II KA 316/24

Sygn. akt II Ka 316/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 grudnia 2024r. Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: SSO Agata Kowalska Sędziowie: SO Marek Korczyński SR del. Paweł Mądry (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Beata Wilkowska przy udziale prokuratora Radosława Romaniuka po rozpoznaniu w dniach 21 czerwca 2024r., 4 lipca 2024r. i 16 grudnia 2024 r. sprawy skazanego D. L. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 23 stycznia 2024 r. sygn. akt II K 761/23 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. rozwiązuje orzeczenie o karze łącznej zawarte w pkt I; 2. na podstawie art. 85 § 1 kk w zw. z art. 86 § 1 kk i art. 87 § 1 kk łączy jednostkowe kary – 5 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 1 marca 2023r. sygn. II K 1282/21 oraz 1 roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 17 stycznia 2022r. sygn. II K 1176/21 i orzeka wobec skazanego D. L. łączną karę 1 roku i 1 miesiąca pozbawienia wolności uznając tę karę za wykonaną w całości; 3. uchyla rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku; 4. na podstawie art. 572 kpk umarza postępowanie w zakresie objęcia wyrokiem łącznym kar orzeczonych wyrokami w sprawach: II K 193/18, II K 781/20, II K 167/22 oraz II K 228/23; II. w pozostałej części wyrok utrzymuje w mocy; III. zwalnia skazanego od wydatków za postępowanie odwoławcze ustalając, że ponosi je Skarb Państwa. UZASADNIENIE Formularz UK 2 Sygnatura akt II Ka 316/24 Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników: 1 1. CZĘŚĆ WSTĘPNA 6.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji wyrok łączny Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 23 stycznia 2024r. w sprawie II K 761/23 6.2. Podmiot wnoszący apelację ☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ oskarżyciel posiłkowy ☐ oskarżyciel prywatny ☒ obrońca ☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego ☐ inny 6.3. Granice zaskarżenia 6.1.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 6.1.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 6.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana 2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy 6.5. Ustalenie faktów 6.1.3. Fakty uznane za udowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.1.1. ------------------- ---------------------------------------------------------- ------------- --------------- 6.1.4. Fakty uznane za nieudowodnione Lp. Oskarżony Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi Dowód Numer karty 2.1.2.1. ------------------- ---------------------------------------------------------- ------------- --------------- 6.6. Ocena dowodów 6.1.5. Dowody będące podstawą ustalenia faktów Lp. faktu z pkt 2.1.1 Dowód Zwięźle o powodach uznania dowodu --------------- -------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------- 6.1.6. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów (dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów) Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2 Dowód Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu --------------- -------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------- 3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków Lp. Zarzut 3.1. zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 85 kk i art. 86 § 3 kk poprzez ich błędne zastosowanie i wymierzenie kary pozbawienia wolności w wymiarze jednego roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z zastosowaniem systemu asperacji ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny - skarżący w treści zarzutu apelacji nie wyjaśnił na czym polegało naruszenie przepisów art. 85 kk i art. 86 § 3 kk w przedmiotowej sprawie. Z uzasadnienia apelacji wynika zaś, iż obrońca wnosi o inny sposób połączenia kar wymienionych w pkt I wyroku łącznego. Zdaniem obrońcy, skazany z uwagi na osiągnięte cele penitencjarne zasługuje na opuszczenie zakładu karnego, w którym – w dacie sporządzenia apelacji – wykonywał zastępczą karę pozbawienia wolności za niewykonaną karę ograniczenia wolności. Wobec tego obrońca, bez przedstawienia jakichkolwiek rozważań prawnych, w tym wskazania podstawy prawnej, wniósł o połączenie węzłem kary łącznej jednostkowych kar ograniczenia wolności orzeczonych w sprawach II K 1176/21, II K 167/22 i II K 228/23 i wymierzenie skazanemu kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności. - odnosząc się merytorycznie do przedmiotowego zarzutu należy przede wszystkim stwierdzić, iż obrońca nie wskazał w treści apelacji mechanizmu naruszenia przepisu art. 85 kk , który przecież dotyczy ogólnych warunków orzeczenia kary łącznej. Obrońca nawet nie wskazał czy przepis winien być oceniany w wersji obowiązującej obecnie, czy też w brzmieniu obowiązującym do 24 czerwca 2020r. Uwaga ta ma zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdyż od dnia 24 czerwca 2020r. jednym z kardynalnych warunków orzeczenia kary łącznej jest istnienie zbiegu przestępstw, za które orzeczono następnie kary podlegające łączeniu co najmniej dwoma wyrokami skazującymi. W uzasadnieniu apelacji obrońca nie odnosi się do problematyki