Orzeczenie · 2025-06-12

II KK 23/25

Sąd
Sąd Najwyższy
Data
2025-06-12
SNKarnepostępowanie karneWysokanajwyższy
Sąd Najwyższykasacjawyłączenie sędziegobezstronnośćniezależność sądownictwaKRSskład sądukontrowersje prawne

Do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja obrońcy skazanego D. J. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie. Sprawę zarejestrowano pod sygnaturą II KK 23/25 i wyznaczono do jej rozpoznania skład sędziowski w osobach SSN Jerzego Grubby, SSN Tomasza Artymiuka i SSN Eugeniusza Wildowicza. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego złożył wniosek o wyłączenie tych sędziów od udziału w sprawie. Jako podstawę wniosku wskazał fakt, że wymienieni sędziowie podpisali się pod oświadczeniem z 17 października 2022 r., w którym wyrazili generalny pogląd o braku niezależności i niezawisłości sędziów Sądu Najwyższego powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w nowym składzie. Wnioskodawca argumentował, że skoro jednym z zarzutów kasacji jest zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego, to rozpoznanie sprawy przez sędziów, którzy publicznie wyrazili swoje stanowisko w tej kwestii, budzi wątpliwości co do ich bezstronności. Sąd Najwyższy uznał wniosek za zasadny. Podkreślił, że uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego może stanowić uzewnętrznienie przez niego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia, zarówno na sali sądowej, jak i poza nią, jeśli świadczy to o realnym niebezpieczeństwie stronniczości. Sąd odwołał się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, wskazując na konieczność zapewnienia bezstronności zarówno subiektywnej, jak i obiektywnej. W ocenie Sądu Najwyższego, fakt podpisania przez sędziów oświadczenia kwestionującego status prawny innych sędziów, w sytuacji gdy przedmiotem rozpoznania jest kasacja oparta na zarzucie dotyczącym właśnie podstawy prawnej wyboru sędziów, prowadzi do uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności. W konsekwencji, Sąd Najwyższy wyłączył wskazanych sędziów od udziału w rozpoznaniu sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie zarzuty dotyczą statusu prawnego sędziów lub składu sądu, a sędziowie ci publicznie zajęli stanowisko w podobnej materii.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z powoływaniem sędziów w Polsce w określonym okresie i publicznym wyrażaniem stanowiska przez sędziów SN.

Zagadnienia prawne (1)

Czy publiczne wyrażenie przez sędziów poglądu na kwestię niezależności sędziów powołanych w nowej procedurze KRS, która jest przedmiotem zarzutu kasacyjnego, uzasadnia ich wyłączenie od rozpoznania sprawy ze względu na wątpliwość co do bezstronności?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, publiczne wyrażenie poglądu na kwestię, która ma być przedmiotem rozstrzygnięcia, może budzić uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego, zwłaszcza gdy pogląd ten dotyczy statusu prawnego innych sędziów, a zarzut kasacji opiera się na tej samej podstawie.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy odwołał się do art. 41 § 1 k.p.k. oraz orzecznictwa ETPCz, wskazując na konieczność zapewnienia obiektywnej bezstronności sędziego. Stwierdził, że publiczne oświadczenie sędziów kwestionujące niezależność sędziów powołanych w nowej procedurze KRS, w sytuacji gdy kasacja dotyczy zarzutu nienależytej obsady sądu opartej na tej samej podstawie, prowadzi do uzasadnionej wątpliwości co do ich bezstronności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Wyłączenie sędziów
Strona wygrywająca
oskarżyciel posiłkowy (wnioskodawca)

Strony

NazwaTypRola
D. J.osoba_fizycznaskazany
obrońca skazanegoinneobrońca
oskarżyciel posiłkowyinneoskarżyciel posiłkowy
pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoinnepełnomocnik

Przepisy (3)

Główne

k.p.k. art. 41 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Okoliczności uzasadniające wątpliwość co do bezstronności sędziego, w tym uzewnętrznienie poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia.

Pomocnicze

Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), która ukształtowała skład i tryb wyboru Krajowej Rady Sądownictwa, a w konsekwencji wpłynęła na procedurę powoływania sędziów.

k.p.k. art. 439 § § 1

Kodeks postępowania karnego

Określa przesłanki nieważności postępowania, w tym nienależną obsadę sądu (pkt 2).

Argumenty

Skuteczne argumenty

Publiczne wyrażenie przez sędziów poglądu na kwestię niezależności sędziów powołanych w nowej procedurze KRS, która jest przedmiotem zarzutu kasacyjnego. • Istnienie uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziów w świetle orzecznictwa ETPCz i art. 41 § 1 k.p.k.

Godne uwagi sformułowania

uzewnętrznienie przez sędziego poglądu na sprawę przed wydaniem orzeczenia i to nie tylko w wypowiedzi na sali sądowej, ale i poza salą, w sposób świadczący o realnym niebezpieczeństwie jego stronniczości • uzasadniona wątpliwość co do bezstronności, w rozumieniu art. 41 § 1 k.p.k., zachodzi zatem zawsze in concreto, a nie in abstracto • sąd musi być bezstronny z obiektywnego punktu widzenia, czyli musi oferować wystarczające gwarancje wykluczające jakąkolwiek uprawnioną wątpliwość w tej mierze • nie sposób, by przeciętny obserwator nie miał wrażenia o istnieniu uzasadnionej wątpliwości dotyczącej bezstronności sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy

Skład orzekający

Małgorzata Bednarek

przewodniczący

Jerzy Grubba

członek

Tomasz Artymiuk

członek

Eugeniusz Wildowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnianie wniosków o wyłączenie sędziego w sprawach, gdzie zarzuty dotyczą statusu prawnego sędziów lub składu sądu, a sędziowie ci publicznie zajęli stanowisko w podobnej materii."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z powoływaniem sędziów w Polsce w określonym okresie i publicznym wyrażaniem stanowiska przez sędziów SN.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii niezależności sądownictwa i bezstronności sędziów, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie publiczne i prawnicze.

Sąd Najwyższy wyłącza sędziów. Czy publiczne oświadczenie o niezależności sądownictwa dyskwalifikuje sędziego?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Cytowane w odpowiedziach

Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst