II KA 355/19

Sygn. akt II Ka 355/19 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 września 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SO Grażyna Orzechowska Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Defut-Kołodziejak przy udziale Prokuratora Agnieszka Czapińskiej po rozpoznaniu w dniu 10 września 2019 r. sprawy Z. K. (1) oskarżonego z art. 178a§1 kk na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 15 kwietnia 2019 r. sygn. akt II K 1307/18 zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 520 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze. Sygn. akt II Ka 355/19 UZASADNIENIE Z. K. (1) został oskarżony o to, że w dniu 16 lipca 2018 r. w S. na ul. (...) , woj. (...) , będąc w stanie nietrzeźwości 1,27 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu prowadził pojazd mechaniczny marki H. (...) o nr rej (...) w ruchu lądowym, tj. o czyn z art. 178a § 1 kk . Sąd Rejonowy w Siedlcach wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2019 r.: I. oskarżonego Z. K. (1) uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, wyczerpującego dyspozycję art. 178a § 1 kk i za to na podstawie art. 178a § 1 kk orzekł wobec oskarżonego karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na 25 złotych; II. na podstawie art. 42 § 2 kk orzeka wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4/ czterech/ lat; III. Na podstawie art. 43 § 3 kk nadkłada na oskarżonego obowiązek zwrotu prawa jazdy do właściwego Referatu Komunikacji Urzędu Miasta S. . IV. Na podstawie art. 43a § 2 kk orzekł wobec oskarżonego świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5.000 złotych; V. Na podstawie art. 63 § 1 kk na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania od 16.07.2018 roku godz. 12:40 do dnia 17.07. 2018 roku godz. 14;18, gdzie jeden dzień zatrzymania równa się dwóm dziennym stawkom grzywny po 25 złotych każda. VI. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 245,51 złotych tytułem zwrotu wydatków postępowania i 500 złotych tytułem opłaty. Apelację od wyroku Sądu Rejonowego wniósł obrońca oskarżonego Z. K. (1) . Zaskarżając wyrok w całości, orzeczeniu temu zarzucił: 1. Obrazę przepisów postepowania, mającą wpływ na treść wyroku tj. art. 410 kpk w zw. z art. 7 kpk przez dokonanie oceny materiału dowodowego i poczynienie ustaleń faktycznych z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, polegającą na: a) niezasadnym uznaniu, iż z zeznań świadka D. P. (1) wynika, iż to właśnie oskarżony prowadził samochód w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości, podczas gdy zeznania tego świadka wskazują na fakt, iż samochodem koloru czarnego kierował łysawy mężczyzna w średnim wieku, a oskarżony oraz świadek D. P. (2) są do siebie łudząco podobni; b) błędnym uznaniu, że zeznania D. P. (1) są konsekwentne, podczas gdy świadek w toku postępowania przygotowawczego wskazywała, iż widziała przez opuszczoną szybę w pojeździe tylko kierowcę, by w toku postępowania sądowego zeznać, że przez otwarte okno od strony kierowcy widziała kierowcę, który był w jasnej koszulce z krótkim rękawem, łysawy wyglądał na eleganckiego oraz pasażera, który był szczupły i miał jasne włosy, co jest niewiarygodne z uwagi na to, że oskarżony i D. P. (2) są bliźniaczo do siebie podobni, obaj łysi, a do tego w tak krótkim czasie świadek, gdy H. (...) poruszała się z dużą prędkością zauważyła w zasadzie niemożliwe do dostrzeżenia w takich okolicznościach szczegóły jak tusza pasażera; c) błędnym ustaleniu, iż z zeznań D. P. (1) wynika, że od chwili wjechania czarnej H. (...) na parking przed hurtownią do momentu przyjazdu policjantów zarówno kierowca, jak i jego pasażer nie wychodzili z auta, nie zamieniali się też miejscami, podczas gdy świadek ten wskazała, że wjechała za pojazdem H. (...) dopiero po przepuszczeniu kilku samochodów poruszających się