II KS 27/26

II KS 27/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
 
  
Dnia 8 września 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Marek Pietruszyński 
  
w sprawie R.Ł. 
po rozpoznaniu w dniu 8 września 2026 r. w Izbie Karnej 
na posiedzeniu w trybie art. 539e § 1 k.p.k. 
skarg obrońców na wyrok kasatoryjny Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 17 
kwietnia 2026 r., sygn. akt V Ka 895/25, uchylający wyrok Sądu Rejonowego w 
Grójcu z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 1363/22, 
na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. 
  
postanowił: 
1. oddalić skargi; 
2. obciążyć oskarżonego kosztami sądowymi postępowania 
skargowego. 
  
  
  
UZASADNIENIE 
 
Sąd Okręgowy w Radomiu, wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2026 r., sygn. akt V 
Ka 895/25, uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Grójcu z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. 
akt II K 1363/22 – uniewinniający oskarżonego R.Ł. od zarzutu popełnienia 
przestępstw: 1) z art. 189 § 1 k.k. w zb. z art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w 
zw. z art. 64 § 1 k.k.; 2) z art. 59 ust. 1 ustawy z 29.07.2005 r o przeciwdziałaniu 
narkomanii w zb. z art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. – 
przekazując sprawę Sądowi meriti do ponownego rozpoznania. 

II KS 27/26 
2 
 
Ze skargami na wyżej opisany wyrok kasatoryjny wystąpili obrońcy 
oskarżonego. 
Adw. D.B. zarzucił przedmiotowemu wyrokowi rażącą obrazę przepisów 
postępowania, która miała istotny wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 437 § 2 k.p.k. w 
zw. z art. 454 § 1 k.p.k. i art. 7 k.p.k. przez uchylenie wyroku uniewinniającego i 
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wyłącznie z powodu odmiennej 
oceny dowodów, bez wykazania konieczności przeprowadzenia przewodu w całości 
oraz bez wyczerpania możliwości dowodowych Sądu odwoławczego. 
Natomiast adw. P.J. zarzucił rażące naruszenie przepisów postępowania, 
które miało wpływ na treść orzeczenia tj. art. 437 § 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k. 
polegającym na błędnym uznaniu, że w sprawie zachodzi potrzeba wydania wyroku 
skazującego, wynikająca z naruszenia przez Sąd meriti art. 7 k.p.k. poprzez dowolną, 
a 
nie 
swobodną 
ocenę 
materiału 
dowodowego 
skutkującą 
niesłusznym 
uniewinnieniem R.Ł., podczas gdy dokonana przez Sąd ad quem ocena materiału 
dowodowego stanowi jedynie alternatywny, a przy tym wybiórczy, stronniczy i 
tendencyjny, a co za tym idzie dowolny sposób jego oceny, przy jednoczesnym 
rozstrzyganiu istotnych wątpliwości w sprawie na niekorzyść oskarżonego oraz 
czynieniu domniemań co do okoliczności faktycznych, których zgromadzony w 
sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, wbrew zasadzie domniemania 
niewinności.  
W konkluzjach obu skarg obrońcy wnieśli o uchylenie zaskarżonego nimi 
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w 
postępowaniu odwoławczym. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
Skargi wniesione przez obu obrońców oskarżonego okazały się niezasadne. 
Na wstępie rozważań przypomnieć należało, że sfera kognicji Sądu 
Najwyższego w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi w trybie przepisów 
rozdziału 55a k.p.k. kształtuje się – z woli ustawodawcy – bardzo wąsko. Rolą Sądu 
Najwyższego w tym postępowaniu jest wyłącznie skontrolowanie, czy w sprawie 
wystąpiła tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 k.p.k., albo czy sąd 
odwoławczy uchylił wyrok mimo braku formalnej przeszkody, określonej w art. 454 § 
1 k.p.k. do wydania wyroku zmieniającego, oraz czy jest konieczne przeprowadzenie 
w całości przewodu sądowego (art. 437 § 2 in fine k.p.k.).  

