II OSK 1000/24

II OSK 1000/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-05-13
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Jerzy Stankowski /przewodniczący sprawozdawca/
Magdalena Dobek-Rak
Tomasz Zbrojewski
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Sygn. powiązane
II SA/Bk 509/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2024-01-23
Skarżony organ
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.U. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 509/23 w sprawie ze skargi Z.K. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 5 maja 2023 r. nr WOP.7721.67.2023.AH w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 509/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Z.K., uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (zwanego dalej: WINB) z dnia 5 maja 2023 r. nr WOP.7721.67.2023.AH oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Powiatu Ziemskiego w Suwałkach (zwanego dalej: PINB) z dnia 23 marca 2023 r. nr TNB.5040.7.20. Poddaną kontroli Sądu pierwszej instancji decyzją WINB utrzymał w mocy wydaną na podstawie art. 49b ust. 1 i ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm.; zwanej dalej: p.b.) oraz art. 25 ustawy z 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 471) decyzję PINB nakładającą na Skarżącego obowiązek wykonania rozbiórki budynku gospodarczego o wym. 4,50 x 3,25 m, wybudowanego samowolnie na działce o nr geod. [...] w miejscowości F., gm. F.
W skardze kasacyjnej H.U. zaskarżyła ww. wyrok w całości zarzucając mu naruszenie art. 49b ust. 1, 2 i 3 p.b. poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przesłanka niespełnienia obowiązku przedłożenia wymaganej dokumentacji z art. 49b ust. 3 p.b., aktualizująca obowiązek wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego zawarty w art. 49b ust. 1 p.b., nie zachodzi, gdy Inwestor przedkłada dokumentację z brakami, a następnie odstępuje od jej uzupełnienia oraz składa oświadczenie o rezygnacji z legalizacji, a w konsekwencji uznanie, że decyzja o rozbiórce została wydana przedwcześnie, co skutkowało uwzględnieniem skargi.
Skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku, a ponadto o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej Skarżącej kasacyjnie uczestniczce postępowania z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, które to koszty nie zostały opłacone w całości ani w części.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazała, że w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego, pismem z dnia 23 lutego 2023 r. Inwestor oświadczył: "z uwagi na konieczność i wysokie koszty przebudowy przyłącza energetycznego z napowietrznego na kablowe (kolidujące z budynkiem) rezygnuję z legalizacji budynku gospodarczego na działce [...] w F. W związku z tym nie będzie uzupełniać przedłożonego projektu zagospodarowania terenu".
Błędnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że przesłanka niespełnienia obowiązku przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, o której mowa w art. 49b ust. 3 p.b., nie zachodzi w sytuacji gdy Inwestor przedkłada wymaganą dokumentację, ale z brakami. Skarżąca kasacyjnie zaznaczyła, że pomimo prolongaty terminu do dnia 6 lutego 2023 r. Inwestor przedłożył dokumentację z brakami w postaci: braku oświadczenia projektanta o sporządzeniu projektu zagospodarowania terenu w sposób zgodny z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej; sporządzenia projektu zagospodarowania terenu niezgodnie z rozporządzeniem w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Nadto Inwestor przedłożył jedynie szkice przedstawiające legalizowany budynek, nie składając dokumentów określających niezbędne do wykonania roboty budowlane celem doprowadzenia budynku do zgodności z przepisami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także spełnienia wymagań bezpieczeństwa pożarowego, ze względu na takie usytuowanie tego obiektu.
Utożsamianie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku złożenia przez Inwestora niepełnej dokumentacji z wypełnieniem obowiązku, który dezaktualizuje konieczność wydania decyzji o rozbiórce, jest niezasadne. Tego typu rozumowanie prowadziłoby do uznania, że wystarczy przedłożyć dokumenty w szczątkowej postaci, aby organ nie mógł wydać decyzji o rozbiórce i nieustannie wzywał Inwestora do uzupełniania braków. Nie sposób zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji, przejawiającego się w twierdzeniu, iż przesłanka niespełnienia obowiązku przedłożenia dokumentacji legalizacyjnej, o której mowa w art. 49b ust. 3 ustawy, nie zachodzi w sytuacji gdy Inwestor przedkłada wymaganą dokumentację, ale z brakami.
W ocenie Skarżącej kasacyjnie niezrozumiałym jest w jakim celu organ miał wzywać Inwestora do uzupełniania braków skoro Inwestor wprost oświadczył, że nie będzie uzupełniał przedłożonego projektu zagospodarowania przestrzennego i rezygnuje z legalizacji. Wobec takiego postawienia sprawy dalsze żądanie przez organ od Inwestora uzupełnienia braków złożonej dokumentacji przeczyłoby istocie legalizacji samowoli budowlanej, która przecież stanowi wyłącznie uprawnienie, a nie obowiązek Inwestora. Skoro Inwestor dobrowolnie odstąpił od legalizacji i złożył oświadczenie, że nie dopełni obowiązku z art. 49b ust.2 p.b., organ nadzoru budowlanego - w świetle prawidłowej wykładni art. 49b ust. 1, 2 i 3 p.b. był zobowiązany wydać decyzję nakazującą rozbiórkę.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania toczącego się przed sądem pierwszej instancji.
Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez stronę skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Zarzut błędnej wykładni art. 49b ust. 1, 2 i 3 p.b. jest niezasadny. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy regulują etapy postępowania w legalizacyjnego. Zgodnie z art. 49b ust. 1 p.b. w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W myśl ust. 2 ww. artykułu, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego, oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem - gdy budowa nie została zakończona - prowadzenie robót budowlanych oraz nakłada na inwestora obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie:
1) dokumentów, o których mowa w art. 30 ust. 2 albo art. 30 ust. 2 i 3, albo art. 30 ust. 2 i 4;
2) projektu zagospodarowania działki lub terenu;
3) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.
Stosownie natomiast do treści art. 49b ust. 3 p.b. w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2 organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego. Z przepisu tego wynika jednoznacznie, że przesłanką do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę jest niespełnienie obowiązku nałożonego wcześniej na podstawie ust. 2. Zasadnie Sąd pierwszej instancji uznał, że w stanie prawnym mającym zastosowanie w sprawie, oświadczenie Inwestora o odstąpieniu od usunięcia braków w przedłożonej dokumentacji nie mogło stanowić podstawy do orzeczenia o rozbiórce na podstawie art. 49b ust. 3 p.b. Trafnie zauważył Sad pierwszej instancji, iż podstawą wydania w niniejszej sprawie decyzji na podstawie art. 49b ust. 3 p.b. nie było niespełnienie obowiązku przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, a oświadczenie o rezygnacji z legalizacji budynku. Zgodzić się należy z Sądem pierwszej instancji, że decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego budynku gospodarczego została wydana przedwcześnie. W sytuacji gdy Inwestor na żądanie organu nadzoru budowlanego przedłożył wymaganą dokumentację, obowiązkiem organu było dokonanie oceny prawidłowości wykonania obowiązku nałożonego na podstawie art. 49b ust. 2 p.b., a w przypadku uznania, że dokumentacja jest niekompletna, wezwanie do uzupełnienia przedłożonych dokumentów. Dopiero po formalnym zakończeniu każdego z etapów procedury legalizacyjnej, organ nadzoru budowlanego uprawniony był do oceny, czy w sprawie zachodzą okoliczności uzasadniając wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.