II GZ 418/26

II GZ 418/26 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-09-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2026-09-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Wojciech Maciejko /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Wstrzymanie wykonania aktu
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
Oddalono zażalenie
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 61 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Maciejko po rozpoznaniu w dniu 24 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 31 lipca 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 505/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi P. W. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 4 maja 2026 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 31 lipca 2026 r., sygn. akt III SA/Łd 505/26, odmówił P. W. wstrzymania wykonania zaskarżonego przez nią postanowienia Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 4 maja 2026 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał m.in., że objęte skargą postanowienie nie posiada cechy wykonalności w rozumieniu art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.). Postanowienie uznaje za nieuzasadnione zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego w przedmiocie uchylania się od obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka i zawiera jedynie negatywną ocenę zarzutów zgłoszonych w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym, nie nakłada natomiast na zobowiązaną żadnych nowych obowiązków, a w szczególności sankcji. Nie wywołuje bezpośrednich skutków w sferze praw i obowiązków strony skarżącej.
Zażalenie na powyższe postanowienie WSA wniosła skarżąca, wnosząc o zmianę postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia oraz tytułu wykonawczego dotyczącego grzywny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi.
Postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 61 § 3 p.p.s.a. przez jego niepełną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na pominięciu zdania ostatniego tego przepisu, zgodnie z którym ochrona tymczasowa dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, a w konsekwencji - na odmowie merytorycznego zbadania wniosku odnoszącego się do postanowienia ŁPWIS nr [...] o grzywnie w celu przymuszenia;
2. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 23 § 6 u.p.e.a. przez przyjęcie, że kompetencja organów nadzoru egzekucyjnego do wstrzymania z urzędu czynności lub postępowania egzekucyjnego wyłącza kompetencję sądu administracyjnego do udzielenia ochrony tymczasowej, mimo że art. 23 § 6 u.p.e.a. nie zawiera normy derogującej art. 61 § 3 p.p.s.a., a uprawnienie nadzorcze ma odmienny charakter, przesłanki i funkcję;
3. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 34 § 4 pkt 1 u.p.e.a. oraz - stosownie do stanu konkretnej egzekucji - art. 35 § 1 u.p.e.a., przez kategoryczne uznanie, że postanowienie wierzyciela oddalające zarzut nie wywołuje skutków w sferze prawnej skarżącej, podczas gdy ustawa wiąże z ostatecznym postanowieniem oddalającym zarzut kontynuowanie postępowania egzekucyjnego albo podjęcie postępowania zawieszonego;
4. art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia nieodnoszącego się do rzeczywistego zakresu wniosku: Sąd nie przeanalizował postanowienia nr [...], nie zbadał relacji funkcjonalnej między postanowieniem wierzyciela i dalszą egzekucją, nie wyjaśnił znaczenia zdania ostatniego art. 61 § 3 p.p.s.a. i nie wskazał podstawy prawnej dla tezy o wyłączności mechanizmu z art. 23 § 6 u.p.e.a.;
5. art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, przez przyjęcie wykładni prowadzącej do faktycznego pozbawienia ochrony tymczasowej w okresie, w którym środek przymusu ma doprowadzić do zachowania z natury nieodwracalnego, a sądowa kontrola legalności egzekucji jest nadal w toku; wykładnia taka narusza wymóg efektywności prawa do sądu - in dubio pro actione.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd, na wniosek strony skarżącej, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika zatem, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty, a to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie ochrony tymczasowej. Strona wnosząca o wtrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zobligowana uprawdopodobnić, że wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.
Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, co również trafnie wskazał Sąd pierwszej instancji, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności mogą być jedynie takie akty i czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Innymi słowy, problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy właściwego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i na mocy których zostają na niego nałożone określone obowiązki, oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Wstrzymanie wykonania dotyczy sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne przez przyznanie uprawnienia lub obowiązku, których wykonanie wywołuje skutki prawne lub faktyczne trudne do odwrócenia lub których wykonanie powodowałoby wyrządzenie znacznej szkody. Co do zasady przymiotu wykonalności nie będą więc miały decyzje odmawiające stwierdzenia lub przyznania określonych praw lub obowiązków albo rozstrzygnięcia, które nie wywołują określonych skutków materialnoprawnych, np. dotyczące zawieszenia czy umorzenia postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę, że wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia nie mógł zostać uwzględniony. Oceny tej nie zmienia argumentacja podniesiona w zażaleniu. Sąd pierwszej instancji nie mógł zastosować ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, bowiem przedmiotem skargi do sądu jest akt – postanowienie organu dotyczące zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone postanowienie nie nakłada na skarżącą żadnego obowiązku, ani nie kreuje praw, a jedynie orzeka o oddaleniu zarzutów zgłoszonych przez stronę, tj. skarżącą, w postępowaniu egzekucyjnym. Wobec powyższego wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie jest możliwe.
Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. istnieje możliwość wstrzymania wykonania aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Jak przyjmuje się przy tym w orzecznictwie, pod pojęciem "w granicach tej samej sprawy" należy rozumieć sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będą sprawy wykazujące tożsamość podmiotową i przedmiotową. Sytuacja taka wystąpi wówczas, gdy akty lub czynności dotyczyć będą tych samych podmiotów, identycznego przedmiotu, stanu faktycznego oraz podstawy prawnej (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 27 czerwca 2000 r., sygn. akt FPS 12/99; postanowienia NSA z dnia: 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II OZ 479/12; 20 września 2011 r., sygn. akt II OZ 801/11; 8 października 2013 r., sygn. akt I OZ 851/13).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że postanowienie w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia do wykonania obowiązków określonych w tytule wykonawczym, którego wstrzymania wykonania domaga się skarżąca - nie jest postanowieniem wydanym w granicach sprawy, będącej przedmiotem skargi w niniejszej sprawie. Tym przedmiotem jest bowiem postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 4 maja 2026 r., którym organ oddalił zarzuty zgłoszone przez skarżącą w postępowaniu egzekucyjnym w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych.
Przedstawione powyżej rozumienie pojęcia "w granicach tej samej sprawy" nie uzasadnia zatem wstrzymania wykonania postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wraz z tytułem wykonawczym w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest postanowienie o nieuwzględnieniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W ujęciu materialnym są to dwie odrębne sprawy, w których rozstrzygnięcia zostały wydane przez dwa różne organy i dotyczyły innych przedmiotowo kwestii. Inna była również podstawa prawna do ich wydania.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.