z przeciwnego pasa ruchu, a po wjechaniu na parking hurtowni (...) świadek musiała zlokalizować czarny samochód i zaparkować swój samochód, co również jakiś czas trwało. Nadto świadek wskazała, że kierowca i pasażer mogli zamienić się miejscami, ale musieli zrobić to szybko; d) niewłaściwym uznaniu, że niewiarygodne są zeznania D. P. (2) w zakresie w jakim stwierdził, że to on, a nie oskarżony przez cały czas kierował samochodem marki H. (...) , podczas gdy jego zeznania w tej kwestii korespondowały z wyjaśnieniami oskarżonego złożonymi w toku postępowania sądowego, a przy tym były logiczne i spójne; e) błędnej ocenie wyjaśnień oskarżonego złożonych przez niego w toku postępowania przygotowawczego, którym sąd dał wiarę z uwagi na to, że oskarżony przyznał się do kierowania pojazdem mechanicznym w ruchu lądowym w stanie nietrzeźwości, podczas gdy Z. K. (1) ostatecznie nie przyznał się do winy, a wcześniejsze przyznanie wyłącznie wynikało z szoku w jakim był po zatrzymaniu przez Policję. Trudno też uznać jego wyjaśnienia składane w postępowaniu przygotowawczym za wyczerpujące. Wypowiadał się bowiem wówczas zdawkowo i skrótowo, a przebieg wydarzeń przedstawiał w bardzo ogólnym zarysie. W większości odpowiadał na zadane mu pytania, nie składając spontanicznych wyjaśnień; II. błąd w ustaleniach faktycznych, będący wynikiem mającej wpływ na treść orzeczenia obrazy w/w przepisów postępowania, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że to oskarżony Z. K. (1) , a nie świadek D. P. (2) w dniu 16 lipca 2018 r, w S. na ul. (...) , woj. (...) , prowadził samochód osobowy marki H. (...) o nr rej. (...) w ruchu lądowym znajdując się w stanie nietrzeźwości, tj. 1,27 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, to jest o czyn z art. 178 a § 1 kk , podczas gdy prawidłowa ocena wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań świadków tj. D. P. (2) oraz D. P. (1) nie daje żadnych podstaw do przyjęcia sprawstwa oskarżonego. W konsekwencji tak sformułowanych zarzutów, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego Z. K. (1) od zarzucanego mu czynu oraz dopuszczenie dowodu z zeznań D. P. (2) i D. P. (1) na rozprawie apelacyjnej na okoliczność przebiegu zdarzeń z dnia 16 lipca 2018 r. oraz celem bezpośredniej obserwacji podobieństwa oskarżonego do Z. K. (1) przez sąd odwoławczy. W toku rozprawy apelacyjnej Sąd Okręgowy postanowił na podstawie art. 170 § 1 pkt 5 kpk oddalić wniosek dowodowy obrońcy oskarżonego zawarty w apelacji, gdyż w sposób oczywisty zmierza on do przedłużenia postępowania. Obrońca oskarżonego poparł apelację i wniosek w niej zawarty składając wniosek alternatywny o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Prokurator wniósł o nieuwzględnienie apelacji i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku. Oskarżony przyłączył się do stanowiska swojego obrońcy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja obrońcy oskarżonego wobec niezasadności zarzutów podniesionych w jej treści nie mogła stać się podstawą do zmiany zaskarżonego wyroku bądź też jego uchylenia celem przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. W wywiedzionym środku odwoławczym skarżący podniósł zarzuty oparte na przesłankach odwoławczych, wskazanych w art. 438 pkt 2 i 3 kpk , kwestionując dokonaną ocenę dowodów i poczynione na jej podstawie ustalenia faktyczne. Instancyjna kontrola zaskarżonego orzeczenia nie wykazała jednak zasadności żadnego z zarzutów apelacji, których uwzględnienie powodowałoby konieczność wydania orzeczenia o charakterze kasatoryjnym lub reformatoryjnym. Przechodząc do podniesionych przez skarżącego zarzutu naruszenia przepisów postępowania w postaci art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że reguły odnoszące się do oceny dowodów obowiązują nie tylko organ orzekający, ale też stronę, która ma zamiar wywieść apelację