II NSK 24/24

SN
II NSK 24/24
POSTANOWIENIE
Dnia 14 maja 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Adam Redzik
w sprawie z
powództwa G. S.A. z siedzibą we W.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych 14 maja 2026 r.,
na skutek skargi kasacyjnej p
owoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 29 września 2023 r., sygn. VII AGa […]
:
1.
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
2.
zasądza od G. S.A. z siedzibą we W.
‎
na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 360 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem Najwyższym wraz
‎
z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia niniejszego postanowienia G. S.A.
‎
z siedzibą we W. do dnia zapłaty
.
UZASADNIENIE
I.
I.1.
Powód G. S.A. z siedziba we W., zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną w której zaskarżył w całości wyrok Sadu Apelacyjnego w Warszawie z 29 września 2023 r. wydany  sprawie o sygn. VII AGa […]
Powód zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy (art. 398
4
§ 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 398
3
§ 1 pkt 2 k.p.c.), tj.
1.
art. 366 k.p.c. w zw. z art. 365 k.p.c. w zw. z art. 47953 § 2 k.p.c. oraz  art.  2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP polegające na błędnym ich zastosowaniu poprzez rozpoznanie sprawy w postępowaniu apelacyjnym pomimo istnienia stanu (powagi) rzeczy osądzonej
(res  iudicata),
a zatem również z naruszeniem zasady
ne bis in idem,
co skutkowało nieważnością postępowania z art. 379 pkt 3) k.p.c. zarówno w zakresie postępowania apelacyjnego, jak i w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji;
2.
niezastosowaniu art. 386 § 2 k.p.c. polegające na jego niezastosowaniu i     nieuwzględnieniu nieważności postępowania występującego już przed Sądem I instancji.
Powód wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na  zachodzącą w sprawie nieważność postępowania (art. 398
4
§ 2 k.p.c. w  zw.  z  art. 398
9
§ 1 pkt 3 k.p.c.), o której stanowi art. 379 pkt 3 k.p.c., wynikająca z błędnego niezastosowania art. 366 k.p.c. w zw. z art. 365 k.p.c. w zw. z art. 479
53
§ 2 k.p.c. oraz art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez rozpoznanie sprawy w postępowaniu apelacyjnym pomimo istnienia stanu (powagi) rzeczy osądzonej
(res iudicata),
a zatem również z naruszeniem zasady
ne bis in idem
I.2. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o wydanie postanowienia odmawiającego przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ewentualnie
oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
II.
II.1.
W decyzji z 7 listopada 2019 r. o nr […], Prezes Urzędu Regulacji Energetyki stwierdził, że Powód nie przestrzegał w drugim półroczu 2016 r. obowiązku uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie energii elektrycznej z biogazu rolniczego od dnia wejścia w życie rozdziału 4 ustawy OZE, tj. od dnia 1 lipca 2016 r., w instalacjach odnawialnego źródła energii znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub  zlokalizowanych w wyłącznej strefie ekonomicznej, na zasadach określonych w  art. 47 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, Dz.U 2015, poz. 478 (dalej ustawa o OZE), w terminie do dnia 30 czerwca 2017 r. (pkt 1) i za niewywiązanie się z tego obowiązku wymierzył Powodowi karę pieniężną (pkt 2).
II.2.
W konsekwencji wniesienia odwołania od powyższej decyzji przez Powoda, Sąd Okręgowy w W. wyrokiem z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […] uchylił ww. decyzję z uwagi na nieważność postępowania (wynikającego z   naruszenia art. 311 ust. 1 Prawa restrukturyzacyjnego, polegającego na   wszczęciu i prowadzeniu postępowania administracyjnego z pominięciem zarządcy masy sanacyjnej Powoda). Przedmiotowy wyrok stał się prawomocny.
II.3.
Prezes URE wszczął z urzędu nowe postępowanie administracyjne w  sprawie wymierzenia powodowi kary pieniężnej, w związku z ujawnieniem możliwości niezrealizowania za drugie półrocze 2016 r. obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectw pochodzenia potwierdzających wytworzenie od dnia 1 lipca 2016 r. energii elektrycznej z biogazu rolniczego. Po jego przeprowadzeniu, decyzją z   31   stycznia 2022 r., nr […] Prezes Urzędu Regulacji Energetyki stwierdził jak w decyzji z 7 listopada 2019 r., nr […].
II.4.
Powód wniósł odwołanie od powyższej decyzji zarzucając m.in. naruszenie art. art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, czego skutkiem jest wydanie decyzji w sprawie uprzednio rozstrzygniętej decyzją Prezesa URE  7 listopada 2019 r. (sygnatura […]), w wyniku czego naruszono zasadę
ne bis in idem
, oraz co godzi w powagę rzeczy osądzonej (
res iudicata
).
II.5.
Wyrokiem z 8 lutego 2023 r., sygn. XVII AmE […] Sąd Okręgowy w  Warszawie oddalił odwołanie Powoda (pkt 1) oraz obciążył Powoda kosztami postępowania (pkt 2). W uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy w Warszawie wskazał m.in., że wcześniejsza decyzja organu (z 7 listopada 2019 r.) została wyeliminowana z obrotu prawnego (w konsekwencji prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […]) i należy traktować ją jako nieistniejącą.  Nie było zatem przeszkód, aby organ ponownie wszczął postepowanie w sprawie.
II.6.
