II OPP 2/24

II OPP 2/24 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz
Leszek Kiermaszek
Małgorzata Miron /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy  terenu
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę na przewlekłość postępowania
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia NSA Leszek Kiermaszek po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi K. O. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 70/24 ze sprzeciwów K. O. oraz B. U. i D. U. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 stycznia 2024 r. znak: SKO.PZ-71/7944/862/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.
Uzasadnienie
W dniu 30 stycznia 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wpłynął sprzeciw K. O. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 stycznia 2024 r. znak: SKO.PZ-71/7944/862/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Ke 70/24. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 stycznia 2024 r. wezwano K. O. do uiszczenia wpisu sądowego od sprzeciwu. Zarządzenie z tego samego dnia wezwano organ do nadesłania akt sprawy. Skarżąca uiściła wpis sądowy dnia 5 lutego 2024 r. W dniu 19 lutego 2024 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach odpowiedź Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na sprzeciw wraz z aktami sprawy.
W dniu 15 lutego 2024 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach sprzeciw B. U. i D. U. od tożsamej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 15 stycznia 2024 r. znak: SKO.PZ-71/7944/862/2023 – wraz z odpowiedzią organu na ten sprzeciw. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Ke 116/24. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 lutego 2024 r. sprawę przedstawiono sędziemu sprawozdawcy celem wydania postanowienia o połączeniu tej sprawy ze sprawą o sygn. akt II SA/Ke 70/24, a dopiero po wykonaniu powyższego akta miały zostać przestawione Przewodniczącemu Wydziału celem wezwania do usunięcia braków formalnych sprzeciwu.
Postanowieniami z dnia 27 lutego 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Ke 70/24 i II SA/Ke 116/24 oraz postanowił prowadzić je pod sygn. akt II SA/Ke 70/24.
W dalszej kolejności zarządzeniem z dnia 29 lutego 2024 r. wezwano B. U. i D. U. do usunięcia braków formalnych sprzeciwu poprzez podanie numerów PESEL. Braki te zostały uzupełnione w pismach z dnia 8 marca 2024 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Ke 70/24 odrzucił sprzeciw D. U. z powodu jego wniesienia z uchybieniem terminu.
W dniu 26 marca 2024 r. K. O. wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach, żądając:
1) zobowiązania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach do wydania wyroku,
2) stwierdzenia przewlekłości postępowania ww. Sądu w tej sprawie,
3) przyznania od Skarbu Państwa na rzecz skarżącej kwoty sumy pieniężnej w wysokości 10000 zł.
W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano, że od dnia wniesienia przez K. O. sprzeciwu minęło 56 dni. Sąd I instancji jest zaś zobowiązany do wydania wyroku w trzydziestodniowym terminie przewidzianym w art. 64d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a."). Zdaniem skarżącej połączenie dwóch spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie wprowadza zmian w terminie na rozpatrzenie sprzeciwu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga K. O. na naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II SA/Ke 70/24 nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz.U. z 2023 r., poz. 1725; dalej: "ustawa") strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z 7 marca 2014 r., II OPP 14/14; z 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13; CBOSA).
W odniesieniu do spraw uregulowanych w Rozdziale 3a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie z treścią art. 64d ust. 1 tej ustawy sąd rozpoznaje sprzeciw od decyzji na posiedzeniu niejawnym w terminie trzydziestu dni od dnia wpływu sprzeciwu od decyzji. Przepis ten nakłada na sąd administracyjny obowiązek rozpatrzenia skargi w określonym terminie. Należy go rozumieć w ten sposób, że sąd rozpoznaje skargę w tym terminie, jeżeli nie występują okoliczności, które uniemożliwiają rozpatrzenie skargi. Sąd nie może bowiem przystąpić do rozpoznania sprawy, dopóki nie zostanie rozstrzygnięta kwestia np. kosztów sądowych czy braków formalnych skargi. Dodać należy również, że wskazany termin do rozpoznania skargi jest terminem procesowym. Ma on charakter instrukcyjny. Naruszenie tego terminu samo przez się nie uzasadnia stwierdzenia przewlekłości postępowania. Intencją ustawodawcy przy określaniu tego rodzaju terminów jest skrócenie w określonej kategorii spraw, w stosunku do innego rodzaju spraw, oczekiwania na ewentualną weryfikację zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lipca 2011 r., II OPP 20/11; CBOSA). Sąd powinien zatem dążyć do rozpoznania sprzeciwu od decyzji w ciągu 30 dni od jego wpływu. Konieczne w konkretnej sprawie zarządzenia i postanowienia powinny być wydawane niezwłocznie. Mając jednak na uwadze potrzebę chociażby rozstrzygnięcia kwestii dotyczących wpisu czy braków formalnych sprzeciwu, dotrzymanie terminu zakończenia postępowania niekiedy nie będzie możliwe (A. Kabat [w:] B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II, LEX/el. 2021, art. 64[d]).