od zapadłego wyroku. W przedmiotowej sprawie rozpatrując twierdzenia obrońcy oskarżonego w kontekście treści materiału dowodowego stwierdzić należy, że są one sprzeczne z zasadami logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego i to one, a nie te poczynione przez sąd, nie mogą stanowić podstawy do czynienia ustaleń faktycznych. Skarżący w swej apelacji kwestionuje przede wszystkim ocenę trzech, osobowych źródeł dowodowych, a mianowicie wyjaśnień oskarżonego Z. K. (1) , zeznań świadka D. P. (2) oraz zeznań D. P. (1) . Z zeznań tego ostatniego świadka skarżący nieskutecznie próbował wyinterpretować okoliczności, które w oderwaniu od całości, miały przesądzać o niewiarygodności tej relacji. W przekonaniu sądu odwoławczego, kompleksowa analiza zeznań tego świadka przemawia za ich uwzględnieniem w całości. Świadek D. P. (1) w toku pierwszego przesłuchania w dniu zdarzenia wskazała, że we wskazanym samochodzie podczas jazdy okno było opuszczone, a był nim mężczyzna w średnim wieku, łysy, ubrany w jasną podkoszulkę z krótkim rękawem. Świadek wskazała również, że bezpośrednio po zjeździe oskarżonego na parking, podążyła za nim. (k. 9). Świadek zeznawała także po raz drugi w toku postępowania przygotowawczego, gdzie potwierdziła zasadnicze okoliczności zdarzenia, w tym opisała wygląd i ubiór kierującego pojazdem. Świadek była przy tym pewna, że to mężczyzna, którego wskazała policjantom na miejscu zdarzenia, to osoba kierująca pojazdem. Wykluczyła również zamianę miejscami osób znajdujących się w samochodzie w czasie po przyjeździe na parking. Zeznając po raz trzeci, dniu 9 stycznia 2019 r., tym razem w toku postępowania sądowego, potwierdziła złożone uprzednio zeznania. W wywiedzionym przez siebie środku odwoławczym skarżący podjął próbę zdyskredytowania zeznań D. P. (1) wskazując na to, że nie obserwowała ona należycie sytuacji, a oskarżony wraz ze świadkiem D. P. (2) zamienili się miejscami tuż po przyjeździe na parking, jeszcze przed tym jak dotarła tam D. P. (1) . Obrońca wskazywał również na podobieństwo pomiędzy Z. K. (1) , a D. P. (2) , które spowodowało wskazanie przez D. P. (1) niewłaściwej osoby. Podkreślić przy tym należy, że wszystkie okoliczności niniejszej sprawy rozpatrywane przez pryzmat zasad wiedzy, logiki i doświadczenia życiowego nakazują dyskredytację twierdzeń obrońcy. Nie sposób bowiem odmówić świadkowi konsekwencji i pewności w przekazie sekwencji zdarzeń z dnia 16 lipca 2018 r. W pierwszej kolejności wskazać należy, że składając zeznania w dniu zdarzenia, jak i w okresie późniejszym, świadek wskazała, że zorientowała się, co do ilości osób w samochodzie przy dojeździe na miejsce tj. na parking sklepu (...) . D. P. (1) wskazała również na charakterystyczne miejsce na jezdni na ul. (...) przy Stacji Paliw (...) , w którym dość często dochodzi do wyprzedzania pojazdu z prawej strony. To właśnie tam D. P. (1) miała okazję baczniej zaobserwować oskarżonego i przyjrzeć się mu, gdyż poruszał się on z otwartą szybą. Bezpodstawne są również twierdzenia obrońcy w przedmiocie poruszania się innych samochodów pomiędzy samochodem oskarżonego, a D. P. (1) , które miały wydłużyć jej czas wjazdu na parking i umożliwienie zmiany miejsc. Przypomnieć w tym względzie należy, że D. P. (1) wielokrotnie podkreślała, że należycie obserwowała samochód oskarżonego, a po przyjeździe Policji nie miała żadnych wątpliwości, co do osoby prowadzącej pojazd i w sposób pewny wskazała ją funkcjonariuszom Policji. W świetle jej zeznań to właśnie wyjaśnienia oskarżonego Z. K. (1) złożone na późniejszych etapach postępowania oraz zeznania D. P. (2) pozostają niewiarygodne. Z. K. (1) w toku postępowania podjął bowiem próbę uwolnienia się od odpowiedzialności karnej za popełnione przestępstwo wskazując funkcjonariuszom dwie osoby, które miały prowadzić samochód, a mianowicie D. P. (2) oraz K. K. . Linia