II KA 637/24

Sygn. akt II Ka 637/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 grudnia 2024r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Agnieszka Karłowicz Protokolant: st.sekr.sądowy Paulina Jarczak przy udziale Prokuratora Urszuli Korczakowskiej po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. sprawy W. R. oskarżonego art. 244 kk w zb. z art. 180a kk w zw. z art.11§2 kk w zw. z art. 31§2 kk na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 20 czerwca 2024 r. sygn. akt II K 30/24 I. zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; II. zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że wydatki tego postępowania ponosi Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 637/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji Wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 20 czerwca 2024 r., sygn. II K 30/24 1.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 1.3. Granice zaskarżenia 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 2.1. Ustalenie faktów 2.1.1. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty -- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty --------- ---------------------- -------------------------------------------------------------- -------------- -------------- 2.2. Ocena dowodów 2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- 2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu ------------------ ------------------------------------- --------------------------------------------------------------------------- . STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Zarzuty I. - obraza prawa procesowego, mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie art. 337 § 1 k.p.k. w związku z art. 332 § 1 pkt 2 k.p.k. , poprzez niezwrócenie oskarżycielowi publicznemu, na podstawie powołanego wyżej przepisu, na etapie wstępnej kontroli, aktu oskarżenia przeciwko W. R. , celem usunięcia jego braków formalnych, poprzez zharmonizowanie opisu zarzucanego oskarżonemu czynu w akcie oskarżenia z opisem wskaza­nym w postanowieniu o przedstawieniu zarzutu, lecz uznanie, że skarga oskarżyciela publicznego spełniała wymogi formalne i w sposób prawidłowy określała zarzucany oskarżonemu czyn. - błąd w ustaleniach faktycznych przy­jętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na treść tego orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że oskarżony zdecydował się na prowadzenie samochodu bez konkretnego powodu, podczas gdy oskarżony, jechał samochodem do miejsca pracy do którego nie był w stanie dotrzeć w inny sposób, a w konsekwencji Sąd przyjął stopień jego winy jako średni. - rażącą niewspółmierność kary 8 mie­sięcy pozbawienia wolności oraz środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów me­chanicznych na okres 6 lat i niezastosowanie przez Sąd Rejonowy wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary pomimo popełnienia zarzucanego czynu w warunkach ograniczonej w stopniu znacznym zdolności rozpoznania znaczenia czynu pokierowania swoim postępowaniem oraz nieuwzględnienie przy wymierzeniu kary tego, że przy zastosowaniu nadzwyczajnego złagodzenia kary cele kary zostaną w pełni zrealizowane, a w szczególności że oskarżony odbył karę 4 miesięcy pozbawienia wolności, odbywa karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za czyny z art. 244 kk , stosunek oskarżonego do nałożonych nakazów uległ radykalnej zmianie, a oskarżony nie zamierza prowadzić pojazdów mechanicznych i zamierza prze­strzegać nałożone na niego zakazy. ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadne Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny Obraza przepisów procesowych może mieć miejsce zarówno w postępowaniu sądowym, jak i w postępowaniu przygotowawczym. Jednak naruszenie przepisów w toku postępowania przygotowawczego może stanowić podstawę odwoławczą tylko wówczas, gdy to uchybienie przeniknęło do postępowania sądowego i w tym postępowaniu nie zostało konwalidowane. Chodzi bowiem o wykazanie, że obraza przepisów w postępowaniu przygotowawczym mogła mieć wpływ na treść orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym (por. wyrok SN z 4.12.1974 r., V KR 321/74 , OSNKW 1975/3–4, poz. 44; uchwała SN z 27.02.2001 r., I KZP 48/00 , OSNKW 2001/5–6, poz. 42, m.in. z glosą aprobującą J. Tylmana, OSP 2002/2, poz. 23). Należy też podkreślić, że obraza przepisów procesowych może stanowić podstawę zarzutu odwoławczego, ale tylko wówczas, gdy zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia. Chodzi tu o ustalenie hipotetycznego związku pomiędzy uchybieniem, a treścią zaskarżonego orzeczenia. Nie zawsze bowiem naruszenie przepisów procesowych odbija się negatywnie na treści orzeczenia. Niewątpliwie w toku postępowania przygotowawczego w przedmiotowej sprawie zachodziła potrzeba wydania