Postępowanie w niniejszej sprawie toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach od dnia wpływu sprzeciwu K. O. do Sądu (30 stycznia 2024 r.) do daty wpływu jej skargi na przewlekłość postępowania (26 marca 2024 r.) trwało niemal 2 miesiące. Od dnia wpływu sprzeciwu K. O. wstępne czynności sądowe wykonywane były w sposób prawidłowy i terminowy. Wszelkie czynności podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w toku tego postępowania dokonywane były niezwłocznie. Przekroczenie trzydziestodniowego terminu rozpoznania sprawy nie wynikało z błędów ani opieszałości Sądu, ale związane było wyłącznie z koniecznością uwzględnienia faktu wniesienia przez B. U. i D. U. sprzeciwu od tożsamej decyzji.
Odnosząc się do argumentów przedstawionych w skardze wskazać należy, że na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd jest zobligowany do połączenia kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Rolą wskazanego przepisu jest wyeliminowanie przypadków odrębnego rozpoznawania spraw, w których zachodzi tożsamość przedmiotu postępowania. W każdej sytuacji, w której skarżący nie skorzystali z przysługującej im formy współuczestnictwa przewidzianej w art. 51 p.p.s.a., sąd administracyjny zobowiązany jest z urzędu do połączenia spraw, które mogły być objęte jedną skargą (postanowienie NSA z 3.07.2008 r., II GSK 255/08; CBOSA).
W niniejszej sprawie wątpliwości nie budzi sama zasadność, a wręcz konieczność połączenia do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw ze sprzeciwów K. O. (o sygn. akt II SA/Ke 70/24) oraz B. U. i D. U. (o sygn. akt II SA/Ke 116/24) od tej samej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 15 stycznia 2024 r. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie regulują jednak kwestii, na jakim etapie postępowania należy podjąć postanowienie w trybie art. 111 § 1 p.p.s.a.
Pamiętać należy o szczególnym celu regulacji z art. 111 § 1 p.p.s.a. Jeśli podmioty uprawnione na podstawie art. 51 p.p.s.a. do wniesienia jednej skargi (bądź jednego sprzeciwu) z tego nie skorzystają i wniosą odrębne skargi (sprzeciwy), to zostaną one połączone, gdyż ustawodawca, chcąc zabiec odrębnemu ich rozpoznaniu, z wszelkimi wynikającymi z tego konsekwencjami wprowadził obowiązek ich połączenia do wspólnego rozpoznania, a także rozstrzygnięcia. W ramach tak połączonych spraw między poszczególnymi skarżącymi zachodzi współuczestnictwo materialne wynikające z tożsamości przedmiotu zaskarżenia. Tożsamość przedmiotu postępowania z udziałem w tym postępowaniu różnych podmiotów nie może skutkować odmiennym rozstrzygnięciem wobec każdego z nich. Ustawodawca nie przewidział konsekwencji na wypadek, gdyby do takiej sytuacji doszło, a jedynym środkiem zaradczym takiego stanu rzeczy wydaje się wszczęcie postępowania kasacyjnego (por. B. Dauter, A. Dauter-Kozłowska, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2023, str. 342).
Mając zatem na uwadze, że łączenie spraw w trybie art. 111 § 1 p.p.s.a. ma usprawnić postępowanie i zapobiec wydaniu diametralnie różnych rozstrzygnięć w sprawach, które mogły być objęte jedną skargą (sprzeciwem), przyjąć należy, że dopuszczalne i w pełni uzasadnione jest wydanie przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia o połączeniu do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia spraw ze skarg bądź sprzeciwów różnych podmiotów dotyczących tej samej decyzji niezwłocznie po wpłynięciu i zarejestrowaniu takich spraw. Przepis art. 111 § 1 p.p.s.a. nie ogranicza uprawnienia sądu do połączenia takich spraw od ich gotowości do merytorycznego rozpoznania. Połączenie spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności. Jeśli nastąpiło to od razu po zarejestrowaniu sprawy, to czynności sądowe związane z usunięciem braków formalnych i fiskalnych skargi (sprzeciwu) podejmowane będą już po wydaniu postanowienia o połączeniu spraw, pod sygnaturą właściwą dla spraw połączonych.
Biorąc powyższe pod uwagę, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, podjęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w toku tego postępowania czynności były prawidłowe oraz dokonano ich nie tylko w rozsądnych, ale przede wszystkim niezwłocznych terminach, czym nie naruszono prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki w rozumieniu ustawy. Oczywistym jest, że przyjęta przez ten Sąd sekwencja czynności procesowych po połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia na postawie art. 111 § 1 p.p.s.a., w tym wezwanie B. U. i D. U. do usunięcia braków formalnych wniesionego przez nich sprzeciwu, a także odrzucenie sprzeciwu D. U. postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r., finalnie skutkowała wydłużeniem czasu oczekiwania K. O. na rozpoznanie jej sprawy. Opóźnienie z tego powodu w rozpoznaniu sprzeciwu, w tym przekroczenie terminu określonego w art. 64d ust. 1 p.p.s.a., nie uzasadnia jednakże stwierdzenia przewlekłości postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.