zbiegu przestępstw, zatem należy uznać, iż obrońca sformułował zarzut obrazy przepisu art. 85 kk w brzmieniu obowiązującym do 24 czerwca 2020r. Jednakże ustalenie stanu prawnego nie prowadzi do wyjaśnienia intencji obrońcy w zakresie tego zarzutu, gdyż obrońca nie wyjaśnił w jaki sposób doszło do obrazy tego przepisu w sytuacji, w której Sąd Rejonowy węzłem kary łącznej objął kary podlegające wówczas wykonaniu. Z tych powodów należy uznać zarzut obrazy przepisu art. 85 kk za pozbawiony uzasadnienia. - nadto bezzasadny jest zarzut obrazy przepisu art. 86 § 3 kk . Przede wszystkim przepis ten nie znalazł zastosowania w zaskarżonym wyroku (Sąd Rejonowy w sentencji wyroku wskazał przepis art. 86 § 1 kk ), zatem bezpodstawne jest stwierdzenie zawarte w zarzucie, iż Sąd Rejonowy błędnie zastosował ten przepis. Oczywistym jest dalej, że Sąd I instancji nie stosował przepisu wskazanego w treści zarzutu apelacji, gdyż przepis ten dotyczy kary łącznej ograniczenia wolności, zaś w przedmiotowej sprawie Sąd I instancji wymierzył skazanemu jedną karę łączną – karę łączną pozbawienia wolności. Wniosek wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec skazanego kary łącznej w wymiarze: a) 5 miesięcy kary pozbawienia wolności b) 2 lat kary ograniczenia wolności ☐ zasadny ☐ częściowo zasadny ☒ niezasadny Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny. bezzasadność zarzutu warunkowała brak podstaw do uwzględnienia wniosku apelacji 4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU 4.1. obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 kpk Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności - Sąd Okręgowy, mimo bezzasadności złożonej przez obrońcę apelacji, uznał, że utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku byłoby rażąco niesprawiedliwe dla skazanego, zatem w trybie art. 440 kpk Sąd Okręgowy dokonał zmian w zaskarżonym wyroku, aby doprowadzić do wydania wyroku zgodnego z prawem bez działania przy tym na niekorzyść oskarżonego. - z treści zaskarżonego wyroku wynika, iż Sąd Rejonowy na podstawie art. 4 § 1 kk zastosował przy wydaniu wyroku łącznego przepisy Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym do dnia 24 czerwca 2020r. Z uzasadnienia wyroku wynika, iż Sąd Rejonowy ustalił, że „ względniejsze dla skazanego są przepisy sprzed 24.06.2020 r., bowiem pozwalają na dokonanie połączenia czterech wyroków skazujących a nie dwóch”. Uwaga Sądu Rejonowego o ewentualnym „ połączeniu” dwóch wyroków wynikała z prawidłowego ustalenia, iż w przypadku zastosowania przepisów Kodeksu karnego obowiązujących od dnia 24 czerwca 2020r. realny zbieg przestępstw zachodzi jedynie pomiędzy czynami objętymi wyrokami w sprawach II K 1176/21 i II K 1282/21, zatem tylko kary z tych dwóch wyroków podlegałyby objęciu węzłem kary łącznej. Oceniając przywołane wyżej rozważania prawne należy stanowczo stwierdzić, że wydanie wobec skazanego wyroku łącznego z zastosowaniem przepisów Kodeksu karnego obowiązujących do dnia 24 czerwca 2020r. okazało się – wbrew przekonaniu Sądu I instancji – mniej korzystne dla skazanego, niż zastosowanie przepisów obowiązujących w dacie wydania wyroku łącznego. Otóż Sąd Rejonowy węzłem kary łącznej objął trzy kary ograniczenia wolności, z których tylko jedna, na czas wydania wyroku łącznego, podlegała wykonaniu w formie zastępczej kary pozbawienia wolności. Tym samym, Sąd Rejonowy wymierzając karę łączną pozbawienia wolności dokonał swoistej zamiany dwóch kar wolnościowych na składniki kary łącznej pozbawienia wolności, co w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia wobec skazanego kary roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji, gdy przed wydaniem zaskarżonego wyroku łącznego miał do wykonania jedynie karę 5 miesięcy pozbawienia wolności i zastępczą karę pozbawienia wolności w rozmiarze 240 dnia. Sumarycznie zatem skazany, w warunkach gdyby nie wydano zaskarżonego wyroku łącznego, miałby do wykonania łącznie jeden rok i jeden miesiąc pozbawienia wolności oraz dwie kary ograniczenia wolności orzeczone w sprawach II K 167/22 i II K 228/23. Tymczasem skutkiem utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku łącznego byłoby przedłużenie pobytu skazanego w zakładzie karnym o kolejne 5 miesięcy. Zważywszy, że w trakcie postępowania odwoławczego skazany opuścił zakład karny, po wykonaniu kar w sprawach II K 1176/21 i II K 167/22, w przypadku utrzymania wyroku łącznego należałoby ponownie osadzić skazanego w zakładzie karnym w celu wykonania kolejnych 5 miesięcy katy pozbawienia wolności w sprawie II K 1176/21. - w tych okolicznościach, zdaniem Sądu Okręgowego, względniejsze dla skazanego było wydanie wyroku łącznego w oparciu o przepisy Kodeksu karnego obowiązujące po dniu 24 czerwca 2020r. Wprawdzie węzłem kary łącznej polegają wówczas połączeniu jedynie dwie kary, tj. wymierzone w sprawach II K 1176/21 i 1282/21 (gdyż czyny objęte wyrokami wydanymi w tych sprawach zostały popełnione przed wydaniem pierwszego chronologicznie wyroku w sprawie II K 1176/21), to jednak poza węzłem kary pozbawienia wolności pozostają kary ograniczenia wolności w sprawach II K 167/22 i II K 228/23, które skazany będzie mógł wykonać w całości w formie pierwotnej, czyli poza zakładem karnym. - z uwagi zatem na ustalenie, że dla skazanego względniejsze będą przepisy Kodeksu karnego obowiązujące po dniu 24 czerwca 2020r. Sąd Okręgowy, działając z urzędu, dokonał zmiany wyroku łącznego w sposób wskazany w wyroku z dnia 16 grudnia 2024r. 5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO 6.7. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji 5.1.1 Przedmiot utrzymania w mocy rozstrzygnięcie z pkt III-IV wyroku łącznego Zwięźle o powodach utrzymania w mocy bezzasadność zarzutów apelacji i brak okoliczności uzasadniających zmianę wyroku na podstawie okoliczności uwzględnianych przez sąd odwoławczy z urzędu 6.8. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji 5.2.1 Przedmiot i zakres zmiany Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że: 1. rozwiązał orzeczenie o karze łącznej zawarte w pkt I; 2. na podstawie art. 85 § 1 kk w zw. z art. 86 § 1 kk i art. 87 § 1 kk połączył jednostkowe kary: 5 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 1 marca 2023r. sygn. II K 1282/21 oraz 1 roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności, orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 17 stycznia 2022r. sygn. II K 1176/21 i orzekł wobec skazanego D. L. łączną karę 1 roku i 1 miesiąca pozbawienia wolności, uznając tę karę za wykonaną w całości; 3. uchylił zaliczenie zawarte w pkt II wyroku; 4. na podstawie art. 572 kpk umorzył postępowanie w zakresie objęcia wyrokiem łącznym kar orzeczonych wyrokami w sprawach: II K 193/18, II K 781/20, II K 167/22 oraz II K 228/23; Zwięźle o powodach zmiany - jak wyżej wskazano, korzystniejsze dla skazanego było zastosowanie przepisów Kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym od 24 czerwca 2020r., zatem Sąd Okręgowy rozwiązał karę łączną z pkt I wyroku łącznego i na mocy przepisów wskazanych w wyroku dokonał połączenia kar orzeczonych w sprawach II K 1176/21 i II K 1282/21, gdyż czyny, za które wymierzono te kary zostały popełnione w warunkach zbiegu przestępstw określonego w art. 85 § 1 kk . Sąd Okręgowy zastosował w sprawie art. 87 § 1 kk , gdyż postawa skazanego jednoznacznie wskazywała, że lekceważył obowiązek wykonywania kary ograniczenia wolności w pierwotnej formie. Z tych powodów względy prewencji indywidualnej nie sprzeciwiały się wymierzeniu kary łącznej pozbawienia wolności. W tym zakresie Sąd Okręgowy w całości podziela rozważania Sądu I instancji co do postawy skazanego wobec obowiązku świadczenia nieopłatnej pracy w zakresie orzeczonej kary ograniczenia wolności. - z uwagi na nowe ukształtowanie kary łącznej zbędne stało się zaliczenie dokonane w pkt II wyroku łącznego, zaś uzasadnione stało się wydanie rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego w zakresie kar za czyny objęte wyrokami wydanymi po wydaniu wyroku łącznego w sprawie II K 381/13, lecz nie objętymi rozstrzygnięciem o nowej karze łącznej 6.9. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji 6.1.7. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia 5.3.1.1.1. ----------------------------------------------------------------------- ☐ art. 439 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.1.2.1. Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 5.3.1.3.1. Konieczność umorzenia postępowania ☐ art. 437 § 2 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 5.3.1.4.1. ----------------------------------------------------------------------- ☐ art. 454 § 1 k.p.k. Zwięźle o powodach uchylenia ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6.1.8. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ 6.10. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności ----------------- --------------------------------------------------------------------------------------------------------------- 6. Koszty Procesu Punkt rozstrzygnięcia z wyroku Przytoczyć okoliczności III apelacja obrońcy skazanego okazała się w całości bezzasadna, zatem skazany powinien ponieść koszty procesu na zasadach ogólnych, jednakże mając na względzie sytuację majątkową skazanego Sąd Okręgowy na podstawie art. 624 § 1 kpk w zw. z art. 634 kpk zwolnił go w całości od zapłaty wydatków za postępowanie odwoławcze przejmując je na rachunek Skarbu Państwa 7. PODPIS 1.3. Granice zaskarżenia Kolejny numer załącznika 1 Podmiot wnoszący apelację obrońca Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja cały wyrok 1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia ☒ na korzyść ☐ na niekorzyść ☒ w całości ☐ w części ☐ co do winy ☐ co do kary ☐ co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia 1.3.2. Podniesione zarzuty Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji ☐ art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu ☒ art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k. , chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu ☐ art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia ☐ art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia ☐ art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka ☐ art. 439 k.p.k. ☐ brak zarzutów 1.4. Wnioski ☐ uchylenie ☒ zmiana