postanowienia o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wobec W. R. . Sąd I instancji zauważył te okoliczności i dbając o gwarancje procesowe oskarżonego odroczył rozprawę i zarządził o doprowadzeniu oskarżonego na rozprawę wobec faktu jego pozbawienia wolności, dając mu możliwość złożenia wyjaśnień w obecności obrońcy. Takie wyjaśnienia oskarżony złożył na rozprawie w dniu 20 czerwca 2024 roku odnosząc się do stawianego mu zarzutu w akcie oskarżenia obejmującego również kwalifikację z art. 31 kk . Nie ulega więc wątpliwości, że skierowana do sądu skarga przez oskarżyciela publicznego zawierała kwalifikację prawną czynu powiązaną z art. 31§ 2 kk , a oskarżony i jego obrońca miał możliwość odniesienia się do tak postawionego zarzutu. Uzupełniając te wcześniejsze rozważania należy dodać, że istotna zmiana opisu czynu to taka, w wyniku której dochodzi do zmiany w zakresie czasu i miejsca popełnienia czynu zabronionego, rodzaju czynności wykonawczej, przedmiotu zamachu (Grzegorczyk, Kodeks , t. 1, 2014, s. 1081). Jednakże uwzględniając sens informacyjny przepisu, należy wskazać, że chodzi tu o sytuację, która bez zmiany zarzutów doprowadziłaby do uniemożliwienia obrony. Jakkolwiek ustawodawca przewidział, że jedynie zmiana (z jakiegokolwiek powodu) zarzucanej kwalifikacji na surowszą wymaga wydania postanowienia o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów, to należy postulować zachowanie tej formy również wówczas, gdy zmiana tej kwalifikacji musiałaby prowadzić do zmiany sposobu obrony. Postanowienie o zmianie postanowienia o przedstawieniu zarzutów wydaje się, jeżeli zachodzi potrzeba istotnej zmiany opisu czynu lub też zarzucony czyn należy zakwalifikować z surowszego przepisu albo z przepisu o takim samym zagrożeniu ustawowym lub z łagodniejszego przepisu, gdy ma to znaczenie dla obrony podejrzanego. Jak wynika z akt sprawy obrońca nie podejmował żadnych czynności procesowych podważających przyjętą kwalifikację z art. 31 § 2 kk , nie kwestionował treści opinii czy też wniosków co do ograniczonej poczytalności. Wobec powyższego nie można przyjąć, że brak wydania postanowienia w trybie art. 314 kpk miało znaczenie dla prowadzenia obrony w postępowaniu sądowym. Okoliczność ta była znana Sądowi I instancji i odniósł się do niej w uzasadnieniu orzeczenia. Dla skuteczności zarzutu błędu w ustaleniach niezbędne jest wykazanie nie tylko wadliwości ocen i wniosków wyprowadzonych przez Sąd, ale i wykazanie konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się Sąd (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 8 czerwca 2004 r., sygn. II AKa 112/04, KZS 2004 nr 8, poz. 60, str. 33, Prok. i Pr. 2005 nr 4, poz. 27, str. 15, Legalis Numer 69935). Skarżący w tej sprawie nie wykazał tego rodzaju uchybień. Z wyjaśnień oskarżonego wynika, że jeździł do pracy samochodem, ale treść jego wyjaśnień nie wskazuje, że taki był jego cel podroży w dniu kiedy go zatrzymano tj. 28 kwietnia 2023 roku około godz. 17.00. Sąd I instancji ustalał czy w sprawie mogły zaistnieć szczególne i istotne okoliczności uzasadniające poruszenia się pojazdem, jak stan wyższej konieczności, ale niewątpliwie nawet ewentualny dojazd do pracy w żaden sposób nie zmniejszał odpowiedzialności oskarżonego, a stopień społecznej szkodliwości czynu był oceniany nie tylko przez pryzmat okoliczności popełnienia czynu. Bezsprzecznie Sąd I instancji ma ustawowo zagwarantowaną swobodę w ferowaniu wyroku, w tym kształtowania wymiaru kary. Rolą zaś Sądu Odwoławczego jest weryfikacja, czy granice swobodnego uznania sędziowskiego, stanowiącego zasadę sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone w rozmiarach nie dających się wręcz zaakceptować. W kontekście art. 438 pkt 4 kpk pamiętać należy, iż zmiana wysokości orzeczonej kary może w postępowaniu odwoławczym nastąpić jedynie wówczas, gdy kara jawi się jako „rażąco niesprawiedliwa”. Owa niewspółmierność poprzedzona została w ustawie określeniem „rażąca”, co wyraźnie zaostrza kryterium zmiany wyroku w orzeczeniu reformatoryjnym z powodu czwartej względnej przyczyny odwoławczej. Określenie „rażąca” należy bowiem odczytywać dosłownie i jednoznacznie jako cechę kary, która istotnie bije w oczy, oślepia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 02 czerwca 2016 r., sygn. II AKa 70/16, LEX nr 2079199). W ocenie Sądu II instancji, kryterium rażącej niewspółmierności nie spełnia kara orzeczona w zaskarżonym wyroku, gdzie wszelkim przesłankom łagodzącym i obciążającym oskarżonego Sąd Rejonowy nadał właściwą rangę i znaczenie. Zgodzić się należy zarówno z jej rodzajem, wymiarem, jak również z kwestią braku nadzwyczajnego złagodzenia kary. Całość represji karnej wymierzonej oskarżonemu czyni zadość postulatowi kary zasłużonej i sprawiedliwej. Oskarżony nagminnie popełnia czyny z art. 180 a kk i