Powód wniósł apelację od powyższego wyroku Sądu Okręgowego w  Warszawie i zarzucił mu m.in. naruszenie art. 479
53
k.p.c. poprzez oddalenie odwołania, pomimo że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona jako wydana z  naruszeniem zasady
ne bis in idem
z uwagi na to, że została w sprawie już  poprzednio rozstrzygniętej decyzją Prezesa URE z 7 listopada 2019 r., Nr […] oraz art. 366 k.p.c. poprzez oddalenie odwołania, pomimo że zaskarżona decyzja winna zostać uchylona jako naruszająca powagę rzeczy osądzonej
(res iudicata)
gdyż pomiędzy stronami istnieje już prawomocne rozstrzygnięcie odnoszące się do tej samej podstawy sporu (tj. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie-Sądu Ochrony Konkurencji i  Konsumentów z dnia 22 lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […] uchylający decyzję Prezesa URE 7 listopada 2019 r. Nr […]).
II.7.
Wyrokiem z 29 września 2023 r., sygn. VII AGa […] Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację Powoda i orzekł o kosztach postępowania obciążając nimi Powoda. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny w Warszawie podkreślił, że  postępowanie jest pierwszym dotyczącym decyzji Prezesa URE z 31 stycznia 2022 r. Nr […]. Wskazał także, że   nie   można uznać, że sprawa popełnienia przez powoda deliktu administracyjnego z art. 168 pkt 1 ustawy OZE została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną (gdyż pierwsza z decyzji wydanych przez Prezesa URE została uchylona i nie istnieje w obrocie prawnym), zaś wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 lipca 2021 r., sygn. XVII Am E […] nie może być uznany za rozstrzygający sprawę administracyjną i uniemożliwiający kontynuowanie postępowania administracyjnego dotyczącego sprawy, której   dotyczyła zaskarżona decyzja. Uchylenie zaskarżonej decyzji organu regulacyjnego oznacza jej definitywne wyeliminowanie z obrotu prawnego, jako  dotkniętej istotnymi wadami, uniemożliwiającymi pozostawienie jej w obrocie. Wyrok uchylający decyzję kończy określony etap postępowania sądowego, ale  nie  kończy postępowania w rozpoznawanej sprawie na etapie postępowania administracyjnego.
III.
Sad Najwyższy zważył, co następuje:
III.1.
Zgodnie z art. 398
9
§ 1 pkt 3 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli zachodzi nieważność postępowania. Jak stanowi art. 379 pkt 3 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi wówczas, gdy o to samo roszczenie między tymi samymi stronami toczy się sprawa wcześniej wszczęta albo jeżeli sprawa taka została już prawomocnie osądzona.
Zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a  ponadto tylko między tymi samymi stronami. Ponadto zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne
sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a    w    wypadkach w
ustawie
przewidzianych
także inne osoby. Przedmiot rozstrzygnięcia należy postrzegać przez pryzmat żądania pozwu i faktów przytoczonych w celu jego uzasadnienia (np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 grudnia 2025 r., I CSK 4016/24; z 10 września 2025 r., I CSK 159/25).
III.2.
Zgodnie z art. 479
53
§ 2 k.p.c. w razie uwzględnienia odwołania, sąd ochrony konkurencji i konsumentów zaskarżoną decyzję albo uchyla, albo zmienia w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy.
III.3.
Pozwany upatrywał zaistnienia stanu powagi rzeczy osądzonej w fakcie funkcjonowania w obrocie prawnym wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z  22  lipca 2021 r., sygn. XVII AmE […] uchylającego decyzję Prezesa URE z   7   listopada 2019 r. o nr […]. Pogląd ten nie  zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego w  Warszawie i poprzedzający go wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie dotyczyły decyzji Prezesa URE z 31 stycznia 2022 r. Nr […] – innej od tej wyeliminowanej przez wyrok Sądu Okręgowego w  Warszawie z 22 lipca 2021 r. Choć zakres przedmiotowy decyzji był taki sam, to zakres przedmiotowy postępowań sądowych był różny.
III.4.
Bez znaczenia pozostaje, że obie z ww. decyzji rozstrzygały o tym samym, wobec tego samego podmiotu. Przede wszystkim przepisy art. 366 k.p.c. i 365 k.p.c. dotyczą wyłącznie etapu postępowania przed sądem (a nie organem administracyjnym). Po wtóre – wbrew przekonaniu Powoda nie jest tak, że wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 22 lipca 2021 r. rozstrzygał sprawę administracyjną. Wyrok ten miał charakter kasatoryjny i jego skutkiem było wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Prezesa URE z 7 listopada 2019 r., Nr […]. Nie ma przy tym wątpliwości co do tego, że rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej leżało w gestii organu (zob. np. wyroki Sądu Najwyższego: z 29 maja 1991 r., III CRN 120/91, z 10 kwietnia 2008 r., III  SK  27/07, z 18 lutego 2010 r., III SK 28/09, z 11 października 2022 r., I  NSKP  16/21). Prezes URE mógł prowadzić postępowanie administracyjne i wydać decyzję w tożsamym przedmiocie co decyzja uchylona.
III.5.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy na podstawie art. 398
9
§ 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § 1, 1
1
i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c.w zw. z art. 398
21
k.p.c. w  związku z art. 391 § 1 k.p.c. oraz § 14 ust. 2 pkt 3 w  zw. z § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
[a.ł]