II KK 276/26

II KK 276/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
Dnia 30 lipca 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek 
  
w sprawie S.K.,  
skazanego za czyn z art. 178a § 4 k.k.,  
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 lipca 2026 r.,  
w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,  
kasacji obrońcy skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu  
z dnia 28 listopada 2025 r., V Ka 733/25,  
zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Radomiu  
z dnia 27 maja 2025 r., II K 2577/24,  
  
p o s t a n o w i ł:  
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;  
2. obciążyć skazanego S.K. kosztami sądowymi postępowania 
kasacyjnego.  
[WB] 
  
  
 
  
UZASADNIENIE 
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Radomiu z dnia 27 maja 2025 r., II K 2577/24, S.K. 
został uznany za winnego czynu z art. 178a § 4 k.k., za który wymierzono mu karę 
6 miesięcy pozbawienia wolności (pkt I), orzeczono – na podstawie art. 42 § 3 k.k. 
– środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów 
mechanicznych (pkt II) oraz świadczenie pieniężne w kwocie 10000 zł na rzecz 
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej (pkt III), a także 

II KK 276/26              
2 
 
 
przepadek równowartości pojazdu (pkt IV) i zwolniono oskarżonego od kosztów 
sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa (pkt V). 
 
Po 
przeprowadzeniu 
postępowania 
odwoławczego, 
zainicjowanego 
apelacjami obrońców oskarżonego, w których rozstrzygnięcie w przedmiocie środka 
karnego dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych 
było podważane za pomocą zarzutów błędu w ustaleniach faktycznych i rażącej 
niewspółmierności środka karnego, Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 28 
listopada 2025 r., V Ka 733/25, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że 
warunkowo zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej przez Sąd 
Rejonowy na okres próby 3 lat, zobowiązał oskarżonego do powstrzymywania się 
od nadużywania alkoholu, orzekł grzywnę 150 stawek dziennych, po 100 zł każda 
stawka, uchylił rozstrzygnięcie o przepadku równowartości pojazdu (pkt I), zaś w 
pozostałym zakresie utrzymał zaskarżony wyrok w mocy (pkt II). 
 
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego, zaskarżając go „w 
części tj. w pkt. II wyroku w zakresie w jakim utrzymano w mocy orzeczony w pkt. II 
wyroku Sądu Rejonowego w Radomiu II Wydział Karny z dnia 27 maja 2025 r. 
(sygn. akt: II K 2577/24) środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich 
pojazdów mechanicznych dożywotnio” i zarzucając: „wystąpienie bezwzględnej 
przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt. 5 k.p.k. poprzez utrzymanie w 
mocy orzeczenia, w którym wymierzono skazanemu środek karny nieznany 
ustawie, a mianowicie utrzymano orzeczony w pkt. II wyroku Sądu Rejonowego w 
Radomiu II Wydział Karny z dnia 27 maja 2025 r. (sygn. akt: II K 2577/24) na 
podstawie art. 42 § 3 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich 
pojazdów mechanicznych dożywotnio w brzmieniu, które Wyrokiem Trybunału 
Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 22/21) zostało uznane za 
niezgodne z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 42 ust. 3 Konstytucji RP, tym samym po jego 
wydaniu brak było w systemie prawa powszechnie obowiązującego normy 
ustawowej 
przewidującej 
środek 
karny 
w 
postaci 
dożywotniego 
zakazu 
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, co czyni orzeczony wobec 
skazanego środek karny nieznanym ustawie w rozumieniu art. 439 § 1 pkt. 5 k.p.k.” 
Obrońca wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonym zakresie i przekazanie sprawy 

II KK 276/26              
3 
 
 
do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Radomiu w postępowaniu 
odwoławczym. 
 
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako 
oczywiście bezzasadnej. 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje. 
 
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie na 
posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k. 
 
Wobec S.K. została prawomocnie orzeczona kara pozbawienia wolności z 
warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Toteż obrońca mógł zarzucić w kasacji 
jedynie zaistnienie jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 
k.p.k. (art. 523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.). Podniesiony w kasacji zarzut jest więc 
dopuszczalny. Jednakże nie sposób oprzeć się wrażeniu, że obrona dąży do 
usunięcia z wyroku skazującego konsekwencji w postaci dożywotniego zakazu 
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, wcześniej kwestionowanego 
przez 
zarzuty 
apelacyjne 
błędu 
w 
ustaleniach 
faktycznych 
i 
rażącej 
niewspółmierności środka karnego, podnosząc zarzut bezwzględnej przyczyny 
odwoławczej jedynie z uwagi na niemożność kwestionowania jakości kontroli 
odwoławczej.  
W tej sprawie nie doszło do uchybienia z art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k. 
polegającego na orzeczeniu środka karnego nieznanego ustawie.  
Niezależenie od oceny trafności argumentów obrońcy co do skutków 
judykatu Trybunał Konstytucyjnego (o czym w dalszej części uzasadnienia), zarzut 
kasacyjny opiera się na nieprawidłowym rozumieniu bezwzględnej podstawy 
uchylenia orzeczenia z art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k. Nie można mówić o orzeczeniu kary 
lub środka karnego nieznanego ustawie w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k., jeżeli 
dojdzie do wymierzenia kary lub środka karnego rodzajowo znanych ustawie, ale w 
wymiarze nieznanym ustawie. Sąd Najwyższy podziela stanowisko wyrażone w tym 
względzie w doktrynie i orzecznictwie, że „warunkiem stwierdzenia tego uchybienia 
jest orzeczenie środka reakcji karnej nieznanego ustawie. Chodzi tu więc o 
nieprzewidziany w ustawie rodzaj represji, a nie o sytuację, gdy zastosowano znany 
tej ustawie środek reakcji karnej, ale w nieprzewidzianym przez nią rozmiarze” (D. 
Świecki, w: Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, 