II KS 27/26 
3 
 
Powyższe znajduje odzwierciedlenie w trwałej linii orzeczniczej Sądu 
Najwyższego, gdzie zasadnie wskazano, że zakres kontroli dokonywanej po 
wniesieniu skargi na wyrok sądu odwoławczego, o którym mowa w art. 539a § 1 
k.p.k., ogranicza się do zbadania, czy stwierdzone przez sąd odwoławczy uchybienie 
daje podstawę do wydania orzeczenia kasatoryjnego (zob. np. wyrok SN z 
20.10.2020 r., I KS 9/20), a więc czy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji z 
przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, sąd odwoławczy kierował się 
podstawami wydania wyroku kasatoryjnego wskazanymi w art. 539a § 3 k.p.k. oraz 
czy takie rozstrzygnięcie było w konkretnej sprawie konieczne (zob. np. 
postanowienia SN: z 30 czerwca 2020 r., II KS 7/20; z 7 maja 2020 r., I KS 8/20; z 6 
czerwca 2019 r., II KS 8/19; z 11 stycznia 2022 r., II KS 30/21). 
Sąd odwoławczy, podzielając zarzuty podniesione w apelacji prokuratora 
skierowanej na niekorzyść oskarżonego i dochodząc do odmiennych wniosków w 
zakresie sprawstwa oskarżonego, wyraźnie wskazał, że nie podziela dokonanej 
przez Sąd meriti oceny dowodów, w tym w szczególności zeznań pokrzywdzonej i 
wyjaśnień oskarżonego. W konsekwencji – dostrzegając potrzebę wydania wyroku 
skazującego – za podstawę uchylenia zaskarżonego apelacją wyroku adekwatnie 
Sąd ad quem przyjął art. 454 § 1 k.p.k., nie zaś – jak sugeruje zarzut skargi adw. D.B. 
– że zachodzi potrzeba przeprowadzenia przewodu na nowo w całości (art. 437 § 2 
in fine k.p.k.). 
Przypomnieć należało, że konkluzję tę – w zakresie czynu z pkt. 1 aktu 
oskarżenia – Sąd poprzedził własną oceną osobowego materiału dowodowego, w 
postaci wyjaśnień oskarżonego, zeznań pokrzywdzonej D.K. oraz zeznań A.T., Y.V., 
M.S., M.W. oraz Y.M. Przedstawił również Sąd odwoławczy argumenty 
przemawiające – jego zdaniem – za zakwestionowaniem opinii biegłej J.S. i w 
zakresie osoby pokrzywdzonej przyjął za miarodajną opinię psychologiczną biegłej 
D.Z. Ocena tych dowodów przez pryzmat dyrektyw wynikających z art. 7 k.p.k. 
doprowadziła Sąd odwoławczy do wniosku o braku podstaw do podważenia relacji 
prezentowanej przez pokrzywdzoną oraz osób, które udzieliły jej wsparcia, przy 
jednoczesnym zakwestionowaniu zeznań świadków nakreślających zdecydowanie 
negatywny obraz prowadzenia się pokrzywdzonej oraz afirmujących wyjaśnienia 
złożone przez oskarżonego. 
Z kolei w zakresie czynu z pkt. 2 aktu oskarżenia, Sąd za miarodajną uznał 
opinię biegłego z zakresu toksykologii, z której wynikało, że niestwierdzenie śladów 

