II OSK 1075/23Transkrypcja aktu małżeństwa osób tej samej płci 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Wojewody Mazowieckiego o odmowie transkrypcji niemieckiego aktu małżeństwa zawartego przez dwie osoby. Organy administracji pierwszej i drugiej instancji odmówiły transkrypcji, uznając, że byłaby ona sprzeczna z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego, w szczególności z definicją małżeństwa jako związku kobiety i mężczyzny zawartą w Konstytucji RP i Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym. WSA w Warszawie podzielił to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny uznał jednak, że zarzut naruszenia art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego jest zasadny. Sąd podkreślił, że klauzula porządku publicznego powinna być interpretowana z uwzględnieniem nie tylko zasad konstytucyjnych, ale także zasad wynikających z ratyfikowanych umów międzynarodowych, w tym Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Powołując się na orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPC) w sprawach dotyczących Polski, NSA stwierdził, że odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci narusza prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego (art. 8 EKPC). W związku z tym, NSA uznał, że transkrypcja takiego aktu nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP. Sąd uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje administracyjne, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania. W zdaniu odrębnym sędzia Tomasz Bąkowski argumentował, że odmowa transkrypcji powinna nastąpić na podstawie art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, ponieważ polskie prawo rodzinne definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie, że transkrypcja zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci jest zgodna z polskim porządkiem prawnym i standardami ochrony praw człowieka.
Orzeczenie dotyczy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa, a nie możliwości zawarcia małżeństwa jednopłciowego w Polsce. Zakres skutków prawnych transkrypcji w polskim prawie publicznym i prywatnym wymaga dalszych rozstrzygnięć.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, transkrypcja zagranicznego aktu małżeństwa zawartego przez osoby tej samej płci nie jest sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej, zwłaszcza w świetle art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że klauzula porządku publicznego w art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego musi być interpretowana z uwzględnieniem standardów ochrony życia prywatnego i rodzinnego wynikających z EKPC, a orzecznictwo ETPC wskazuje, że odmowa transkrypcji narusza te prawa. Transkrypcja zapewnia minimum ochrony prawnej.
Czy polskie prawo rodzinne i Konstytucja RP wyłączają możliwość uznania małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Polskie prawo rodzinne i Konstytucja RP definiują małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, jednakże nie wykluczają one możliwości zapewnienia pewnego minimum ochrony prawnej związkom osób tej samej płci zawartym za granicą poprzez transkrypcję aktu małżeństwa.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że transkrypcja nie wprowadza instytucji małżeństw jednopłciowych do polskiego prawa, lecz zapewnia uznanie i ochronę związków zawartych za granicą, co jest zgodne z art. 8 EKPC. Sąd nie rozstrzygnął definitywnie, czy art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.o. wykluczają możliwość zawarcia małżeństwa przez osoby tej samej płci w Polsce, ale skupił się na obowiązku uznania zagranicznych aktów.
Czy odmowa transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci narusza prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego?Ratio decidendi
Uzasadnienie
ETPC w wyrokach dotyczących Polski uznał, że odmowa rejestracji lub transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci pozostawia te osoby w próżni prawnej i nie zapewnia im ochrony, naruszając tym samym art. 8 EKPC.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (10)
Główne
Konstytucja RP art. 18
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, rodzina, macierzyństwo i rodzicielstwo podlegają ochronie i opiece Rzeczypospolitej Polskiej.
k.r.i o. art. 1 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Małżeństwo zostaje zawarte, gdy mężczyzna i kobieta jednocześnie obecni złożą przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenia, że wstępują ze sobą w związek małżeński.
p.a.s.c. art. 104 § ust. 1 i 5
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Przepisy dotyczące transkrypcji zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, w tym obligatoryjność w określonych przypadkach.
p.a.s.c. art. 107 § pkt 1 i 3
Ustawa z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego
Przesłanki odmowy dokonania transkrypcji zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, w tym sprzeczność z podstawowymi zasadami porządku prawnego RP oraz potwierdzanie zdarzenia innego niż urodzenie, małżeństwo lub zgon.
Pomocnicze
Konstytucja RP art. 30
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela; podlega ona ochronie i poszanowaniu.
Konstytucja RP art. 32 § 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.
Konstytucja RP art. 47
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego i rodzinnego.
p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku przez NSA.
p.p.s.a. art. 272 § § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym na skutek rozstrzygnięcia organu międzynarodowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 107 pkt 3 Prawa o aktach stanu cywilnego poprzez błędną wykładnię klauzuli porządku publicznego. • Naruszenie art. 8 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności poprzez odmowę uznania zagranicznego aktu małżeństwa osób tej samej płci. • Konieczność uwzględnienia orzecznictwa ETPC w wykładni przepisów krajowych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja WSA oparta na ścisłej interpretacji art. 18 Konstytucji RP i art. 1 § 1 k.r.i o. jako wyłączających możliwość uznania małżeństw jednopłciowych. • Argumentacja organów administracji o sprzeczności transkrypcji z podstawowymi zasadami polskiego porządku prawnego.
Godne uwagi sformułowania
transkrypcja zagranicznego dokumentu stanu cywilnego potwierdzającego zawarcie przez skarżących małżeństwa byłaby sprzeczna z podstawowymi zasadami porządku prawnego Rzeczypospolitej Polskiej • klauzula porządku publicznego • prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego • pozostawiły skarżące w próżni prawnej i nie zaspokoiły podstawowych potrzeb uznania i ochrony par osób tej samej płci • zapewnienie minimalnego poziomu ochrony prawnej
Skład orzekający
Zdzisław Kostka
przewodniczący sprawozdawca
Tomasz Bąkowski
zdanie odrębne
Małgorzata Miron
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie, że transkrypcja zagranicznych aktów małżeństwa osób tej samej płci jest zgodna z polskim porządkiem prawnym i standardami ochrony praw człowieka."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa, a nie możliwości zawarcia małżeństwa jednopłciowego w Polsce. Zakres skutków prawnych transkrypcji w polskim prawie publicznym i prywatnym wymaga dalszych rozstrzygnięć.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z prawami osób LGBT+, prawem rodzinnym i międzynarodowym, a także interpretacją kluczowych przepisów Konstytucji i Konwencji o prawach człowieka. Orzeczenie NSA stanowi istotny zwrot w orzecznictwie.
“NSA: Transkrypcja małżeństwa jednopłciowego z zagranicy zgodna z polskim prawem!”
Zdanie odrębne
Tomasz Bąkowski
Sędzia Bąkowski w zdaniu odrębnym argumentuje, że odmowa transkrypcji aktu małżeństwa osób tej samej płci powinna nastąpić na podstawie art. 107 pkt 1 Prawa o aktach stanu cywilnego, ponieważ polskie prawo rodzinne definiuje małżeństwo jako związek kobiety i mężczyzny, a transkrypcja dotyczy zdarzenia innego niż tak rozumiane małżeństwo. Podkreśla akcesoryjny charakter przepisów o aktach stanu cywilnego wobec Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.