II KZ 18/26
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenia oskarżonego M.B. oraz jego obrońcy na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2026 r., sygn. akt II KO 190/25, którym zastosowano wobec oskarżonego środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 3 miesięcy. Postanowienie to zostało wydane w kontekście uchylenia przez Sąd Najwyższy wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymywał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie skazujący M.B. na łączną karę 15 lat pozbawienia wolności za szereg przestępstw, w tym usiłowanie zabójstwa i rozbój. Oskarżony nie sprecyzował zarzutów, kwestionując postanowienie w całości. Obrońca zarzuciła obrazę przepisów k.p.k. dotyczących stosowania tymczasowego aresztowania, w tym art. 257 § 1 k.p.k. (niezastosowanie środka wolnościowego), art. 258 § 2 i 4 k.p.k. (nieuwzględnienie rodzaju i charakteru obaw, nasilenia zagrożenia dla postępowania po uchyleniu wyroku, odbyciu części kary) oraz art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k. (istnienie negatywnych przesłanek stosowania aresztu ze względu na skutki dla rodziny). Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę na posiedzeniu w dniu 26 marca 2026 r., uznał zażalenia za niezasadne. Podkreślono, że prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanych czynów jest duże, co wynika z wyroku sądu I instancji. Wysokość orzeczonej kary (15 lat pozbawienia wolności) stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę do stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k., gdyż stwarza realne zagrożenie dla prawidłowego toku postępowania i uniknięcia kary. Sąd odrzucił argumentację obrońcy dotyczącą etapu postępowania odwoławczego, wskazując, że środki zapobiegawcze można stosować aż do rozpoczęcia wykonywania kary. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k., Sąd Najwyższy stwierdził, że choć sytuacja rodzinna oskarżonego (chora matka, niepełnosprawny syn) jest trudna, nie stanowi ona bezwzględnej przeszkody do stosowania aresztu, zwłaszcza że problemy te istniały już wcześniej i nie powstały wyłącznie w związku z pozbawieniem wolności oskarżonego. W związku z powyższym, Sąd Najwyższy utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o wysokość orzeczonej kary, nawet w sytuacji uchylenia wyroku i ponownego rozpoznawania sprawy, a także interpretacja przesłanek negatywnych stosowania aresztu ze względu na sytuację rodzinną.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (uchylenie wyroku, ponowne rozpoznanie) i konkretnych przepisów k.p.k. dotyczących środków zapobiegawczych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wysokość nieprawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności (15 lat) stanowi samodzielną i wystarczającą przesłankę do zastosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2 k.p.k., nawet jeśli sprawa znajduje się w postępowaniu odwoławczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wysokość nieprawomocnie orzeczonej surowej kary pozbawienia wolności stanowi samodzielną przesłankę stosowania tymczasowego aresztowania, gdyż stwarza niebezpieczeństwo, że oskarżony może podejmować zachowania zmierzające do destabilizacji prawidłowego toku postępowania w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 258 § 2 k.p.k. jest samodzielną podstawą do stosowania aresztu. Wysokość orzeczonej kary (15 lat) aktualizuje przesłankę szczególną tymczasowego aresztowania, a środki nieizolacyjne nie są w tym przypadku wystarczające. Domniemanie niebezpieczeństwa destabilizacji postępowania uzasadnia stosowanie środka izolacyjnego.
Czy trudna sytuacja rodzinna oskarżonego (chora matka, niepełnosprawny syn) stanowi bezwzględną przeszkodę do stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, trudna sytuacja rodzinna nie stanowi bezwzględnej przeszkody, jeśli problemy te istniały już wcześniej i nie powstały wyłącznie w związku z pozbawieniem wolności oskarżonego, a uchylenie aresztu nie zmieniłoby trwale tej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć sytuacja rodzinna jest trudna, problemy te istniały już wcześniej i nie są bezpośrednim skutkiem pozbawienia wolności. Nie można oczekiwać, że uchylenie aresztu trwale zmieni tę sytuację. Dlatego nie stwierdzono przeszkody do stosowania tymczasowego aresztu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M.B. | osoba_fizyczna | oskarżony |
Przepisy (15)
Główne
k.p.k. art. 437 § 1
Kodeks postępowania karnego
Pomocnicze
k.p.k. art. 545 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 538 § 2
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 249 § 1
Kodeks postępowania karnego
Prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanego przestępstwa jest duże.