II KS 27/26 
4 
 
w organizmie pokrzywdzonej wskazujących na zażycie narkotyku, do którego 
zażycia miał zmusić ją oskarżony, może być wytłumaczone upływem czasu od chwili 
domniemanego czynu do momentu przeprowadzenia badania. Natomiast obraz 
reakcji organizmu, który rysował się na podstawie depozycji pokrzywdzonej 
upoważniał – w ocenie biegłego – do uznania, że substancją tą mogła być kokaina. 
Wbrew zatem poglądowi wyrażonemu w skardze, pisemne uzasadnienie 
Sądu odwoławczego klarownie określa zarówno podstawę wyroku kasatoryjnego (art. 
454 § 1 k.p.k.), jak i prezentuje stosowne argumenty dowodowo-faktyczne 
eksponujące wadliwą ocenę poszczególnych części materiału dowodowego przez 
Sąd Rejonowy – w ramach swobody przysługującej Sądowi Okręgowemu z mocy art. 
7 k.p.k.  Czytelna i jednoznaczna jest również ocena Sądu odwoławczego odnosząca 
się do potencjalnej odpowiedzialności karnej oskarżonego za zarzucane mu 
przestępstwa i zakresu tej odpowiedzialności, wysnuta na podstawie zebranego 
dotąd materiału dowodowego. 
Stwierdzając, że Sąd Rejonowy dopuścił się uchybień prowadzących do 
przedwczesnej, wadliwej oceny o konieczności uniewinnienia oskarżonego, Sąd 
odwoławczy również nie wykraczając poza zakres swych uprawnień uznał, że brak 
jest możliwości konwalidacji tych mankamentów w postępowaniu apelacyjnym z 
uwagi na zakaz ne peius wyrażony w art. 454 § 1 k.p.k., zakazujący skazania przez 
sąd odwoławczy oskarżonego, który m.in. został uniewinniony w pierwszej instancji. 
Należy przy tym – odnosząc się do argumentu przedstawionego w 
uzasadnieniu skargi adw. P.J. – wyjaśnić, że dokonanie własnej oceny materiału 
dowodowego (in concreto w granicach apelacji prokuratora na niekorzyść) i 
wyprowadzenie własnych wniosków co do odpowiedzialności karnej oskarżonego 
jest nie tylko prawem, ale i obowiązkiem sądu odwoławczego warunkującym 
skorzystanie z dyspozycji art. 454 § 1 k.p.k. (zob. uchwałę SN z 20.09.2018 r., I KZP 
10/18, OSNKW 2018, nr 11, poz. 73). Dlatego oceny instancji odwoławczej wcale nie 
muszą przybierać formy hipotez, czy sugestii. Gdy uprawnia do tego stan sprawy, 
powinny być klarowne, jednoznaczne, a nawet cechować się stanowczością.  
Jednak nawet przedstawienie w uzasadnieniu wyroku sądu ad quem 
przekonań wprost odnoszących się do winy oskarżonego, wobec którego wcześniej 
w I instancji zapadł wyrok uniewinniający, nie są one wiążące dla sądu, któremu 
przekazano sprawę do ponownego rozpoznania (art. 8 § 1 k.p.k.). Innymi słowy, 
wskazanie w rezultacie kontroli apelacyjnej, że ocena dowodów przeprowadzona 

