II KK 198/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację prokuratora wniesioną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który uniewinnił oskarżonego D.W. od popełnienia szeregu przestępstw, w tym oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) i wyłudzenia poświadczenia nieprawdy (art. 272 k.k.). Prokurator zarzucił sądowi odwoławczemu rażące naruszenie prawa materialnego i procesowego, polegające na błędnej wykładni przepisów i pominięciu znamion przestępstw. Sąd Najwyższy, analizując opisy czynów przypisanych przez sąd pierwszej instancji, uznał, że mimo pewnych niedoskonałości stylistycznych, znamiona przestępstw z art. 286 § 1 k.k. (czyny III i IV) oraz art. 272 k.k. (czyny VII i VIII) zostały w sposób wystarczający odzwierciedlone w opisach. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części uniewinniającej oskarżonego od tych czynów i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi apelacyjnemu. Natomiast w zakresie uniewinnienia od czynu z art. 284 § 2 k.k. (pkt V), kasację uznano za bezzasadną, wskazując, że sąd apelacyjny prawidłowo zastosował zakaz reformationis in peius, gdyż ustalono, że oskarżony nie popełnił przypisanego mu przestępstwa, a nie tylko błędnie je zakwalifikowano.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja wymogów formalnych opisu czynu w orzeczeniu skazującym oraz stosowanie zakazu reformationis in peius w kontekście uniewinnienia.
Dotyczy specyfiki polskiego prawa karnego i procedury karnej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy opis czynu przypisanego oskarżonemu, który nie zawiera dosłownych sformułowań z ustawy (np. "wprowadzenie w błąd", "działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej", "podstępne wprowadzenie w błąd"), jest wystarczający do przypisania popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. lub art. 272 k.k.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, opis czynu jest wystarczający, jeśli w sposób niebudzący wątpliwości odpowiada treści znamion przypisanego przestępstwa, nawet jeśli nie używa dosłownych sformułowań z ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że opisy czynów przypisanych przez sąd pierwszej instancji, mimo braku dosłownych sformułowań z przepisów, odzwierciedlały realizację znamion przestępstw. Sekwencja zachowań w przypadku oszustwa (art. 286 § 1 k.k.) jednoznacznie wskazywała na wprowadzenie w błąd, a fikcyjność umów w przypadku wyłudzenia poświadczenia nieprawdy (art. 272 k.k.) świadczyła o podstępnym charakterze działania.
Czy zmiana kwalifikacji prawnej czynu z art. 284 § 2 k.k. na art. 284 § 1 k.k. w sytuacji, gdy sąd odwoławczy uniewinnił oskarżonego od popełnienia przypisanego mu przestępstwa, stanowi naruszenie zakazu reformationis in peius (art. 434 § 1 k.p.k.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy nie mógł dokonać takiej zmiany, jeśli podstawą uniewinnienia było ustalenie, że oskarżony nie popełnił przypisanego mu przestępstwa, a nie tylko błędna jego kwalifikacja.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sąd apelacyjny prawidłowo uniewinnił oskarżonego od czynu z art. 284 § 2 k.k., ponieważ ustalono, że oskarżony nie popełnił tego przestępstwa. W takiej sytuacji, przy braku środka odwoławczego na niekorzyść oskarżonego, sąd nie mógł dokonywać nowych ustaleń faktycznych i skazywać go za inny czyn, nawet jeśli byłby on łagodniejszy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D. W. | osoba_fizyczna | oskarżony |
| P. SA | spółka | pokrzywdzony |
| E. S.A. | spółka | pokrzywdzony |
| C. Sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony |
| B. Sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony |
| D. Sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony |
| A. sp. z o.o. | spółka | pokrzywdzony |
| P. S. | osoba_fizyczna | pokrzywdzony |
| P. B. | osoba_fizyczna | obrońca |
Przepisy (11)
Główne
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 294 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 284 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 272
Kodeks karny
Pomocnicze
k.k. art. 18 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 33 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 18 § 3
Kodeks karny
k.k. art. 19 § 1
Kodeks karny
k.p.k. art. 413 § 2
Kodeks postępowania karnego
Obowiązek dokładnego określenia czynu przypisanego oskarżonemu jest spełniony, gdy opis posługuje się sformułowaniami, które w sposób niebudzący wątpliwości odpowiadają treści znamion przestępstwa.
k.p.k. art. 434 § 1
Kodeks postępowania karnego
Zakaz orzekania na niekorzyść oskarżonego w postępowaniu odwoławczym, gdy środek odwoławczy wniesiono na jego korzyść. Sąd nie może dokonywać nowych ustaleń faktycznych i skazywać za inny czyn, jeśli podstawą uniewinnienia było ustalenie, że oskarżony nie popełnił przypisanego mu przestępstwa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Opisy czynów przypisanych przez sąd pierwszej instancji, mimo braku dosłownych sformułowań z ustawy, wystarczająco odzwierciedlały znamiona przestępstw z art. 286 § 1 k.k. i art. 272 k.k. • Uniewinnienie oskarżonego od czynu z art. 284 § 2 k.k. było uzasadnione ustaleniem, że nie popełnił on tego przestępstwa, co wykluczało możliwość zmiany kwalifikacji prawnej na łagodniejszą w ramach zakazu reformationis in peius.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądu apelacyjnego, że braki w opisach czynów uniemożliwiały przypisanie odpowiedzialności karnej.
Godne uwagi sformułowania
nie ma jednak racji Sąd Apelacyjny, gdy twierdzi, że powyższe stanowi uchybienie, którego konwalidowanie wymagałoby dokonania nowych niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń faktycznych • wymowa przedstawionego w opisach czynów z pkt VII i VIII sposobu działania oskarżonego, wykorzystującego do wyłudzenia poświadczenia nieprawdy fikcyjnie umowy, jest na tyle oczywista, że nie pozostawia żadnych wątpliwości co realizacji przez oskarżonego znamienia podstępnego wprowadzenia w błąd.
Skład orzekający
Waldemar Płóciennik
przewodniczący
Piotr Mirek
sprawozdawca
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych opisu czynu w orzeczeniu skazującym oraz stosowanie zakazu reformationis in peius w kontekście uniewinnienia."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki polskiego prawa karnego i procedury karnej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnych kwestii interpretacyjnych w prawie karnym, w szczególności dotyczących opisu czynu i jego znamion, a także stosowania fundamentalnych zasad procesowych. Jest to interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie karnym.
“Czy brak dosłownych słów z ustawy w opisie czynu to zawsze podstawa do uniewinnienia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.