II KK 179/25

SN
II KK 179/25
POSTANOWIENIE
Dnia 10 czerwca 2026 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jarosław Matras
w sprawie R.K. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2026 r.
wniosku
obrońc
y skazanego R. K.
o wyłączenie
s
ędz
iego
Sądu Najwyższego Z.K.
wyznaczonego do rozpoznania sprawy II KK 179/25,
na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k.
posta
nowił
:
wyłączyć
s
ędzi
ego
Z.K.
od rozpoznania sprawy II KK 179/25.
UZASADNIENIE
W piśmie datowanym na 9 kwietnia 2026 r. obrońca skazanego R. K. odwołując się do treści art. 41 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. wniósł o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Z.K. z uwagi na niespełnianie przez niego wymogu instytucjonalnej bezstronności w rozumieniu wskazanym m.in. w pisemnych motywach uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, która to okoliczność wywołuje uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wskazanego sędziego przy rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, a wynika z faktu jego powołania na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, która to wadliwość powołania prowadzi samodzielnie, w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego, w tym sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 KPP oraz art. 6 ust.1 EKPCz. Ponadto autor wniosku zwrócił też uwagę, że rozpoznanie sprawy, w której w kasacji postawiono zarzut nienależytej obsady sądu odwoławczego, w składzie którego orzekał sędzia powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego przy udziale niekonstytucyjnie wybranej Krajowej Rady Sądownictwa, a zatem w tej samej wadliwej procedurze co obecnie wyznaczony do rozpoznania sprawy sędzia, „
mogłoby zostać odebrane jako postąpienie nie utrwalające obrazu sądu jako działającego w warunkach bezstronności
.”
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest zasadny.
Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję
iudex suspectus
przewiduje możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przywołując choćby  stanowisko Sądu  Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21, wskazać należy, że wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej sprawie.
Jest oczywiste, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu Najwyższego przez Z. K. w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. w odniesieniu do sędziów Sądu Najwyższego skutkują każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Podkreślić przy tym trzeba, że istotą naruszenia prawa co do ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), które skutkowało taką tezą uchwały Sądu Najwyższego było to, iż sędziowską część Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) wybrano na podstawie znowelizowanej ustawy w taki sposób, iż w konsekwencji wybrani członkowie KRS byli z nadania sił politycznych a nie reprezentowali środowiska sędziowskiego; skutkiem tej noweli oraz takiego sposobu wyboru było zwiększenie członków KRS z nadania sił politycznych do 23 członków KRS na 25 ogółem (por. także m.in.  wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2019 r., C-585-18, pkt 139-143, 153; wyrok ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, pkt 230-258).
Na podstawie podjętej i obowiązującej uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. już wielokrotnie wyłączano tego sędziego w postępowaniach prowadzonych przed Sądem Najwyższym (m.in. postanowienia: z dnia 15 kwietnia 2026 r., III KO 99/24; z dnia 29 października 2025 r., III KK 417/25; z dnia 30 lipca 2025 r., III KK 439/23, z dnia 25 czerwca 2025 r., IV KK 302/20). Nie ma podstaw prawnych, aby inaczej postrzegać tę kwestię w niniejszej sprawie.
Rację ma także autor wniosku co do tego, że rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez sędziego SN Z. K. doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem
nemo iudex in causa sua
. Przypomnieć należy, że sędzia ten podobnie jak sędzia orzekający w postępowaniu odwoławczym został powołany do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego przez Prezydenta RP na wniosek KRS, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a zatem w wadliwej konstytucyjnie procedurze, co oznacza, że  pozostają w tej samej sytuacji prawno-ustrojowej.
Z tych powodów koniecznym stało się wyłączenie sędziego Z. K. od rozpoznania tej sprawy, tak aby strona miała prawo do jej rozpoznania przez sąd w znaczeniu konstytucyjnym i konwencyjnym. Jest oczywiste, że sprawa ta nie powinna trafić do referatu żadnego innego sędziego powołanego w konstytucyjnie wadliwej procedurze.
[WB]
[r.g.]
‎