II KK 23/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDo Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego D. J. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą II KK 23/25 i wyznaczono do jej rozpoznania skład sędziowski w osobach SSN Jerzego Grubby, SSN Tomasza Artymiuka i SSN Eugeniusza Wildowicza. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego złożył wniosek o wyłączenie tych sędziów od udziału w sprawie. Jako podstawę wniosku wskazał fakt, że wymienieni sędziowie podpisali się pod oświadczeniem z 17 października 2022 r., w którym wyrazili generalny pogląd o braku niezależności i niezawisłości sędziów Sądu Najwyższego powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym składzie. Wnioskodawca argumentował, że skoro jednym z zarzutów kasacji jest zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego, to rozpoznanie sprawy przez sędziów, którzy publicznie wyrazili swoje stanowisko w tej kwestii, budzi wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny. Podkreślił, że uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego może stanowić uzewnętrznienie przez niego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia, zarówno na sali sądowej, jak i poza nią, jeśli świadczy to o realnym niebezpieczeństwie stronniczości. Sąd odwołał się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując na konieczność zapewnienia bezstronności zarówno subiektywnej, jak i obiektywnej. W ocenie Sądu Najwyższego, fakt podpisania przez sędziów oświadczenia kwestionującego status prawny innych sędziów, w sytuacji gdy przedmiotem rozpoznania jest kasacja oparta na zarzucie dotyczącym właśnie podstawy prawnej wyboru sędziów, prowadzi do uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności. W konsekwencji, Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów od udziału w rozpoznaniu sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie zarzuty dotyczą statusu prawnego sędziów lub składu sądu, a sędziowie ci publicznie zajęli stanowisko w podobnej materii.
Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z powoływaniem sędziów w Polsce w określonym okresie i publicznym wyrażaniem stanowiska przez sędziów SN.
Zagadnienia prawne (1)
Czy publiczne wyrażenie przez sędziów poglądu na kwestię niezależności sędziów powołanych w nowej procedurze KRS, która jest przedmiotem zarzutu kasacyjnego, uzasadnia ich wyłączenie od rozpoznania sprawy ze względu na wątpliwość co do bezstronności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, publiczne wyrażenie poglądu na kwestię, która ma być przedmiotem rozstrzygnięcia, może budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, zwłaszcza gdy pogląd ten dotyczy statusu prawnego innych sędziów, a zarzut kasacji opiera się na tej samej podstawie.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k. oraz orzecznictwa ETPCz, wskazując na konieczność zapewnienia obiektywnej bezstronności sędziego. Stwierdził, że publiczne oświadczenie sędziów kwestionujące niezależność sędziów powołanych w nowej procedurze KRS, w sytuacji gdy kasacja dotyczy zarzutu nienależytej obsady sądu opartej na tej samej podstawie, prowadzi do uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. J. | osoba_fizyczna | skazany |
| obrońca skazanego | inne | obrońca |
| oskarżyciel posiłkowy | inne | oskarżyciel posiłkowy |
| pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego | inne | pełnomocnik |
Przepisy (3)
Główne
k.p.k. art. 41 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziego, w tym uzewnętrznienie poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia.
Pomocnicze
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), która ukształtowała skład i tryb wyboru Krajowej Rady Sądownictwa, a w konsekwencji wpłynęła na procedurę powoływania sędziów.
k.p.k. art. 439 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa przesłanki nieważności postępowania, w tym nienależną obsadę sądu (pkt 2).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Publiczne wyrażenie przez sędziów poglądu na kwestię niezależności sędziów powołanych w nowej procedurze KRS, która jest przedmiotem zarzutu kasacyjnego. • Istnienie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziów w świetle orzecznictwa ETPCz i art. 41 § 1 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia i to nie tylko w wypowiedzi na sali sądowej, ale i poza salą, w sposób świadczący o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości • uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto • sąd musi być bezstronny z obiektywnego punktu widzenia, czyli musi oferować wystarczające gwarancje wykluczające jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze • nie sposób, by przeciętny obserwator nie miał wrażenia o istnieniu uzasadnionej wątpliwości dotyczącej bezstronności sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy
Skład orzekający
Małgorzata Bednarek
przewodniczący
Jerzy Grubba
członek
Tomasz Artymiuk
członek
Eugeniusz Wildowicz
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie zarzuty dotyczą statusu prawnego sędziów lub składu sądu, a sędziowie ci publicznie zajęli stanowisko w podobnej materii."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z powoływaniem sędziów w Polsce w określonym okresie i publicznym wyrażaniem stanowiska przez sędziów SN.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.
“Sąd Najwyższy wyłącza sędziów. Czy publiczne oświadczenie o niezależności sądownictwa dyskwalifikuje sędziego?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.