obrony Z. K. (1) , który w toku postępowania przygotowawczego przyznał się do popełnienia czynu, a następnie zaprzeczył swojemu sprawstwu jest niestabilna i w konfrontacji z pozostałym materiałem dowodowym nie mogła stanowić podstawy do poczynienia ustaleń faktycznych. Sąd odwoławczy nie przychylił się również do drugiego z zarzutów zawartych w apelacji obrońcy oskarżonego Z. K. (1) , opartego na podstawie odwoławczej, wskazanej w art. 438 pkt 3 kpk . Przypomnieć przy tym należy, że dla skutecznego podniesienia zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych koniecznym jest wykazanie konkretnych uchybień w ocenie materiału dowodowego, jakich dopuścił się sąd w świetle zasad logicznego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a sama tylko możliwość przeciwstawienia ustaleniom sądu odmiennego poglądu nie wystarcza do stwierdzenia, że sąd popełnił istotny błąd ustaleń faktycznych ( zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2019 r. w sprawie VI KZ 3/19, Legalis nr 1885184 ). Z treści apelacji natomiast wynika, że skarżący w sposób dowolny dokonał oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i na podstawie właśnie tejże oceny ustalił stan faktyczny. Jak już wskazano powyżej, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do uznania, że to właśnie oskarżony Z. K. (1) był kierującym samochodem w dniu zdarzenia, a przeprowadzone badania poziomu alkoholu w organizmie wykazały, iż znajdował się on w stanie nietrzeźwości, zatem brak jest podstaw do kwestionowania rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego w zakresie sprawstwa oskarżonego Z. K. (1) . W realiach wniesionego w niniejszej sprawie środka odwoławczego Sąd Okręgowy nie ma podstaw, by na skutek jego treści odnieść się do wymiaru orzeczonej wobec oskarżonego kary i środków karnych. Zgodnie z treścią art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w zakresie zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów, uwzględniając treść art. 447 § 1-3 k.p.k. , a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435 k.p.k. , art. 439 § 1 k.p.k. , art. 440 k.p.k. i art. 455 k.p.k. Z powołanej regulacji literalnie wynika więc, że sąd odwoławczy rozpoznając sprawę związany jest podniesionymi zarzutami. Oznacza to, że w sytuacji zaskarżenia wyroku w całości, a zarazem przy braku podniesienia odrębnych zarzutów w zakresie kary, sąd odwoławczy może odnieść się do jej wymiaru jedynie przez pryzmat art. 440 k.p.k. Do odmiennych wniosków nie może prowadzić odwołanie do art. 447 § 1-3 k.p.k. , jakie zawarte jest w art. 433 § 1 k.p.k. Odwołanie to należy bowiem odczytywać w ten sposób, że możliwość odniesienia się przez sąd odwoławczy do wymierzonej oskarżonemu kary, na skutek domniemania z art. 447 § 1 k.p.k. , może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy uwzględniony został którykolwiek z zarzutów podniesionych co do winy, a skutkujący koniecznością zmiany ustaleń faktycznych będących podstawą zaskarżonego wyroku. Jedynie wówczas współistnienie regulacji z art. 433 § 1 k.p.k. i art. 447 § 1 k.p.k. znajduje systemowe uzasadnienie. Za takim stanowiskiem przemawia również wykładnia historyczna – do 30 czerwca 2015 r. według art. 433 § 1 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznawał sprawę w granicach środka odwoławczego, a więc bez związania wyznaczonego podniesionymi zarzutami. Aktualnie, uwzględniając wyraźną zmianę treści art. 433 § 1 k.p.k. , związanie takie bez wątpienia występuje. Odnotować należy, iż pogląd taki został wyrażony w doktrynie ( vide: D. Świecki, Komentarz aktualizowany do art. 433 k.p.k., LEX, teza 13 ), a Sąd Okręgowy w całości go podzielił. O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 3 ust. 1 i art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym . Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. i art. 456 k.p.k.