II KK 270/26

II KK 270/26 
 
 
 
  
WYROK 
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ 
 
  
Dnia 1 października 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Adam Roch (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Anna Dziergawka 
SSN Stanisław Stankiewicz 
  
w sprawie P.S. 
ukaranego za czyn z art. 54 k.w. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Rozporządzenia 
Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 roku, w sprawie ustanowienia określonych 
ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 
2020 r., poz. 878) 
po rozpoznaniu w Izbie Karnej  
na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 k.p.s.w. 
w dniu 1 października 2026 r. 
kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść ukaranego 
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z 29 
października 2020 r., sygn. IV W 397/20 
  
1. uchyla zaskarżony wyrok i uniewinnia P.S. od popełnienia 
zarzucanego mu czynu;  
2. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa 
  
 
Anna Dziergawka          Adam Roch          Stanisław Stankiewicz 
  
  

II KK 270/26 
2 
 
 
UZASADNIENIE 
 
P.S. został obwiniony o to, że w dniu 16 maja 2020 r. w godzinach 11:05-12:10 
w L. przy ul. […] przebywając w miejscu ogólnodostępnym przed Komisariatem […] 
Policji w L. oraz na terenie komisariatu nie zastosował się do obowiązku zakrywania 
ust i nosa w czasie obowiązywania na terenie Rzeczypospolitej Polskiej stanu 
epidemii ogłoszonego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2, tj. o 
wykroczenie z art. 54 k.w. w związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i c Rozporządzenia Rady 
Ministrów z dnia 2 maja 2020 roku, w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, 
nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. 
Wyrokiem z dnia 29 października 2020 r., sygn. akt IV W 397/20, Sąd 
Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie uznał P.S. za winnego popełnienia czynu 
zarzucanego mu wnioskiem o ukaranie, stanowiącego wykroczenie z art. 54 k.w. w 
związku z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 
2020 roku, w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w 
związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 878) i za ten czyn, na 
mocy art. 54 k.w., wymierzył obwinionemu karę 200 złotych grzywny. Wyrok ten nie 
został zaskarżony przez nikogo z uprawnionych i uprawomocnił się w dniu 6 listopada 
2020 r. 
Kasację od powyższego orzeczenia na korzyść obwinionego wniósł Rzecznik 
Praw Obywatelskich zarzucając rażące i mające istotny wpływ na jego treść 
naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest art. 54 k.w. w zw. z § 17 ust. 1 pkt 
2 lit. a i b Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. w sprawie 
ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z 
wystąpieniem stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 878), poprzez jego niewłaściwe 
zastosowanie w sytuacji, gdy czyn przypisany P.S. nie wyczerpywał znamion tego 
wykroczenia. Podnosząc powyższy zarzut Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o 
uchylenie zaskarżonego wyroku i uniewinnienie P.S. od popełnienia przypisanego 
mu wykroczenia. 
 
Sąd Najwyższy zważył co następuje. 
 

