II KK 143/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wykroczenia z art. 116 § 1a k.w., polegającego na niezastosowaniu się do nakazu zakrywania ust i nosa w miejscu ogólnodostępnym w dniu 20 stycznia 2021 r. Sąd Rejonowy w Puławach uznał obwinioną za winną tego czynu, odstępując od wymierzenia kary. Sąd Okręgowy w Lublinie utrzymał ten wyrok w mocy. Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację, zarzucając sądom obu instancji rażące naruszenie prawa procesowego i materialnego, w szczególności art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 440 k.p.k. oraz art. 2 § 1 k.w. Sąd Najwyższy uznał kasację za oczywiście zasadną. Wskazał, że sądy niższych instancji nienależycie procedowały, ignorując zmianę przepisów rozporządzenia z dnia 6 maja 2021 r., które uchyliło obowiązek zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej od dnia 8 maja 2021 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że sądy powinny zastosować reguły intertemporalne zawarte w art. 2 § 1 k.w., zgodnie z którymi w przypadku zmiany prawa stosuje się ustawę nową, chyba że ustawa poprzednia jest względniejsza dla sprawcy. Ponieważ w dacie orzekania przez Sąd I instancji (25 sierpnia 2021 r.) nakaz zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej już nie obowiązywał, a przepisy przejściowe nie stanowiły inaczej, należało zastosować względniejszą ustawę. Wobec powyższego Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego oraz utrzymany nim w mocy wyrok Sądu Rejonowego i uniewinnił obwinioną M. M. od popełnienia zarzucanego jej wykroczenia, obciążając kosztami procesu Skarb Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie reguł intertemporalnych do przepisów epizodycznych, obowiązki sądu odwoławczego w zakresie badania rażącej niesprawiedliwości orzeczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących obostrzeń sanitarnych w okresie pandemii COVID-19.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd odwoławczy, utrzymując w mocy wyrok sądu pierwszej instancji, powinien z urzędu badać, czy orzeczenie nie jest rażąco niesprawiedliwe, nawet jeśli nie przekracza granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd odwoławczy jest zobowiązany do wyjścia poza granice zakreślone w środku odwoławczym w określonych przypadkach, w tym gdy utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe (art. 440 k.p.k.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił obowiązek sądu odwoławczego do badania rażącej niesprawiedliwości orzeczenia na podstawie art. 440 k.p.k., co oznacza konieczność wyjścia poza granice apelacji w określonych sytuacjach.
Jak stosować przepisy epizodyczne (np. dotyczące obostrzeń sanitarnych) w czasie, gdy prawo ulega zmianom, a w szczególności, czy stosuje się reguły intertemporalne z art. 2 § 1 k.w.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, reguły intertemporalne zawarte w art. 2 § 1 k.w. (podobnie jak w art. 4 § 1 k.k.) znajdują zastosowanie do uregulowań epizodycznych zawartych w ustawie lub aktach wykonawczych, jeśli ustawa nie przewiduje odmiennych reguł.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy konsekwentnie przyjmuje, że zasada intertemporalna z art. 2 § 1 k.w. ma zastosowanie do przepisów epizodycznych. W przypadku zmiany prawa, stosuje się ustawę nową, chyba że poprzednia jest względniejsza dla sprawcy. W analizowanej sprawie, uchylenie nakazu zakrywania ust i nosa w przestrzeni publicznej przed datą orzekania przez sąd pierwszej instancji, przy braku przepisów przejściowych, skutkowało koniecznością zastosowania względniejszego prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | obwiniona |
Przepisy (7)
Główne
k.w. art. 116 § § 1a
Kodeks wykroczeń
Dotyczy nie stosowania się do ograniczeń związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19.
k.w. art. 2 § § 1
Kodeks wykroczeń
Reguła intertemporalna - stosowanie ustawy względniejszej dla sprawcy.
Pomocnicze
k.p.k. art. 535 § § 5
Kodeks postępowania karnego
Umożliwia rozpoznanie kasacji na posiedzeniu w trybie uproszczonym.
k.p.k. art. 433 § § 1
Kodeks postępowania karnego
Określa granice rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy.
k.p.k. art. 440
Kodeks postępowania karnego
Nakłada na sąd odwoławczy obowiązek wyjścia poza granice zaskarżenia, gdy utrzymanie w mocy orzeczenia byłoby rażąco niesprawiedliwe.
u.z.z.c.u.l. art. 46b § pkt 13
Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi
Podstawa do wydania rozporządzenia wprowadzającego nakazy i zakazy.
k.p.w. art. 112
Kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia
Podstawa do obciążenia Skarbu Państwa kosztami procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie reguł intertemporalnych z art. 2 § 1 k.w. poprzez niezastosowanie względniejszego prawa obowiązującego w dacie orzekania. • Obowiązek sądu odwoławczego do zbadania rażącej niesprawiedliwości orzeczenia na podstawie art. 440 k.p.k.
Godne uwagi sformułowania
kasacja okazała się oczywiście zasadna • Niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów Sąd Okręgowy w Lublinie nie przekroczył z urzędu granic środka odwoławczego i utrzymał w mocy wadliwy wyrok Sądu Rejonowego w Puławach • sąd drugiej instancji jest w określonych przypadkach zobowiązany do wyjścia poza granice zakreślone w środku odwoławczym • norma intertemporalna zawarta w art. 2 § 1 k.w. (...) znajduje zastosowanie do uregulowań epizodycznych • Sąd odwoławczy w sporządzonym uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia odniósł się strice do zarzutu sformułowanego w apelacji obrońcy obwinionej nienależycie rozpoznając ten środek odwoławczego i akceptując rozstrzygnięcie Sądu I instancji, nieuwzgledniające kwestii niezastosowania przez Sąd Rejonowy w Puławach przepisu art. 2 § 1 k.w.
Skład orzekający
Tomasz Artymiuk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie reguł intertemporalnych do przepisów epizodycznych, obowiązki sądu odwoławczego w zakresie badania rażącej niesprawiedliwości orzeczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zmiany przepisów dotyczących obostrzeń sanitarnych w okresie pandemii COVID-19.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu stosowania prawa w czasie, szczególnie w kontekście przepisów epizodycznych wprowadzonych w związku z pandemią. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy koryguje błędy sądów niższych instancji w interpretacji prawa.
“Sąd Najwyższy: Czy można było ukarać za brak maseczki, gdy przepis już nie obowiązywał? Kluczowa lekcja o prawie w czasie.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.