II KZ 18/26

SN
II KZ 18/26
POSTANOWIENIE
Dnia 26 marca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marek Siwek (przewodniczący, sprawozdawca)
‎
SSN Paweł Kołodziejski
‎
SSN Igor Zgoliński
Protokolant  Małgorzata Szmit
w sprawie
M.B.
oskarżonego o czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 marca 2026 r.,
zażaleń oskarżonego i jego obrońcy,
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt II KO 190/25
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Paweł Kołodziejski                         Marek Siwek                        Igor Zgoliński
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu wniosku obrońcy oskarżonego o wznowienie postępowania, wyrokiem z 4 marca 2026 r., sygn. akt II KO 190/25, uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 318/20 utrzymujący w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z 14 lipca 2020 r., sygn. akt XVIII K 107/20, którym - za czyny z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 280 § 2 k.k. w zb. z art. 157 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. oraz art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 – M.B. został skazany na karę łączną 15 lat pobawienia wolności, i przekazał przedmiotową sprawę do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Jednocześnie zaskarżonym postanowieniem,
na podstawie art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k. zastosował wobec M.B. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy.
Na postanowienie to zażalenia złożyli oskarżony oraz jego obrońca.
Oskarżony nie sprecyzował zarzutów wobec zaskarżonego postanowienia, kwestionując je, jak wynika z treści zażalenia, w całości i domagając się uchylenia zastosowanego środka zapobiegawczego.
Obrońca oskarżonego zaskarżyła postanowienie w całości i zarzuciła:
1.
obrazę art. 257 § 1 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i zastosowanie tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy wystarczające było stosowanie środka zapobiegawczego o charakterze wolnościowym, tj. innego środka zapobiegawczego, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia;
2.
obrazę art. 258 § 2 i 4 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie rodzaju i charakteru obaw przyjętych za podstawę stosowania tymczasowego aresztowania oraz nasilenia ich zagrożenia dla prawidłowego postępowania na obecnym jego stadium – tj. po uchyleniu wyroku sądu II instancji w sytuacji, gdy oskarżony odbył już znaczną część kary pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem sądu I instancji, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia;
3.
obrazę art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez zastosowanie tymczasowego aresztowania w sytuacji, gdy zachodzą negatywne przesłanki jego stosowania w postaci wyjątkowo ciężkich skutków dla najbliższej rodziny oskarżonego wynikających z jego pozbawienia wolności, co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia.
W oparciu o tak postawione zarzuty obrońca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, ewentualnie o zmianę postanowienia i zastosowanie w miejsce tymczasowego aresztowania innego środka zapobiegawczego o charakterze nieizolacyjnym, w szczególności w postaci dozoru policji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenia nie są zasadne.
Zważywszy na fakt, że oskarżony zaskarżył postanowienie w całości należy wskazać, że istnienie zarówno ogólnych, jak i szczególnych przesłanek tymczasowego aresztowania zostało stwierdzone w I instancji w sposób właściwy, Prawidłowo w zaskarżonym postanowieniu wskazano, że
w świetle zgromadzonych w sprawie dowodów prawdopodobieństwo, że oskarżony popełnił zarzucane mu przestępstwo jest duże (art. 249 § 1 k.p.k.). Okoliczność ta wynika już z faktu, że wydany został wobec niego, aktualnie nieprawomocny, wyrok Sądu I instancji skazujący na karę łączną 15 lat pozbawienia wolności.
Fakt orzeczenia kary pozbawienia wolności w takim wymiarze aktualizuje przyjętą przez Sąd Najwyższy przesłankę szczególną tymczasowego aresztowania określoną w art. 258 § 2 k.p.k., a należy dostrzec, że przesłanka z tego przepisu jest spełniona już w sytuacji, kiedy orzeczono karę powyżej 3 lat pozbawienia wolności. Nie ulega zarazem wątpliwości, że im wyższa kara orzeczona przez sąd I instancji względem wskazanej tam kary 3 lat pozbawienia wolności, tym bardziej odpowiednie jest zabezpieczenie prawidłowego toku procesu w drodze środka izolacyjnego, a środki zapobiegawcze o charakterze nie izolacyjnym nie są w tym zakresie ani odpowiednie ani wystarczające. Nie można zatem zgodzić się z obrońcą oskarżonego, który wskazuje na naruszenie m.in. art. 258 § 2 k.p.k., przy uwzględnieniu treści art. 258 § 4 k.p.k. Wysokość orzeczonej kary w I instancji nie tylko bowiem winna korelować z rodzajem stosowanego środka zapobiegawczego, co jak zaznaczono wcześniej w niniejszej sprawie ma miejsce, ale jednocześnie wskazuje na realność zagrożenia surową karą pozbawienia wolności, o której mowa w art. 258 § 2 k.p.k. Nie może zatem ulegać wątpliwości prawidłowość konstatacji Sądu Najwyższego orzekającego w I instancji, że w obliczu nieprawomocnego orzeczenia kary 15 lat pozbawienia wolności, zagrożenie surową karą jest zagrożeniem rzeczywistym.