II KK 270/26 
3 
 
 
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich okazała się oczywiście zasadna, co 
umożliwiło jej rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w zw. z art. 112 
k.p.s.w. 
Rację ma skarżący, że czyn przypisany obwinionemu P.S. nie wyczerpuje 
znamion wykroczenia z art. 54 k.w., a zatem nie było możliwym ukaranie go na 
podstawie tego przepisu i wymierzenie mu kary grzywny.  
Dla wyczyszczenia przedpola dalszych merytorycznych rozważań dostrzec 
należy, iż wskazaną w zaskarżonym rozstrzygnięciu podstawą odpowiedzialności P. 
S. był art. 54 k.w. w zw. z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i b Rozporządzenia Rady Ministrów 
z dnia 16 maja 2020 roku w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów 
i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii. Trafnie jednak skonstatował 
autor kasacji, iż przywołanie przez sąd rejonowy § 18 Rozporządzenia nastąpiło 
błędnie, nie budzi wszak wątpliwości, że ustalenia sądu odnośnie do daty i znamion, 
zawartych w opisie czynu, przypisanego obwinionemu czynu jednoznacznie 
świadczą, iż podlegały one ocenie sądu w kontekście § 17 ust. 1 pkt 2 lit. a i b 
Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 roku w sprawie ustanowienia 
określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu 
epidemii. Kwestię tę traktować należy w kategoriach sądowej pomyłki, niemającej 
istotnego znaczenia dla oceny zarzutu kasacji i zapadłego rozstrzygnięcia.  
W sprawie kluczowe jest bowiem rozważenie czy obwinionemu można 
przypisać popełnienie wykroczenia z art. 54 k.w. Norma ta stanowi, że kto wykracza 
przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu 
się w miejscach publicznych, podlega karze grzywny do 500 złotych albo karze 
nagany. Powołany wyżej przepis kodeksu wykroczeń ma charakter przepisu 
blankietowego zupełnego. Sam w sobie nie zawiera znamion czynu zabronionego, 
natomiast penalizuje zachowanie polegające na „wykroczeniu” przeciwko wydanym 
z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach 
publicznych. Do wypełnienia znamion tego wykroczenia, skutkującego możliwością 
przypisania obwinionemu odpowiedzialności karnej niezbędne jest naruszenie 
przepisów porządkowych o zachowaniu się w miejscach publicznych, które to 
przepisy muszą zostać wydane na podstawie konkretnego, ważnego, zgodnego z 
prawem upoważnienia ustawowego i w jego granicach. Chodzi tu tak o normy prawa 
miejscowego, jak i powszechnie obowiązujące przepisy rangi podustawowej – tj. 
rozporządzenia. 

II KK 270/26 
4 
 
 
Nie można pominąć, że zgodnie z art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej 
rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie 
szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania. 
Upoważnienie powinno określać organ właściwy do wydania rozporządzenia i zakres 
spraw przekazanych do uregulowania oraz wytyczne dotyczące treści aktu, a organ 
upoważniony do wydania rozporządzenia nie może przekazać swoich kompetencji 
innemu podmiotowi. Treść powołanego wyżej przepisu jednoznacznie wskazuje, że 
rozporządzenie nie może być sprzeczne ani z normami Konstytucji, ani z aktem, na 
podstawie którego zostało wydane, ani też z innymi przepisami regulującymi materię 
będącą przedmiotem rozporządzenia. Uchybienie któremukolwiek z tych wymogów 
powoduje niezgodność rozporządzenia z ustawą, a to zaś oznacza, że nie może być 
źródłem obowiązku dla obywateli i podstawą do ukarania za niestosowanie się do 
niego, jako nałożonego w sposób nieprawidłowy. 
Z powyższego wnioskować trzeba, że jakkolwiek możliwość pociągania do 
odpowiedzialności karnej na podstawie art. 54 k.w. na gruncie art. 42 ust. 1 
Konstytucji RP jest dopuszczalna, to jednak zgodnie z przywołanym przez 
skarżącego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 8 lipca 2003 r. (P 10/02, OTK-A 
2003/6, poz. 62), sądy stosujące przepis art. 54 k.w. każdorazowo winny badać czy 
organ stanowiący przepisy porządkowe działał na podstawie ustawy i w granicach 
upoważnień ustawowych. Wymierzenie kary na podstawie art. 54 k.w. jest możliwe 
tylko wtedy, gdy naruszone przepisy porządkowe nie wykraczają poza granice 
upoważnienia ustawowego. Jeżeli natomiast dany przepis normuje sprawy nie 
przekazane do unormowania w akcie podstawowym, to jego nieprzestrzeganie nie 
może prowadzić do ukarania na podstawie art. 54 kodeksu wykroczeń. Zawarte w 
tym przepisie odesłanie obejmuje wyłącznie „przepisy porządkowe”, które rozumieć 
należy jako mające na celu ochronę porządku i spokoju w miejscach publicznych. 
Tak zaś ukształtowany zakres odesłania wyklucza zastosowanie art. 54 k.w. do 
przypadków naruszenia przepisów, które za przedmiot ochrony mają inne dobro. 
Przedmiotowa regulacja nie znajdzie więc zastosowania do penalizacji zachowań w 
zakresie innych sfer życia, w tym ochrony zdrowia publicznego.  
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z 16 maja 2020 r., wskazane w 
zaskarżonym orzeczeniu w zbiegu z art. 54 k.w., zostało wydane w celu wykonania 
ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób 
zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2019 r. poz. 1239 z późn. zm.). Choć więc jego cel był 

II KK 270/26 
5 
 
 
ważki i niezbędny społecznie – ochrona życia i zdrowia osób przebywających na 
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 68 ust. 1 Konstytucji RP), a w ramach tak 
zakreślonego celu, realizacja konstytucyjnego obowiązku zwalczania chorób 
zakaźnych, co związane było z prowadzeniem działań przeciwepidemicznych i 
zapobiegawczych dla zminimalizowania skutków epidemii wywołanych zakażeniami 
wirusem SARS-CoV-2 (art. 68 ust. 4 Konstytucji), to jednak przepisów tego 
rozporządzenia nie można postrzegać w kontekście wymaganym przez art. 54 k.w. 
Słusznie podniesiono w kasacji, że przepisy te nie stanowią „przepisów 
porządkowych”, gdyż nie mają na celu zagwarantowania porządku i spokoju w 
miejscach publicznych, lecz ochronę zdrowia poprzez zwalczanie epidemii. Pogląd 
ten jest zresztą utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. wyroki SN: z 18 
stycznia 2021 r., I KK 171/21; z 26 marca 2021 r., II KK 40/21;  
z 8 kwietnia 2021 r., II KK 75/21; z 8 kwietnia 2021 r., II KK 96/21; z 5 maja 2021 r.,  
V KK 132/21; z 30 marca 2022 r., V KK 74/22; z 16 listopada 2022 r., V KK 71/22;  
z 16 listopada 2022 r., IV KK 57/22; z 17 stycznia 2024 r., III KK 486/23; z 16 maja 
2024 r., II KK 625/23). Przypisane więc skazanemu P.S. zachowanie, mimo jego 
społecznej szkodliwości, nie wyczerpywało znamion wykroczenia z art. 54 Kodeksu 
wykroczeń.  
Niezależnie od powyższego, trafnie w kasacji wskazano również, że 
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 maja 2020 r. zostało wydane na podstawie 
ustawowego upoważnienia zawartego w art. 46b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o 
zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi, w brzmieniu 
obowiązującym na moment popełnienia czynu. Upoważnienie to zezwalało na 
doprecyzowanie szczegółowych reguł postępowania w przypadku epidemii, w tym 
także wprowadzenia obowiązku zasłaniania twarzy, jedynie w przypadku osób 
chorych i podejrzanych o zachorowanie. Dopiero w wyniku zmiany normatywnej, 
dokonanej ustawą z dnia 28 października 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w 
związku z przeciwdziałaniem sytuacjom kryzysowym związanym z wystąpieniem 
COVID-19 do art. 46b ustawy dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu 
zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi dodano pkt 4a, ustawodawca przewidział 
możliwość 
wprowadzania 
obowiązku 
stosowania 
określonych 
środków 
profilaktycznych i zabiegów także w odniesieniu do osób zdrowych. 
Obwiniony przypisanego mu czynu dopuścił się w dniu 16 maja 2020 r., a 
zatem wówczas, gdy jego zachowanie regulowała ustawa o zapobieganiu oraz 

II KK 270/26 
6 
 
 
zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi w jej poprzednim brzmieniu. W realiach 
niniejszej sprawy nie wykazano, by obwiniony był osobą chorą bądź nawet 
podejrzewaną o zachorowanie, a sam P.S. temu w toku postępowania przeczył. 
Także i z tego względu nie można więc przyjąć, by dopuścił się on czynu opisanego 
w art. 54 k.w. Brak było bowiem w systemie prawnym adekwatnego zakazu 
uzasadniającego wymierzenie sankcji karnej. 
Powyższe argumenty stanowią więc podstawę nie tylko konieczności 
uwzględnienia kasacji jako oczywiście zasadnej i uchylenia zaskarżonego 
prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, ale także 
uniewinnienia obwinionego P.S. od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia, 
wobec stwierdzenia oczywistej niezasadności skazania. 
Z tych względów orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku, kosztami 
postępowania obciążając Skarb Państwa. 
  
  
Anna Dziergawka          Adam Roch          Stanisław Stankiewicz 
 
[WB] 
[r.g.]