II KK 276/26              
4 
 
 
Lex/el. 2026, komentarz do art. 439 k.p.k., teza 52; por. także wyrok Sądu 
Najwyższego z dnia 16 maja 2008 r., II KK 92/07; postanowienie Sądu 
Najwyższego z dnia 1 września 2016 r., V KK 168/16). Już te uwagi uzasadniają 
uznanie kasacji za oczywiście bezzasadną.  
Niezależnie od tego należy podkreślić, że w tej sprawie nie tylko orzeczono 
środek karny znany ustawie, ale także orzeczono go w przewidzianym w ustawie 
wymiarze.    
Ma rację prokurator w odpowiedzi na kasację, że argumentacja skarżącego 
opiera się na błędnym założeniu, iż judykat Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 
czerwca 2024 r., SK 22/21, wyeliminował z porządku prawnego środek karny w 
postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Na gruncie 
tej sprawy nie ma żadnej potrzeby czynienia rozważań i przesądzania, czy judykat 
ten, który dotychczas nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, ma moc 
obowiązującą, o której mowa w art. 190 ust. 1 Konstytucji RP. Jest bowiem 
oczywiste, że Trybunał Konstytucyjny zakwestionował zgodność z Konstytucją RP 
art. 42 § 3 k.k. wyłącznie w zakresie jego obligatoryjnego stosowania, natomiast nie 
stwierdził, że sama możliwość orzekania dożywotniego zakazu prowadzenia 
pojazdów mechanicznych jest niezgodna z Konstytucją RP. Ewentualnym skutkiem 
tego judykatu – przy założeniu jego obowiązywania (czego Sąd Najwyższy w tej 
sprawie nie ocenia i nie przesądza) – nie jest wyeliminowanie samej możliwości 
dożywotniego orzeczenia tego środka w stosunku do sprawcy czynu z art. 178a § 4 
k.k., lecz automatyzmu jego orzekania. Trybunał Konstytucyjny wskazał wprost, że 
przepis art. 42 § 3 k.k. jest niezgodny z Konstytucją RP „w zakresie, w jakim 
obliguje 
sąd 
do 
orzeczenia 
zakazu 
prowadzenia 
wszelkich 
pojazdów 
mechanicznych dożywotnio w razie popełnienia przestępstwa określonego w art. 
178a § 4 k.k.” Tym samym krytycznie wypowiedział się jedynie co do narzucania 
niejako „z góry” takiego obowiązku przez ustawodawcę, bez względu na 
indywidualne okoliczności występujące w konkretnej sprawie.  
Podsumowując, środek karny zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych 
jest środkiem znanym ustawie w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k., a w tej 
sprawie możliwe było orzeczenie wobec skazanego dożywotniego zakazu 
prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych (por. m.in. postanowienia Sądu 

II KK 276/26              
5 
 
 
Najwyższego: z dnia 5 marca 2025 r., II KK 493/24; z dnia 5 lutego 2025 r., III KK 
631/24). 
Niezależnie od tego należy stwierdzić, że z uzasadnień wyroków obu Sądów 
orzekających w tej sprawie nie wynika w żaden sposób, aby środek karny 
dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych został zastosowany 
automatycznie. Wręcz przeciwnie, oba sądy wykazały, dlaczego tylko taki wymiar 
tego środka karnego spełni swą rolę i dlaczego nie jest możliwe uznanie, iż 
zachodzą wyjątkowe okoliczności uzasadniające odstąpienie od orzekania tego 
zakazu dożywotnio. Konkretnie, Sąd pierwszej instancji wskazał, że orzeka ten 
środek karny bowiem skazany prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, co 
stanowiło realne niebezpieczeństwo, a ponadto kierował pojazdem w okresie 
obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów. Sąd Rejonowy określił skazanego 
jako osobę, po której nie można spodziewać się prowadzenia pojazdu w sposób 
rozsądny i odpowiedzialny. Z kolei Sąd odwoławczy uznał to rozstrzygnięcie za 
„bezbłędne” podkreślając, że żadne oświadczenia skazanego – deklaracje, 
przysięgi, zapewnienia – w kontekście jego uprzedniej, wielokrotnej karalności za 
przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji i naruszenia zakazu 
prowadzenia pojazdów nie usuwają ogromnego zagrożenia jakie S.K. prezentuje 
jako uczestnik ruchu drogowego. Sąd odwoławczy podkreślił czterokrotną 
wcześniejszą karalność S.K. za prowadzenie pojazdu pomimo orzeczonego zakazu 
prowadzenia pojazdów i decyzji administracyjnej o pozbawieniu uprawnień do 
kierowania pojazdami. Zwrócił też uwagę na ilość alkoholu we krwi skazanego w 
chwili czynu, wynoszącą ponad promil. W ocenie tego Sądu za orzeczeniem 
dożywotniego zakazu przemawiał brak jakichkolwiek widoków poprawy u 
skazanego.  
Podsumowując, w tej sprawie wymierzono S.K. środek karny znany ustawie, 
a co więcej – w wymiarze możliwym do orzeczenia (przewidzianym w ustawie). Nie 
zaistniało zatem uchybienie z art. 439 § 1 pkt 5 k.p.k. Dlatego też kasację obrońcy 
należało oddalić jako oczywiście bezzasadną. 
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia art. 636 § 
1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k. 

II KK 276/26              
6 
 
 
Z uwagi na powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej 
postanowienia. 
 [WB] 
[a.ł]