k.p.k. art. 258 § 2
Kodeks postępowania karnego
Wysokość orzeczonej kary pozbawienia wolności powyżej 3 lat stanowi przesłankę szczególną tymczasowego aresztowania.
k.p.k. art. 258 § 4
Kodeks postępowania karnego
k.p.k. art. 259 § 1
Kodeks postępowania karnego
Negatywne przesłanki stosowania tymczasowego aresztowania, w tym wyjątkowo ciężkie skutki dla rodziny.
k.p.k. art. 257 § 1
Kodeks postępowania karnego
k.k. art. 13 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 148 § 2
Kodeks karny
Usiłowanie zabójstwa.
k.k. art. 280 § 2
Kodeks karny
Rozbój z użyciem niebezpiecznego narzędzia.
k.k. art. 157 § 1
Kodeks karny
Naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia.
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
Zasada kumulacji kar.
k.k. art. 156 § 1
Kodeks karny
Ciężkie uszkodzenie ciała.
k.p.k. art. 249 § 4
Kodeks postępowania karnego
Środki zapobiegawcze można stosować aż do chwili rozpoczęcia wykonywania kary.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wysokość nieprawomocnie orzeczonej kary pozbawienia wolności (15 lat) jako samodzielna przesłanka stosowania tymczasowego aresztowania (art. 258 § 2 k.p.k.). • Potencjalne ryzyko destabilizacji postępowania przez oskarżonego w celu uniknięcia surowej kary. • Nieskuteczność środków nieizolacyjnych w kontekście zagrożenia. • Sytuacja rodzinna oskarżonego nie stanowi bezwzględnej przeszkody do stosowania aresztu, gdy problemy istniały wcześniej.
Odrzucone argumenty
Niezastosowanie środka zapobiegawczego o charakterze wolnościowym zamiast tymczasowego aresztowania. • Nieuwzględnienie rodzaju i charakteru obaw oraz nasilenia zagrożenia dla postępowania po uchyleniu wyroku i odbyciu części kary. • Istnienie negatywnych przesłanek stosowania tymczasowego aresztowania ze względu na wyjątkowo ciężkie skutki dla najbliższej rodziny.
Godne uwagi sformułowania
art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną przesłankę stosowania tymczasowego aresztowania • wysokość nieprawomocnie orzeczonej surowej kary stwarza niebezpieczeństwo, że oskarżony może podejmować zachowania i czynności zmierzające do destabilizacji prawidłowego toku postępowania w celu uniknięcia odpowiedzialności karnej • środki zapobiegawcze można stosować aż do chwili rozpoczęcia wykonywania kary
Skład orzekający
Marek Siwek
przewodniczący-sprawozdawca
Paweł Kołodziejski
członek
Igor Zgoliński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania tymczasowego aresztowania w oparciu o wysokość orzeczonej kary, nawet w sytuacji uchylenia wyroku i ponownego rozpoznawania sprawy, a także interpretacja przesłanek negatywnych stosowania aresztu ze względu na sytuację rodzinną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej (uchylenie wyroku, ponowne rozpoznanie) i konkretnych przepisów k.p.k. dotyczących środków zapobiegawczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu postępowania karnego - stosowania tymczasowego aresztowania po uchyleniu wyroku, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje też, jak sąd balansuje między potrzebą zabezpieczenia procesu a sytuacją rodzinną oskarżonego.
“Areszt po uchyleniu wyroku: Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy surowa kara jest kluczowa dla zabezpieczenia procesu.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.