II GZ 846/25

II GZ 846/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-01-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-12-19
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6060 Poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin
658
Sygn. powiązane
VI SAB/Wa 15/25 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-07-01
Skarżony organ
Minister Środowiska
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Ministra Klimatu i Środowiska na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 15/25 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 lipca 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 15/25 w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Środowiska z dnia 13 maja 2019 r., nr DGK-VI.4771.6.2019.MK.6 w sprawie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 października 2025 r., sygn. akt VI SAB/Wa 15/25, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odrzucił skargę kasacyjną Ministra Klimatu i Środowiska (dalej: Minister, Organ) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 1 lipca 2025 r. sygn. akt VI SAB/Wa 15/25 w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Ministra Klimatu i Środowiska w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją Ministra Środowiska z 13 maja 2019 r., nr DGK-VI.4771.6.2019.MK.6 w sprawie koncesji na wydobywanie węgla kamiennego oraz zwrócił wpis od skargi kasacyjnej.
Sąd I instancji wyjaśnił, że pismem z 12 września 2025 r., pełnomocnik Ministra wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie z 17 września 2025 r., pismem z 25 września 2025 r., pełnomocnik skarżącego kasacyjnie Organu został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez wskazanie zakresu zaskarżenia wyroku (w całości czy w części) oraz nadesłanie wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej.
Przesyłka wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych została doręczona pełnomocnikowi Organu na adres do korespondencji elektronicznej 25 września 2025 r.
Pismem z 30 września 2025 r. (złożonym w Biurze Podawczym WSA) pełnomocnik Organu oświadczył, że zaskarża powyższy wyrok w całości. W piśmie tym nie zamieszczono wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy, tym samym nie uzupełniając w całości braków formalnych skargi kasacyjnej.
Należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący, na mocy art. 49 § 1 p.p.s.a., wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania (a w przypadku skargi/skargi kasacyjnej pod rygorem jej odrzucenia), chyba że ustawa stanowi inaczej. Skoro pełnomocnik Ministra nie uzupełnił w terminie wszystkich braków formalnych skargi kasacyjnej, o które był wzywany, na mocy art. 178 p.p.s.a. Sąd I instancji skargę kasacyjną odrzucił.
Organ od powyższego postanowienia WSA złożył zażalenie, zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 178 w zw. z art. 176 p.p.s.a. przez wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu, które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm, a wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej było niezasadne, niesłusznie i zbyt rygorystyczne w okolicznościach niniejszej sprawy, a sprawa mogła z pewnością otrzymać prawidłowy bieg
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 47 § 1 w związku z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu, które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej - prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm, a wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej było niezasadne, niesłusznie i zbyt rygorystyczne w okolicznościach niniejszej sprawy, a sprawa mogła z pewnością otrzymać prawidłowy bieg;
3) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 45, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej przez pozbawienie Ministra Klimatu i Środowiska możliwości merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd, poprzez wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie można tracić z pola widzenia konstytucyjnego prawa do sądu, które - w powiązaniu z nakazem wykładni prokonstytucyjnej -prowadzi do odrzucenia wyników wykładni zbyt rygorystycznej, zamykającej stronie drogę do rozpoznania jej sprawy przez sąd przez nadmierny formalizm, a wydanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej było niezasadne, niesłusznie i zbyt rygorystyczne w okolicznościach niniejszej sprawy, a sprawa mogła z pewnością otrzymać prawidłowy bieg, a sprawa mogła z pewnością otrzymać prawidłowy bieg.
Organ wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do dalszego prowadzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz organu od Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto, w piśmie z 21 października 2025 r., stanowiącym załącznik do zażalenia, Organ złożył oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w sprawie z jego skargi kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie Ministra nie zasługuje na uwzględnienie.
Przede wszystkim wskazać należy, że w art. 176 p.p.s.a. zostały określone elementy, jakie musi spełniać skarga kasacyjna. W szczególności skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Skutkiem nieuzupełnienia przez stronę w wyznaczonym terminie braków, o które była wzywana, jest odrzucenie skargiZ kolei na mocy art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej, bez którego ten środek odwoławczy nie może otrzymać prawidłowego biegu. Oświadczenie powinno znaleźć się w skardze kasacyjnej albo w odrębnym piśmie ją uzupełniającym. Skarga kasacyjna podlega rozpoznaniu po uprzednim doręczeniu stronie przeciwnej odpisu skargi kasacyjnej niezawierającej braków formalnych (por. art. 179 p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek przesłać stronom odpisy skargi kasacyjnej wraz z pismem uzupełniającym zawierającym uzupełnienie braków formalnych tego środka zaskarżenia, w tym m.in. wniosek bądź oświadczenie co do trybu rozpoznania skargi. Skoro wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy są elementami formalnymi skargi kasacyjnej, zatem, jako część skargi kasacyjnej, powinny zostać doręczone stronom postępowania, tak aby mogły one odnieść się do oświadczenia strony skarżącej kasacyjnie oraz ewentualnie zażądać przeprowadzenia rozprawy. Zasadą bowiem jest, zgodnie z art. 181 § 1 p.p.s.a., że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjna na rozprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Takim wyjątkiem jest art. 182 § 2 p.p.s.a, w myśl którego Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany oświadczeniem strony wnoszącej skargę kasacyjną o zrzeczeniu się rozprawy, w sytuacji gdy nie sprzeciwią się temu pozostałe strony postępowania. Dlatego przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej konieczne jest ustalenie intencji strony skarżącej kasacyjnie co do trybu, w którym skarga kasacyjna ma zostać rozpoznana (por. postanowienie NSA z: 14 maja 2025r., sygn. akt II OZ 673/25; 14 października 2025r., sygn. akt II OZ 1456/25; 9 grudnia 2025 r., sygn. akt II OZ 1905/25).
Odnosząc powyższe do sprawy, Minister wniósł skargę kasacyjną zawierającą braki formalne: nie zawierała wskazania zakresu zaskarżenia wyroku (w całości czy w części) oraz wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Z tego względu jego pełnomocnik został wezwany do uzupełnienia wspomnianych braków środka zaskarżenia. Jednocześnie został poinformowany o skutkach niezrealizowania tego wezwania w terminie 7 dni od doręczenia wezwania w postaci odrzucenia skargi kasacyjnej.
Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi Ministra w dniu 25 września 2025 r. (karta 73 akt sądowych).
Z akt sprawy wynika, że w piśmie z 30 września 2025 r. pełnomocnik wskazał zakres zaskarżenia wyroku, jednak nie zawarł wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy w sprawie ze skargi kasacyjnej, zawarte w piśmie z 21 października 2025r., zostało dołączone dopiero do zażalenia jako jego załącznik, czyli po upływie zakreślonego terminu, liczonego od daty doręczenia wezwania (25 września 2025 r.).
Następstwem spóźnionego usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej było uzasadnione wydanie przez Sąd I instancji postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2025 r., sygn. akt II GZ 748/25). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle zaistniałego w sprawie stanu faktycznego, postanowienie to odpowiada prawu.
Zdaniem NSA, przyjęte w niniejszym postanowieniu stanowisko nie jest przejawem nadmiernego formalizmu procesowego, ponieważ nowelizacji art. 176 p.p.s.a. dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) przyświecały istotne względy zmierzające do przyspieszenia postępowania, a ponadto fachowy pełnomocnik procesowy Ministra został wezwany w prawidłowy sposób do uzupełnienia braku formalnego. W wezwaniu oznaczony został zarówno termin jego wykonania, jak i rygor procesowy nieuzupełnienia braku. Brak formalny skargi kasacyjnej pozostał jednak nieuzupełniony przez pełnomocnika.
Z tej właśnie przyczyny nie można też uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ograniczenia, czy nieuprawnionej odmowy ochrony konstytucyjnego prawa do sądu. Stanowisko Sądu I instancji znajduje bezpośrednie oparcie w powoływanych przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Stosowanie prawa procesowego jest uzależnione od ścisłego przestrzegania i respektowania określonych w ustawie wymagań, a podmioty postępowania sądowego mogą poruszać się w sprecyzowanych w ramach i na określonych przez ustawodawcę warunkach (T. Zembrzuski, Nieważność postępowania w procesie cywilnym, Warszawa 2017, s. 379; Tenże, Formalizm procesowy a skutki wadliwego oznaczenia pisma procesowego spełniającego wymagania środka zaskarżenia, PS 2018/1/5-22).
Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.