sformułowania
dalsze przedłużenie obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy na okres po 30 czerwca 2024 r. nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu • rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z 2024 r., w świetle którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu • przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stosuje się bezpośrednio
Skład orzekający
Małgorzata Miron
przewodniczący-sprawozdawca
Leszek Kiermaszek
członek
Mirosław Gdesz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności stosowania Konstytucji przez sądy administracyjne w przypadku oczywistej sprzeczności ustawy z jej przepisami, a także interpretacja granic stosowania przepisów ograniczających prawo do sądu w sytuacjach kryzysowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z ustawą o pomocy obywatelom Ukrainy i jej nowelizacjami, ale jego argumentacja dotycząca prawa do sądu ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawa do sądu w kontekście przepisów nadzwyczajnych i ich wpływu na prawa cudzoziemców, co jest istotne dla prawników i może zainteresować szerszą publiczność ze względu na kontekst społeczny.
“Prawo do sądu ważniejsze niż przepisy kryzysowe? NSA rozstrzyga o bezczynności organu ws. zezwolenia na pobyt.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.