Nie przekonuje również stanowisko obrońcy, kwestionującego potrzebę stosowania tymczasowego aresztu w sprawie zważywszy na etap postępowania odwoławczego, w którym sprawa ta się obecnie znajduje. Fakt, że aktualnie ponownie będzie toczyć się postępowanie odwoławcze nie eliminuje możliwości negatywnego wpływu oskarżonego na prowadzone postępowanie również w tej jego fazie. Należy zwrócić uwagę, że przesłanką stosowania aresztu w sprawie nie była obawa matactwa, o której mowa w art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k. Nie rzecz zatem w tym, że w sprawie istnienie uzasadnione przekonanie o możliwości negatywnego wpływu na treści dowodów, które mają być przeprowadzone, a chodzi o to, że sam wymiar orzeczonej w I instancji kary, jej niewątpliwa surowość, może prowadzić oskarżonego do podejmowania innych działań procesowych ukierunkowanych na zaburzenie toku postępowania odwoławczego, czy też wręcz dążenie do uniknięcia odbycia orzeczonej kary pozbawienia wolności. Należy mieć w polu widzenia, że środki zapobiegawcze można stosować aż do chwili rozpoczęcia wykonywania kary (art. 249 § 4 k.p.k.), co należy relatywizować również z potrzebą zabezpieczenia prawidłowego toku procesu w kontekście tego, jaka kara została faktycznie orzeczona. Trzeba przy tym przypomnieć, że Sąd Najwyższy niejednokrotnie wskazywał, iż art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną przesłankę stosowania tymczasowego aresztowania, gdyż wysokość nieprawomocnie orzeczonej surowej kary stwarza niebezpieczeństwo, że oskarżony może podejmować zachowania i czynności zmierzające do destabilizacji prawidłowego toku postępowania w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej. To domniemanie powoduje zaś konieczność zabezpieczenia właściwego przebiegu dalszego postępowania poprzez stosowanie izolacyjnego środka zapobiegawczego, który jako jedyny może być w niniejszej sprawie uznany za skuteczny. Zastosowanie tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k. nie wymaga natomiast dowodowego wykazywania, że oskarżony w warunkach wolnościowych będzie rzeczywiście podejmował działania godzące w prawidłowy tok postępowania (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 lipca 2022 r., V KZ 34/22).
Fakt, że
dotychczas M.B. odbył karę w wymiarze 6 lat z orzeczonych 15 lat pozbawienia wolności nie neguje tego, że do końca tej kary wciąż pozostał dość długi jej okres.
Nie można zgodzić się z obrońcą również co do naruszenia przez Sąd Najwyższy art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k. Nie negując okoliczności podniesionych w zażaleniu, jak również wynikających z załączonych do tego zażalenia dokumentów, nie można jednocześnie stwierdzić przeszkody do stosowania tymczasowego aresztu, na którą powołuje się obrońca. Z przedstawionej argumentacji oraz przywołanych na jej potwierdzenie okoliczności wynika, że stan zdrowia matki oskarżonego już od dłuższego czasu nie jest dobry i wymaga ona specjalistycznego leczenia. Pojawianie się negatywnych zdrowotnych epizodów, w obliczu faktu wcześniejszego odbywania przez oskarżonego kary pozbawienia wolności oraz odległych perspektyw czasowych wykonania tej kary winien skłaniać do podjęcia działań uwzględniających to, że nie będzie można korzystać z pomocy ze strony oskarżonego przez czas związany z pozbawieniem wolności, jak również, że w zakresie zapewnienia opieki nad niepełnosprawnym synem B.P. niezbędne będzie skorzystanie z pomocy opieki społecznej. Odnotować należy, że ustanowienie B.B. opiekunek niepełnosprawnego syna B.P. miało miejsce jeszcze w 2018 r. Utrudnienia wynikające z faktu sprawowania opieki w korelacji ze stanem zdrowia matki oskarżonego istniały już wcześniej, z natury rzeczy ulegając nasileniu.  Uwzględniając powyższe należy zarazem stwierdzić, że to nie z powodu pozbawienia oskarżonego wolności doszło do zaistnienia ciężkiej sytuacji w rodzinie oskarżonego, trudno zatem oczekiwać, że uchylenie tymczasowego aresztowania sytuację tę w sposób trwały zmieni.
Z powyższych względów zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy.
Paweł Kołodziejski                    Marek Siwek                                 Igor Zgoliński
[WB]
[a.ł]