II KS 27/26 
5 
 
przez sąd rozpoznający sprawę po raz pierwszy była nieprawidłowa, czy że błędne 
były poczynione przezeń ustalenia faktyczne, nie obliguje jeszcze sądu meriti 
stojącego przed ponownym rozpoznaniem sprawy do przyjęcia wyłącznie takich 
ocen i ustaleń, które bez reszty zbieżne byłyby z wnioskowaniem sądu ad quem, a 
więc niejako „dostosowania się do oczekiwań” instancji odwoławczej.  
Sąd ponownie rozpoznający sprawę obowiązany jest natomiast kierować się 
zapatrywaniami prawnymi i wskazaniami sądu odwoławczego co do dalszego 
postępowania, które to z kolei mogą dotyczyć wyłącznie dowodów i innych czynności, 
które powinny być przeprowadzone, lub okoliczności, które należy wyjaśnić (art. 442 
§ 3 zdanie 1 i 2 k.p.k.) – zob. postanowienie SN z 26.04.2021 r., V KS 12/21. 
Wykluczone jest jedynie, by wskazania sądu odwoławczego dotyczyły sposobu 
oceny poszczególnych dowodów (art. 442 § 3 zdanie trzecie k.p.k.). Ewentualne 
naruszenie tego przepisu nie wchodzi jednak w zakres przedmiotowy postępowania 
skargowego, wyznaczony treścią art. 539a § 3 k.p.k. Hipotetyczne zaś naruszenie 
powinności w tym zakresie przez Sąd mający ponownie rozpoznać sprawę może – 
ewentualnie – w przyszłości stanowić podstawę apelacji. 
Wspólnym mianownikiem obu skarg jest natomiast kompletność oraz sposób 
oceny przez instancję odwoławczą materiału dowodowego. Zarzuty w tym zakresie 
nie mogły jednak zostać uwzględnione, albowiem – jak wskazano na wstępie - 
postępowanie skargowe ma charakter postępowania nadzwyczajnego i regulacje w 
tym zakresie nie podlegają interpretacji rozszerzającej (exceptiones non sunt 
extendendae). Nie jest więc możliwe uchylenie wyroku kasatoryjnego z przyczyn 
innych, niż wymienione w art. 539a § 3 k.p.k. Ten ostatni przepis nie przewiduje 
natomiast odesłania do art. 410 k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. (por. argumentacja 
skargi adw. D.B., odnosząca się do bliżej nieskonkretyzowanej niekompletności 
materiału dowodowego), ani do art. 7 k.p.k. (por. wywody skargi adw. P.J. dotyczące 
sposobu oceny materiału dotąd zgromadzonego).  
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że nie jest 
dopuszczalna swoista ekstrapolacja normy art. 539a § 3 k.p.k. na inne przepisy 
Kodeksu postępowania karnego, aniżeli tam wymienione, w tym także poprzez 
wykorzystanie w tym celu dyspozycji art. 437 § 2 k.p.k. w zamyśle obejścia 
przedmiotowych granic skargi, ani podnoszenie w tym nadzwyczajnym środku 
zaskarżenia zarzutów wskazujących na możliwość naruszenia innych – niż 
wskazane w art. 539a § 3 k.p.k. – przepisów regulujących przebieg postępowania 

II KS 27/26 
6 
 
sądowego, w szczególności zaś podważających przeprowadzoną ocenę dowodów i 
wyprowadzone na jej podstawie wnioski budujące podstawę faktyczną wyroku 
(orzeczenia) – zob. np. postanowienie SN z 2.06.2026 r., IV KS 20/26.  
W konsekwencji orzecznictwo Sądu Najwyższego stwierdza jednoznacznie i 
kategorycznie, że skarga na wyrok kasatoryjny nie służy weryfikacji oceny dowodów 
dokonanej w drugiej instancji (zob. np. postanowienia SN: z 11 czerwca 2021 r., III 
KS 1/21; z 31 maja 2021 r., V KS 13/21; z 10 lutego 2021 r., V KS 3/21; z 11 maja 
2020 r., IV KS 16/20). Rozpoznanie sprawy w tym zakresie należy bowiem do sądów 
powszechnych, zaś interwencja Sądu Najwyższego w ten zakres orzekania 
stanowiłaby naruszenie ich kompetencji do rozpoznania sprawy, co kłóciłoby się z 
zasadą ich samodzielności jurysdykcyjnej (zob. np. postanowienia SN: z 16 lutego 
2021 r., IV KS 38/20; z 19 października 2021 r., IV KS 44/21).  
Z tych powodów Sąd Najwyższy na obecnym etapie, tj. w ramach 
nadzwyczajnego środka zaskarżenia określonego w przepisach rozdziału 55a k.p.k. 
nie jest uprawniony do oceny prawidłowości przeprowadzenia kontroli instancyjnej w 
kierunku wskazywanym przez skarżących, albowiem zarzuty o charakterze 
analogicznym do obecnie podnoszonych właściwe są kasacji, która – przy spełnieniu 
dalszych wymogów formalnych – dotyczy jednak wyłącznie wyroków mających walor 
prawomocności.  
Stąd obie wniesione w imieniu oskarżonego skargi, jako niezasadne, 
podlegały oddaleniu. Skutkiem powyższego było obciążenie oskarżonego kosztami 
sądowymi postępowania skargowego (art. 539f k.p.k. w zw. z art. 527 § 2 in fine 
k.p.k.). 
Dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej postanowienia. 
[WB] 
[a.ł]