Orzeczenie · 2026-08-31

II KK 295/26Umorzenie postępowania śmierć oskarżonego 2

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2026-08-31
SNKarneprzestępstwa przeciwko mieniuWysokanajwyższy
oszustwoart. 286 k.k.śmierć oskarżonegoumorzenie postępowaniakasacjaSąd Najwyższyprawo procesowe karneart. 17 k.p.k.art. 439 k.p.k.

A.P. został skazany przez Sąd Rejonowy w Łukowie na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności za oszustwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, polegające na wprowadzeniu pokrzywdzonego w błąd co do tożsamości i zamiaru wywiązania się z umowy sprzedaży wózka widłowego. Sąd Rejonowy zasądził również od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kwotę 1.500 zł tytułem naprawienia szkody. Sąd Okręgowy w Siedlcach utrzymał ten wyrok w mocy. Prokurator Generalny wniósł kasację, zarzucając rażące naruszenie prawa procesowego, ponieważ w dacie wydania wyroku przez Sąd Okręgowy oskarżony już zmarł, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.). Sąd Najwyższy, opierając się na zaświadczeniu z systemu PESEL-SAD potwierdzającym śmierć oskarżonego w toku postępowania odwoławczego, uznał kasację za oczywiście zasadną. Uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz poprzedzający go wyrok Sądu Rejonowego i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umorzył postępowanie karne. Kosztami procesu obciążono Skarb Państwa.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Umorzenie postępowania karnego w przypadku śmierci oskarżonego w toku postępowania, nawet jeśli sąd nie miał o tym wiedzy.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy śmierć nastąpiła przed uprawomocnieniem się orzeczenia, a kasacja lub wniosek o wznowienie postępowania zostały wniesione na korzyść skazanego.

Zagadnienia prawne (2)

Czy śmierć oskarżonego w toku postępowania odwoławczego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, śmierć oskarżonego w toku postępowania odwoławczego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia na podstawie art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., nawet jeśli sąd nie miał o niej wiedzy.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy wskazał, że zgodnie z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. w przypadku śmierci oskarżonego postępowanie karne umarza się. Zgodnie z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., zaistnienie takiej przesłanki jest bezwzględną podstawą do uchylenia orzeczenia, nawet jeśli sąd nie był o niej świadomy w momencie wydawania wyroku.

Czy wyrok skazujący wydany po śmierci oskarżonego może utrzymać w mocy wyrok sądu pierwszej instancji?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wyrok sądu drugiej instancji utrzymujący w mocy wyrok skazujący wydany po śmierci oskarżonego jest wadliwy i podlega uchyleniu.

Uzasadnienie

Skoro śmierć oskarżonego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia, to wyrok sądu odwoławczego wydany po śmierci oskarżonego, utrzymujący w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, również musi zostać uchylony.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylenie i umorzenie postępowania
Strona wygrywająca
Skarb Państwa (w kontekście umorzenia postępowania)

Strony

NazwaTypRola
A.P.osoba_fizycznaskazany
K.K.osoba_fizycznapokrzywdzony
Prokurator Generalnyorgan_państwowywnioskodawca kasacji
adw. M.A.osoba_fizycznaobrońca z urzędu

Przepisy (8)

Główne

k.p.k. art. 17 § § 1 pkt 5

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 439 § § 1 pkt 9

Kodeks postępowania karnego

Pomocnicze

k.k. art. 286 § § 1

Kodeks karny

k.k. art. 64 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 535 § § 5

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 46 § § 1

Kodeks karny

k.p.k. art. 521 § § 1

Kodeks postępowania karnego

k.p.k. art. 632 § pkt 2

Kodeks postępowania karnego

Argumenty

Skuteczne argumenty

Śmierć oskarżonego w toku postępowania odwoławczego stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.).

Godne uwagi sformułowania

śmierć skazanego/oskarżonego nie stoi jedynie na przeszkodzie rozpoznaniu wniesionych na jego korzyść kasacji oraz wniosku o wznowienie postępowania karnego • wydanie wyroku skazującego wobec oskarżonego, mimo jego śmierci w czasie procesu, stanowi zawsze bezwzględną podstawę do uchylenia tego orzeczenia • Zachodzi ona nawet mimo braku wiedzy sądu o śmierci oskarżonego.

Skład orzekający

Barbara Skoczkowska

przewodniczący

Tomasz Artymiuk

członek

Eugeniusz Wildowicz

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Umorzenie postępowania karnego w przypadku śmierci oskarżonego w toku postępowania, nawet jeśli sąd nie miał o tym wiedzy."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy śmierć nastąpiła przed uprawomocnieniem się orzeczenia, a kasacja lub wniosek o wznowienie postępowania zostały wniesione na korzyść skazanego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje istotny aspekt prawa procesowego karnego dotyczący skutków śmierci oskarżonego, co jest ważną informacją dla prawników i może być interesujące dla szerszej publiczności ze względu na ludzki wymiar.

Czy śmierć oskarżonego zamyka drogę do sprawiedliwości? Sąd Najwyższy wyjaśnia.

Dane finansowe

WPS: 1500 PLN

naprawienie szkody: 1500 PLN

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst