II KK 233/26 POSTANOWIENIE Dnia 7 lipca 2026 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Ryszard Witkowski w sprawie P. G. skazanego z art. 217 § 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2026 r. w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k., kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 18 listopada 2025 r. sygn. akt VI Ka 1124/25 utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z 30 maja 2025 r. sygn. akt II K 28/23, p o s t a n o w i ł: 1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną; 2. zasądzić od skazanego na rzecz oskarżyciela prywatnego kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego przy sporządzaniu odpowiedzi na kasację; 3. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego. [J.J.] UZASADNIENIE Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie z 18 listopada 2025 r. sygn. akt VI Ka 1124/25 na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę i pełnomocnika II KK 233/26 2 oskarżyciela prywatnego utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Otwocku z 30 maja 2025 r. sygn. akt II K 28/23, którym oskarżony P. G. został uznany za winnego przestępstwa z art. 217 § 1 k.k., przy czym sąd orzekł jednocześnie o odstąpieniu od wymierzenia kary (pkt 1 wyroku). Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł obrońca skazanego, który zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wskazanej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez wydanie orzeczenia przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w nienależycie obsadzonym składzie, albowiem zasiadał w nim sędzia X. Y., który na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie został nominowany przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a z uwagi na procedurę powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, nie daje on gwarancji niezawisłości i bezstronności. Podnosząc powyższy zarzut, obrońca wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł o odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania ze względu na powołanie fikcyjnych przyczyn odwoławczych, zaś w razie przyjęcia kasacji do rozpoznania o jej oddalenie ze względu na niezasadność. Ponadto pełnomocnik oskarżyciela prywatnego wniósł o zasądzenie od oskarżonego na rzecz oskarżyciela prywatnego zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wedle norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Podniesiony przez obrońcę zarzut okazał się oczywiście bezzasadny, co skutkowało rozpoznaniem i oddaleniem kasacji przez Sąd Najwyższy w trybie wskazanym w przepisie art. 535 § 3 k.p.k. II KK 233/26 3 Na wstępie należy zauważyć, że zgodnie z art. 523 § 1 k.p.k. ten nadzwyczajny środek zaskarżenia może być wniesiony wyłącznie z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Regułą przy tym jest, że strona postępowania może wnieść kasację na korzyść wyłącznie w razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania (art. 523 § 2 k.p.k.). Celem tego uregulowania jest ograniczenie wpływu do Sądu Najwyższego spraw, które nie są na tyle poważne, aby uruchamiać w ich przypadku kontrolę o charakterze nadzwyczajnym. Ustawodawca przewidział jednak, że ograniczenie to nie będzie dotyczyło sytuacji, gdy strona postępowania kasację opiera na tzw. bezwzględnej przyczynie odwoławczej wskazanej w art. 439 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Ranga tego rodzaju uchybień o fundamentalnym znaczeniu powoduje bowiem, że wyrok taki nie może się ostać niezależnie od tego, jaka kara została orzeczona. Tak więc stwierdzenie zaistnienia przesłanki wskazanej w art. 439 k.p.k. skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego orzeczenia, bez badania czy uchybienie takie miało wpływ na jego treść. Pomimo iż wobec skazanego P. G. nie orzeczono kary pozbawienia wolności, to z uwagi na rodzaj i wagę podniesionego przez obrońcę skazanego zarzutu z art. 439 § 1 k.p.k., należało go rozpoznać i ocenić jego zasadność. Rozważania należy rozpocząć od przypomnienia, że przepis art. 439 k.p.k. ma charakter wyjątkowy, z uwagi na fakt, że zaistnienie jednej z taksatywnie wymienionych w nim przyczyn obliguje sąd do orzekania poza granicami zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz niezależnie od wpływu uchybienia na treść wyroku. Niewątpliwie każde z uchybień wskazanych w art. 439 § 1 k.p.k. narusza prawo do rzetelnego procesu. W niniejszej sprawie natomiast skarżący uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. upatruje w udziale w rozpoznaniu sprawy przez sąd II instancji sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Sąd Najwyższy zauważa, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła sugerowana przez obrońcę nienależyta obsada składu Sądu Okręgowego w Warszawa-Praga w Warszawie stanowiąca negatywną przesłankę procesową, w rozumieniu art. 439 II KK 233/26 4 § 1 pkt 2 k.p.k. Obrońca skazanego rzekome zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej połączył z obecnością w składzie orzekającym sądu odwoławczego sędziego Sądu Okręgowego X. Y., czyli sędziego powołanego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w procedurze ukształtowanej według ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.3 ze zm.). Niespełniającego zatem – w opinii skarżącego, kryteriów niezawisłości ze względu na strukturalną wadę w procesie powołania na stanowisko sędziowskie. Odnosząc się do takiego zarzutu i towarzyszącej mu argumentacji, zauważyć należy, iż moc wiążąca przywołanej przez skarżącego uchwały Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r. sygn. akt BSA I 4110 1/20 została uchylona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego (dalej TK) z 20 kwietnia 2020 r. w sprawie U 2/20 (M.P.2020.376)., co powoduje, iż Sąd Najwyższy orzekający w niniejszej sprawie, w świetle treści art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, nie był nią związany. W świetle przywołanego art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają bowiem moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego podważania obowiązywania jego wyroków. Abstrahując od tego, podobnie jak nawiązująca do niej treściowo uchwała SN z 2 czerwca 2022 r. sygn. akt I KZP 2/22, wskazywała ona, iż dla udowodnienia zaistnienia nienależytej obsady sądu każdorazowo konieczne jest wykazanie in concreto (z czego zdaje sobie sprawę autor, formułując powyższy zarzut kasacyjny), że sędzia nie gwarantuje, chociażby minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości, a przywołana instytucjonalna wadliwość miała wpływ na sposób rozstrzygnięcia. W konsekwencji potencjalne naruszenie standardu rozpoznania sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd w konkretnej sprawie winno być rozpatrywane w kategoriach innego rażącego naruszenia prawa [względna przyczyna odwoławcza; postanowienie Sądu Najwyższego (dalej SN) z 30 listopada 2022 r. sygn. II KK 468/22]. Innymi słowy, w myśl przedstawionej w uchwale wykładni, może to zaistnieć, gdy wadliwość procesu powoływania sędziego prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w II KK 233/26 5 rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Sam zaś udział w tej procedurze wyklucza przyjęcie a priori nienależytej obsady sądu, a co za tym idzie zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. Wymagana jest bowiem wnikliwa analiza osoby sędziego w kontekście postępowania nominacyjnego oraz jego postawy w toku postępowania. Powoduje to, iż okoliczności mogące mieć wpływ na bezstronność sędziego w danej sprawie, muszą zostać wykazane za pomocą faktów. Zarzut postawiony w kasacji nie mógł zatem okazać się skuteczny, gdyż skarżący nie wskazał na istnienie okoliczności uzasadniających wątpliwości, że proces powołania wymienionego sędziego Sądu Okręgowego prowadził in concreto do naruszenia konstytucyjnego i konwencyjnego standardu niezawisłości i bezstronności sądu. Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w niniejszym składzie, bezwzględne przyczyny odwoławcze, skutkujące przecież koniecznością uwzględniania z urzędu i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz ich wpływu na treść orzeczenia, wymagają, aby do tego grona zaliczać jedynie stany o obiektywnym i łatwo weryfikowalnym charakterze. Gdyby bowiem wspomniane konsekwencje miało wywoływać uchybienie, którego stwierdzenie wymagałoby przeprowadzenia wielopłaszczyznowych i wysoce ocennych analiz, prawo stron procesu karnego do przewidywalności działań organów procesowych oraz własnej sytuacji procesowej, nawet po uprawomocnieniu się orzeczenia, zostałoby w sposób istotny ograniczone, przekładając się na istotne ograniczenie gwarancji procesowych, w tym te związane z prawem do zaskarżenia orzeczenia, czy uzyskania pewnego, wiążącego rozstrzygnięcia. Próba oceny przeprowadzenia owej analizy pod kątem niezawisłości i bezstronności z punktu widzenia art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. w istocie zmierza do relatywizacji bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które są albo ich nie ma i nie podlegają one ocenie z punktu widzenia natężenia (por. postanowienie SN z 28 grudnia 2022 r. sygn. akt. IV KK 477/22). Każdy bowiem sąd, dysponując własnym atrybutem niezawisłości, inaczej może postrzegać i oceniać kwestię spełnienia minimalnego standardu bezstronności i niezawisłości. Strony II KK 233/26 6 postępowania w takim stanie rzeczy nie będą miały wówczas pewności co do wyników takiej oceny, co istotnie zaprzecza procesowej skuteczności bezwzględnych przyczyn odwoławczych w sposób zdefiniowany przez ustawodawcę i ugruntowane dotychczas orzecznictwo. Na tym zaś tle wskazać należy, że celem i wartością demokratycznego państwa jest zapewnienie bezpieczeństwa prawnego i pewności obrotu prawnego, immanentnie powiązanego z jednolitością stosowania prawa przez sądy (zob. wyrok TK z 13 października 2015 r. sygn. akt SK 63/12). Powyższe stwierdzenie jest tym bardziej adekwatne w kontekście bezwzględnych przyczyn odwoławczych, które powinny być oczywiste, łatwo dostrzegalne, a przez to możliwie jednolicie stosowane w orzecznictwie. Skarżący nie podniósł także żadnych zarzutów osobistych pod adresem sędziego X. Y. jako członka składu orzekającego w sprawie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie, wskazujących, iż podczas rozpoznania przedmiotowej sprawy był poddany jakimkolwiek naciskom, czy choćby sugestiom ze strony czynników zewnętrznych, albo nie zachował wymaganej bezstronności, czy obiektywizmu. Odnosząc powyższe do sformułowanej przez skarżącego argumentacji, Sąd Najwyższy w realiach tej sprawy nie dopatrzył się żadnego związku między okolicznościami powołania ww. sędziego na urząd a samym rozstrzygnięciem sprawy, w szczególności by wywarły one jakikolwiek negatywny wpływ na sposób rozpoznania zwyczajnego środka odwoławczego przez Sąd Okręgowy Warszawa- Praga w Warszawie. W rozważanym kontekście nie ma zatem mowy nie tylko o uchybieniach wymienionym w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., ale także o żadnym innym rażącym naruszeniu prawa, mogącym mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego w oparciu o treść przepisów art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1 k.p.k. Wysokość należności od skazanego na rzecz oskarżyciela prywatnego za ustanowienie zastępstwa adwokackiego do sporządzenia odpowiedzi na kasację ustalono w oparciu o przepis § 11 ust. 4 pkt 2 i ust. 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2026.215 tekst jednolity). II KK 233/26 7 [J.J.] [r.g.]
Pełny tekst orzeczenia
II KK 233/26
Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.