art. 244 kk . Brak wyciągnięcia przez niego wniosków z poprzedniego skazania za czyn z art. 244 kk wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Ż. z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. IV K 18/23 pozostaje bezdyskusyjny. Oskarżony kilka dni po uprawomocnieniu się orzeczenia w tej sprawie popełnił kolejne przestępstwo z art. 244 kk . Oskarżony swoim czynem, poruszając się po drodze publicznej, naruszył przepisy kodeksu karnego , ale również jechał z prędkością znacznie przekraczającą dozwoloną. Cele prewencji indywidulanej i generalnej słusznie doprowadziły zatem Sąd I instancji do konstatacji, iż w rozpoznawanej sprawie zachodzi konieczność orzeczenia wobec oskarżonego izolacyjnej kary pozbawienia wolności, albowiem łagodniejszy rodzaj kary stanowiłby nadmierną pobłażliwość, doprowadzając oskarżonego, ale również społeczeństwo do przekonania o jego bezkarności. W ocenie Sądu II instancji, orzeczona przez Sąd merytoryczny kara 8 miesięcy pozbawienia wolności uwzględnia także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa oraz stworzy realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów poprawczych. Przede wszystkim, powinna ona wdrożyć oskarżonego w przestrzeganie porządku prawnego i wyrobić w nim poczucie nieuchronności poniesienia konsekwencji, jak również odstraszyć innych kierowców, którzy bezrefleksyjnie gotowi byliby pójść w ślady oskarżonego. Rozmiar orzeczonej kary pozbawienia wolności pozwala na odbywanie jej w ramach dozoru elektronicznego. Zdaniem Sądu Okręgowego, w przedmiotowej sprawie wszelkie powyższe uwagi dotyczące współmierności kary odnoszą się również do środków karnych z art. 42 § 3 kk , tj. zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz z art. 43a § 2 kk – świadczenia pieniężnego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej. W sytuacji procesowej oskarżonego, orzeczenie świadczenia pieniężnego było obligatoryjne i Sąd merytoryczny nie mógł odstąpić od jego orzeczenia. Obligatoryjne było również orzeczenie Sądu Rejonowego odnośnie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych. Przedmiotowa sprawa jest dosyć przeciętna i konwencjonalna, jedną z wielu tego typu spraw i brak jest zasadniczych przesłanek, aby akurat tego oskarżonego premiować. Ilość orzeczeń jakie zapadły wobec oskarżonego nakazuje uznać, że jego deklaracje o zmianie postępowania, refleksji i postanowieniu o przestrzeganiu porządku prawnego są jedynie gołosłownymi zapewnieniami. Sąd Okręgowy nie znalazł również podstaw do nadzwyczajnego złagodzenia kary, gdyż taką okolicznością w przedmiotowej sprawie nie może być ograniczona poczytalność oskarżonego. Zdawał on sobie sprawę, że narusza przepisy kodeksu karnego , jeżeli popełnił ten czyn po raz kolejny. Nie było to zachowanie jednostkowe, które by zaskoczyło oskarżonego konsekwencjami. W opinii biegłych oskarżony dysponuje na tyle sprawnym intelektem, że zna i rozumie normy prawne i konsekwencje ich przekraczania. Brak jest szczególnie uzasadnionego wypadku przemawiającego za nadzwyczajnym złagodzeniem kary. Wniosek - o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania; ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. Bezzasadność zarzutów warunkowała bezzasadność wniosku. 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot utrzymania w mocy Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w całości. Zwięźle o powodach utrzymania w mocy Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu. 5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 1. Przedmiot i zakres zmiany ----------------------------------------------------------------------------------------------- Zwięźle o powodach zmiany ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 1.1. ----------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 4.1. ---------------------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności --------------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności II. O kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 634 kpk w zw. z art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 627 kpk i art. 17 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), zwalniając od nich oskarżonego, który utrzymuje się z renty socjalnej, nie posiada majątku i orzeczono wobec niego karę pozbawienia wolności. 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca oskarżonego Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 20 czerwca 2024r. sygn. akt II K 30/24 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☒ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☐ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☒ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☒ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☒ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☒ uchylenie ☒ zmiana